Ülkede 3 yıldır uygulanan ekonomi politikaları,

Neoliberalizm.

Bizdeki adıyla Sıkılaştırma ve yüksek faiz.

Ekonomik buhran nedeniyle uygulamaya başlandı.

Özü, buhranın yükünü halkın sırtına yıkma politikası.

Gelir dağılımı dengesizliğini büyütüyor.

Gelir dağılımı dengesizliği uçuruma dönüşmüş,

Tehlikeli boyutlarda ilerliyor.

DİSK AR verilerine göre;

Düşük gelirli yüzde 50’nin gelirdeki payı 2014’ten beri kar topu gibi eriyor.

2014’te yüzde 23,6 iken,

2024’te yüzde 23,4’e geriledi.

Gerileme 2025’te hızlandığı açık.

Buna karşılık en zengin yüzde 10’luk kesimin payı yüzde 32’den yüzde 33’e çıktı.

Küçük bir azınlık milyonlarına milyonlar,

Milyarlarına milyarlar katıyor;

Geniş ezici çoğunluk açlıkla yoksullukla boğuşuyor.

Ülkenin 10 büyük bankası 2025’te 674,8 milyar lira dönem karı elde ediyor.

Finans burjuvazisi tarihinin en avantajlı yıllarını sürüyor.

2026 bütçesinde faize ödenmek üzere 2 trilyon 700 milyar lira ayrılıyor.

Milletvekili maaşı 273 bin lira,

Emeklisinin maaşı ise 177 bin lira,

Bir vekilin Türkiye halkına aylık maliyeti 450 bin lirayı buluyor.

Harcırahları ayrı…

En düşük emekli aylığı 20 bin lira;

Asgari ücret ise 28 bin 075 lira.

2002 yılında en düşük emekli aylığı 1,5 asgari ücret kadardı.

Bugün asgari ücretin yüzde 70’i kadar; yani 8 bin lira daha düşük.

Açlık sınırının neredeyse yarısı kadar.

Açlık sınırı şubat itibariyle 32 bin 365 lira,

Yoksulluk sınırı 105 bin lirayı aşmış durumda.

Ülkemizde 2025 yılında 35 dolar milyarderi var.

Bir yıl önce bu sayı 25’ti.

Yani dolar milyarderleri bir yılda 10 kişi artmış.

Dolar milyonerleri ise bir yılda 7 bin artarak 236 bin kişiye ulaştı.

Kısacası dünya üzerinde bir yılda en hızlı dolar milyoneri artan ülke olduk.

Küçük bir azınlık milyonlar, milyarlar kazanıyor, parmağını bile oynatmadan.

Geniş bir çoğunluk açlıkla boğuşuyor.

Böyle bir düzen adil midir?

TÜİK’in ocak ayı verilerine göre,

İşsizlik oranı yüzde 8 civarında.

Genç işsizlerde bu oran yüzde 14.

Âtıl işgücü oranı yüzde 30’a yaklaşmış.

Gerçek işsizliğin “Yüzde 30’un üstüne” çıktığı belirtiliyor.

Türkiye’nin çevresi ateş çemberi;

Bütün namlular ülkemize çevrilmiş durumda.

Birkaç yıl içerisinde savaşla yüzleşme muhtemel.

‘İran’dan sonra sıra Türkiye’de’ diyorlar.

Bu şartlarda belirleyici olan iç cephe nasıl sağlam tutulacak?

Siyaset bilimi ilkelerine göre,

Toplumda sınıfsal ilişkilerin böylesine tef gibi gerildiği ortamlar,

“Toplumsal patlama” riskinin arttığı dönemler olarak belirtilir.

Atalarımız da boşuna söylememiş:

“Biri yer biri bakar, kıyamet orada kopar.”

Dikkat etmek gerekir.

İçimiz acıyarak,

Yüreğimiz burkularak söylüyoruz;

Bizden söylemesi…

• Eğitim camiası öfkeli; eğitimde 2 gün grev, BURDUR’da ortak eylem
• Eğitim camiası öfkeli: ANTALYA MEM önü “Yusuf Tekin istifa!” nidalarıyla yankılandı
• “Sözünü taşa geçiren” Firdevsi’nin torunlarının muhteşem zaferi
• Burdur’da tritikalenin geleceği masaya yatırıldı
• Kazakistan’da Türk Üniversiteleri Fuarına MAKÜ damgası

Mehmet Yuva, bölgemizin jeopolitiğine ilişkin kıymetli bir yazı kalem aldı.

Batı Asya ülkeleri arasında stratejik bağımlılıkları ve jeopolitik denklemleri tarihi bağlamı zemininde açıkladı.

Özetle söylediği şu:

Filistin sadece Filistin değil!

Kayıtsız kalır,

“Onlar Osmanlıyı arkadan hançerledi.”,

“Yüreğimiz acıyor ama bizim savaşımız değil.” yalanlarına sarılırsanız, Lübnan düşer.

Lübnan sadece Lübnan değil,

“Onlar Şii!”,

“Onlar Suriye’de Sünni kardeşlerimizi öldürdü.”,

“İsrail’i provoke ettiler.” yalanlarına sarılırsanız Irak düşer.

“Irak bir diktatör (Saddam) tarafından yönetiliyor.”,

“Sünnileri kayırıyor.”,

“Şiilere zulüm ediyor.”,

“BAAS’çı!”,

“Kürtlere ve Türkmenlere baskı uyguluyor.”,

“Nükleer ve kimyasal silah üretiyor.” yalanlarına sarılırsanız Libya, Mısır, Suriye düşer.

“Suriye bir diktatör (Esad) tarafından yönetiliyor.”,

“Alevileri kayırıyor.”,

“Sünnilere zulüm ediyor.”,

“BAAS’çı!”,

“Kürtlere, Türkmenlere zulüm ediyor.”,

“Kuzey Kore’yle nükleer tesis kuruyor.”,

“Kimyasal silah üretiyor ve kullanıyor.” yalanlarına sarılırsanız İran ve Türkiye düşer.

“İran sarıklı Mollalar tarafından yönetiliyor.”,

“Sünnilere, Kürtlere, Belucilere, Araplara, laik kesimlere zulüm ediyor.”,

“Komşu devletlere İslam Devrimi ihraç ediyor.”,

“Bu savaş İsrail-ABD ile İran yani iki kötü arasında biz bir kötüyü diğerine karşı savunmak zorunda değiliz.” yalanlarına sarılırsanız sadece Türkiye değil tüm bölge düşer!

TARİH, ONDAN DERS ALMAYANLAR İÇİN TEKERRÜR EDER

Haydudun zorbalığı yatıştırılarak önlenemez.

Tam tersine haydut, taviz verdikçe daha fazlasını ister.

Daha da küstahlaşarak önü alınamaz hale gelir.

Hitler canavarı İngiliz ve Fransız yatıştırmacılığı nedeniyle kontrolden çıkarak sonunda onları da yemeğe kalkışmıştır ve insanlığa 70-80 milyon cana ve her yerin yakılıp yıkılmasına yol açmıştır.

ABD ve İsrail, İran alttan almadığı ve dikleştiği için tahrik olmuş ve saldırmış değildir.

Tam tersine İran saldıracaklarını bildiği için hazırlığını yapmış, beklenmedik sert bir direniş göstererek vatanını ve milletini emperyalist ve siyonist haydutlara ezdirtmemiştir.

Yani İran vatanını savunmaktadır.

Türkiye ise sıranın Türkiye’ye de geleceğini açıktan söylemelerine rağmen yatıştırıcı tutumlar takınmakta, saldırıyı kınamakla beraber tereddütler içinde kıvranmakta, mevziye girmekten çekinmektedir. Dışişleri Bakanı’nın ağzından imparatorluklardan, insanlık tarihine yön vermiş büyük devletler tecrübesinden gelen Türk devletinin ağırlığına, geleneklerine aykırı bir dille “laf dalaşına bile girmemeli”, “yeni liderlik önerisi” gibi diplomatik nezakete aykırı açıklamalar yapmaktadır. En önemlisi de vatanımızın bekası için kaçınılmaz olan fiilen oluşmuş İran, Rusya, Çin ittifakındaki yerini almakta tereddüt etmektedir.

Oysa bugün ABD-İsrail haydutluğuna sahada meydan okuyan İran, sırtını İÇR ittifakına dayamıştır. Ve bu savaşın bölgeselleşmesinin ve giderek küreselleşme tehlikesini önlemede tek yol Türkiye, Çin, Rusya ve İran (TRÇİ) ittifakıdır.

• Eğitim camiası öfkeli; eğitimde 2 gün grev, BURDUR’da ortak eylem
• Eğitim camiası öfkeli: ANTALYA MEM önü “Yusuf Tekin istifa!” nidalarıyla yankılandı
• “Sözünü taşa geçiren” Firdevsi’nin torunlarının muhteşem zaferi
• Burdur’da tritikalenin geleceği masaya yatırıldı
• Kazakistan’da Türk Üniversiteleri Fuarına MAKÜ damgası

İran-ABD-İsrail savaşı, ilan edilmemiş bir ABD-Çin savaşıdır.

Ekonomik zeminini, gerileyen ve çöken Atlantik dünyasıyla yükselen Avrasya’nın çelişkisi oluşturur.

Beş yıl içinde Satınalma Paritesi bakımından dünya üretiminin yüzde 30’uyla dünya üçüncülüğüne düşecek olan ABD’nin, hızla ilerleyen ve beş yıl sonra dünya birinciliğine oturacak olan Çin’le rekabeti giderek dolaysız savaşa doğru yol almaktadır.

Savaşın 9. gününde Batı Asya’da ABD ve İsrail büyük bir yıkıma maruz kalmışlardır.

İran’ın direnci ve taarruzu beklenmedik ve olağanüstüdür.

Tel Aviv hızla “Gazze”leşmektdir.

Batı Asya2da ABD’nin üsleri, CIA büroları, radar ve filoları tamamen tahrip edilmiş durumdadır. Köşeye sıkışan saldırganlar her yola başvurmaktan çekinmiyorlar.

Gelinen aşama bölge ülkeleri için tehlike çanlarının çalmaya başladığı aşamadır.

Çünkü ABD-İsrail haydutları, bölge ülkelerini savaşa sokmak için sahte bayrak operasyonlarına başladı.

Önce Güney Kıbrıs,

Müteakiben Hatay,

Ardından da Azerbaycan….

KIBRIS’TA AGROTİRİ ASKERİ ÜSSÜNE İHA SALDIRISI

Sahte bayrak kokan ilk operasyon Kıbrıs’ta denendi. 2 Mart günü İngiltere Savunma Bakanı, GKRY’deki Akrotiri askeri üssüne İHA saldırısı düzenlendiğini açıkladı. İsrail ve Batı basını bunun İran’dan geldiğini iddia etti. Ancak bir süre sonra İngiltere Savunma Bakanlığı yapılan soruşturma sonunda saldırının İran’dan gelmediğini açıkladı.

HATAY’DA KIŞKIRTMA

4 Mart’ta Hatay’da düşürülen füze büyük bir heyecan dalgası yarattı.

NATO’nun Türkiye’yi hedef aldığını iddia ettiği füzenin düşürülmesi sonrasında, önleyici füze parçaları Hatay Dörtyol’a düştü. Batı basını İran ile Türkiye’yi karşı karşıya getirmek için “İran füzelerinin hedefi Türkiye’ydi” propagandasına başladı. Ve tabi o meşhur, NATO’nun 5. maddesi de gündeme getirildi. Fakat İran ordusu ve yetkilileri, Türkiye’yi hedef alan bir füzenin atılmadığını net olarak ortaya koydu. Gerçekten de İran’dan Türkiye’yi hedef alan füze ihtimali sıfırdı. Ankara’nın da düşük tonda açıklamaları yaratılmak istenen krizi önledi. Bir provokasyon denemesi olduğu apaçıktı. Nitekim bir süre sonra NATO Genel Sekreteri Mark Rutte 5. maddenin tartışılmadığını böyle bir konunun olmadığını açıklamak zorunda kaldı.

AZERBAYCAN’A İHA

Sahte bayrak operasyonlarının en dikkat çekeni ise 5 Mart’ta Nahçıvan’da yaşandı. Nahçıvan’da havalimanına ve bir okulun yakınına iki İHA düştü. Azerbaycan bunu bir terör saldırısı olarak nitelendirip İran’ı kınasa da Tahran, bu İHA’ların kendileri tarafından atılmadığını ve Azerbaycan’ın egemenliğine saygı duyduğunu açıkladı. İran Silahlı Kuvvetleri ise, faile işaret ederek, “Bu tür eylemlerin Siyonist rejim tarafından Müslüman ülkelerin ilişkilerini bozmak için çeşitli yollarla gerçekleştirilmesinin geçmişi vardır ve yapılan incelemelere göre, İran İslam Cumhuriyeti’ni suçlamak amacıyla bu eylem söz konusu rejim tarafından gerçekleştirilmiştir.” şeklinde açıklamada bulundu.

Savaşın başlarında Suudi Arabistan’ın en büyük petrol şirketi olan Aramco hedef alındı. İran bu saldırıda dahlinin olmadığını açıkladı. Birkaç gün önce Katar ve Suudi Arabistan’da bombalı saldırılar planlayan Mossad ajanlarının yakalanması da “sahte bayrak” operasyonlarını ele vermekteydi. Köşeye sıkıştıkça emperyalist ve Siyonistler ellerinin altındaki düğmelere gelişigüzel basmaya başladılar.

CENTCOM: KOPYALADIK

İHA provokasyonuyla ilgili olarak dikkat çekici bir nokta da ABD Merkez Komutanlığı’ndan (CENTCOM) yapılan açıklama oldu.

CENTCOM komutanı Amiral Brad Cooper, Amerikan kuvvetlerinin kullandığı bir İran İHA’sından bahsetti.

İHA’nın adı LUCAS…

(Düşük Maliyetli İnsansız Savaş Saldırı Sistemi.)

Bu, İran’ın orijinal bir insansız hava aracı.

Onu ele geçirdik,

İçini boşalttık,

Amerika’ya gönderdik,

Üzerine küçük bir ‘Made in America’ yazısı koyduk,

Buraya geri getirdik ve şimdi İranlılara ateş ediyoruz.”

Merd-i Kıpti,

Şecaat arzederken sirkatin söylüyor.

KÖRFEZ ÜLEKELRİNE TUZAK

Körfez ülkelerinde de şüpheler artıyor.

Suudi Arabistan’da Independent Arabia’nın Genel Yayın Yönetmeni Adhvan el-Ahmari:

Körfez ülkelerini hedef alan saldırıların tamamının İran tarafından düzenlenmediğini söyledi. Ahmari, ABD ile İsrail’in Körfez ülkelerini savaşa dahil etmeyi amaçlayan bir “tuzak” kurmuş olabileceğine dair endişelerin bölgede giderek güçlendiğini belirtti.

“Bazıları bu savaşın Körfez ülkelerini suça ortak etmek ve İran’la karşı karşıya getirmek için kurulmuş bir Amerikan-İsrail tuzağı olduğuna inanıyor. Bence bu ihtimal her geçen gün güçleniyor” dedi.

ABD’nin kısa sürede savaşı bitirdiğini ilan ederek bölge ülkelerini İran’la baş başa bırakabileceğini vurguladı.

KÖRFEZ BATI’YA YAPILAN YATIRIMLARDAN VAZGEÇMEYİ TARTIŞIYOR

İngiliz Financial Times’ta (FT) bir haber yayımlandı.

İran’ın verdiği sert karşılık Körfez ülkelerini uyardı.

Büyük bir askeri, siyasi ve ekonomik tedirginliğe soktu.

PEZEŞKİYAN: “İRAN’LA KOMŞULARI ARAVSINDA AYRILIK YRATMAK İSTENİYOR”

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, “Düşmanlar, İran ile komşu ülkeler arasında bir ayrılık yaratmak istiyorlar.” dedi. Pezeşkiyan, “Komşu ülkelerle kardeşiz ve ilişkilerimizin iyi olmasını istiyoruz ancak herhangi bir ülkeyi kullanmak ve topraklarımıza saldırmak isterlerse onlara karşılık vereceğiz.” uyarısında da bulundu.

Savaş gittikçe kızışıyor ve karmaşıklaşıyor.

Ancak nihai zafer Firdevsi’nin ölümden korkmayan kahraman torunlarının olacağı kesindir.

• Eğitim camiası öfkeli; eğitimde 2 gün grev, BURDUR’da ortak eylem
• Eğitim camiası öfkeli: ANTALYA MEM önü “Yusuf Tekin istifa!” nidalarıyla yankılandı
• “Sözünü taşa geçiren” Firdevsi’nin torunlarının muhteşem zaferi
• Burdur’da tritikalenin geleceği masaya yatırıldı
• Kazakistan’da Türk Üniversiteleri Fuarına MAKÜ damgası

“KAYNAK YOK!” KUYRUKLU BİR YALANDIR

Emekliyi ve emekçi kitleleri açlık ve yoksulluğa sürükleyen iktidar sahipleri “kaynak yok!” yalancılığına sığınırlar.

Her şeye kaynak vardır.

Sermayeye teşvik projelerine kaynak boldur.

Vergilerini silmekte acele ederler.

Bütçeden yerli yabancı kan emici tefecilere 2 trilyona yakın kaynak ayırırlar.

Hele muhalifiyle iktidarıyla kendi maaşlarına zam söz konusu oldu mu kaynak deniz deryadır.

Halk kitlelerinin ücret ve maaş zammına sıra geldiğinde,

Ikınırlar sıkınırlar;

Binbir dereden su getirirler,

“Kaynak yok!” utanmaz arsızlığına sığınırlar.

Aslında Türkiye, kaynağı bol,

Ama dışarıdan emperyalist yamyamlar, içeriden işbirlikçiler yağmalaya yağmalaya olağanüstü para yığdıkları bir ülkedir. Bunun somut kanıtı yurt dışı bankalarda ve yurt içi banka kasalarında atıl durumda -üretimden uzakta- yatan 1 trilyonu aşan altın ve nakit paradır.

“Kaynak yok!” gerekçesinin esası ise tercih meselesi olmasıdır.

Mesele kaynak değil işin özünde;

Mesele tercih ve paylaşım meselesidir.

Türkiye’nin 2025 itibariyle Gayri Safi yurtiçi Hasılası (GSYİH) 1,580 trilyon dolar;

Kişi başına düşen milli geliri 18 bin doları aşmış durumda.

“Kaynak var” ama nereye ne kadar paylaştırılacağı meselesidir.

Adil bir paylaşımla dar gelirli kesimlerde ciddi bir iyileşme sağlayabilecek kaynağımız var.

Ama siyasi iktidarların tercihi zenginin daha zenginleşmesi yönünde olmaktadır.

2023 yılından beri uygulanan neoliberal (şimdiki adı sıkılaştırma ve yüksek faiz) politikalarıyla ekonomik krizin bütün yükünü halkın sırtına yıkarsın; maaş ve ücretleri baskılarsın, emekçi halkı yoksulluk ve açlık sınırının altında bir hayata mahkum edersin. Merkezi bütçeden yerli ve yabancı tefecilere 2 trilyonu aşkın bir kalem ayırırsın. 10 büyük bankaya kar rekoru kırdırarak 674,8 milyar lira net dönem kârı elde etmelerini sağlarsın. Siyaset de işte tam olarak budur: Bir ülkede üretilen mal ve hizmetlerin bölüşüm mekanizmasının başında bulunmak…

Ancak bu sefer “kaziye-i anha öyle değil!” gibi görünüyor.

Seçimin arifesinde refahını artırırım zihniyetine karşılık, bu sefer özellikle emeklinin, yediği ayazı unutmayan kurt psikolojisi içinde olduğunu gösteriyor.

Sosyal medya emekli feryatlarından geçilmiyor.

Sokakta hangisiyle konuşursan konuş istisnasız topunun çığlık çığlığa yaşadıklarını anlarsınız.

——

BAYRAM İKRAMİYESİNDEKİ YÜZDE 25

Açlık sınırının altında soluk soluğa zorlu bir yaşam mücadelesi veren milyonlarca emeklinin gözü kulağı Ramazan Bayramı arifesinde ödenecek birinci bayram ikramiyesindeydi. Dağ fare doğurdu. Muhtemelen yüzde 25 zamla 5 bin lira olacağa benzer.

5 bin TL olursa “eh işte, fena değil, teşekkür ederiz” dedirtecek bir artış olur.

Ama “müjde” kategorisine girmez.

Gene de emeklinin hayatını nispeten ferahlatacak, biraz soluklanmasını sağlayacak ancak “eh işte” modunda kalıyor. Bayram alışverişine, torun harçlığına katkı olur ama market filesini doldurmaz, fatura kurtarmaz.

Kaldı ki maaş zammının yüzde 8,4’ünü ocakta geri verdik.

Yani marta girdiğimizde göre maaş ve ücretlerin 3.360 lirası eridi.

Ocak başında 20 bin liraya alınabilen bir mal ve hizmete artık şimdilerde 23 bin 360 lira ödemek zorundayız. Temmuz’a daha beş ay var.

Emeklinin işi “ölme eşeğim ölme…” lere kaldı.

NOT: Son dakika haberi/ AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler’in açıklamasına göre Meclis’e sunulan kanun teklifinde ikramiyelerle ilgili herhangi bir ibare bulunmamaktadır. SGK’ya ikramiyeler için 4’er bin lira aktarıldığını ifade etti. Yani “kurt psikolojisi”ndeki “ayaz” iyice şiddetleneceğe benzer.

• Eğitim camiası öfkeli; eğitimde 2 gün grev, BURDUR’da ortak eylem
• Eğitim camiası öfkeli: ANTALYA MEM önü “Yusuf Tekin istifa!” nidalarıyla yankılandı
• “Sözünü taşa geçiren” Firdevsi’nin torunlarının muhteşem zaferi
• Burdur’da tritikalenin geleceği masaya yatırıldı
• Kazakistan’da Türk Üniversiteleri Fuarına MAKÜ damgası

Goriot Baba, Balzac’ın en keskin gözlemlerinden birin taşıyan roman

Goriot Baba, 1830’lara tekabül eden 19. yüzyıl Restorasyon Paris’inin “altın kaplı” çürümüşlüğünü anlatırken, aslında modern insanın kalbine saplanmış en acımasız çiviyi gösteriyor: para ile sevgi arasındaki çözümsüz gerilim.

Goriot Baba’nın trajedisi yüzeysel olarak basit görünebilir;

Kızlarını delicesine seven,

Bütün servetini onların sosyetedeki yerini korumak için harcayan,

Sonunda da bir pansiyon odasında yalnız başına ölen bir baba.

Ama Balzac burada çok daha derin bir şey yapıyor.

Goriot’nun sevgisi saf, koşulsuz ve neredeyse ruhani bir fedakârlık boyutunda; fakat tam da bu saflık, dönemin (ve bizim) para merkezli gerçekliğinde tamamen işlevsiz ve hatta gülünç hale geliyor. Kızları Delphine ve Anastasie, babalarının sevgisini yalnızca nakit akışının devamı olarak algılıyor. Sevgi onlar için bir duygu değil; bir ödeme yöntemi. Bu noktada roman, 1830’ların Paris’inden günümüze uzanan evrensel bir teşhis koyuyor: Sevgi, para olmadan sürdürülemez hale geliyor; yani parasız saadet olmaz paradoksu…

Para, sevgiyi satın alınabilir bir meta haline indirgiyor; 

En derin baba sevgisi bile, eğer maddi karşılık üretmiyorsa, değersizleşiyor.

Eugène de Rastignac’ın (Yucin dı rastignık) hikâyesi ise bu teşhisin diğer yüzü. Genç adam Paris’e geldiğinde hâlâ idealist bir taşralı; ama Vautrin’in “para her şeydir, erdem paradır” vaazı, Goriot’nun acıklı sonu ve sosyetenin soğuk cazibesi arasında sıkışıp kalıyor. Rastignac’ın sonunda mezarlığa bakıp “Şimdi sıra sende, zavallı dünya!” diye haykırışı, aslında modern bireyin teslimiyet çığlığıdır.  Sevgi ile para arasında bir seçim yapmak zorunda kalındığında, çoğu insan parayı seçiyor ya da daha doğrusu, para seçim kendiliğinden dayatıyor.

Balzac burada romantik sevgiyi değil, sermaye çağının sevgisini anlatıyor.

Günümüzün “ilişki ekonomisi”,

“Yatırım değer taşıyan partner”,

“Maddi güvence olmadan aşk olmaz” söylemler, Goriot Baba’nın kızlarının 200 yıl önceki tavrından çok da farklı değil.

Sosyal medyada sergilenen ilişkiler,

Sponsorluklar,

“Glow-up” (parlamak, yükselmek) için yapılan evlilikler…

Hepsi aynı mantığın devamı: Sevgi, prestij ve maddi yükselişin aracı haline geliyor.

Romanın en acı veren yanı da Goriot’nun sevgisinin yanlış değ l, sadece çağ dışı olması. O çağda (ve bizim çağımızda) ayakta kalabilmek için sevginin de bir maliyet-fayda hesabı yapılması gerekiyor. Hesap yapmayan sevgi ise — tıpkı Goriot gibi — önce alay konusu, sonra unutulmuş, en sonunda da ölüme terk edilmiş oluyor.

Kısacası, Goriot Baba bize şunu söylüyor:

19. yüzyıl Par s’ yalnızca bir dekor değil.

O, modern insanın ruhunun ilk büyük laboratuvarı.

Ve o laboratuvarda yapılan en kesin deney şudur:

Para sevgiyi yener.

Ama kazanan, asla mutlu olmaz.

Bu yüzden Balzac’ın romanı hâlâ bu kadar yakıcı geliyor. Çünkü o, sadece Restorasyon dönem sosyetesini değil; kredi kartı limitleri arasında aşk yaşamaya çalışan, “güvenilir gelir” beklentisiyle evlenen, yalnızlığını parayla örtmeye çalışan bugünün bizler n anlatıyor.

Goriot Baba ölmüyor; Sadece sürekli başka isimler, başka yüzler ve başka kredi borçlarıyla yeniden doğuyor.

—-

Kitap önerisi

Goriot Baba/ Balzac

• Eğitim camiası öfkeli; eğitimde 2 gün grev, BURDUR’da ortak eylem
• Eğitim camiası öfkeli: ANTALYA MEM önü “Yusuf Tekin istifa!” nidalarıyla yankılandı
• “Sözünü taşa geçiren” Firdevsi’nin torunlarının muhteşem zaferi
• Burdur’da tritikalenin geleceği masaya yatırıldı
• Kazakistan’da Türk Üniversiteleri Fuarına MAKÜ damgası

Hayatının büyük bir kısmı savaş alanlarında düşmanlarla çarpışarak geçmiş olan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, o sert, savaşçı, ilkeli, vurduğu yerden ses çıkartan karakter yapısının gerilerinde duygusal ve insancıl bir haleti ruhiyeye de sahiptir.

Düşman toplarının gürlediği ve ortalığı cehenneme çevirdiği, şarapnellerin ve kurşunların eşek arıları gibi ortalıkta vızıldayıp durduğu, her şeyin tutuştuğu savaş alanında düşmanın üzerine askerlerini taarruza kaldıran, onlara ölmeyi emreden Mustafa Kemal Atatürk, o acımasız ve sert sanılan mizacının bir yanında da derin bir merhamet duygusu taşıdığı bir hakikattir.

Sınıf ve silah arkadaşı, Ankara merkezli 15. Kolordu Komutanı, Kurtuluş Savaşı başlangıcında Batı Cephesi Kuvayı Seyyare Komutanı, ardından BMM Hükümeti Moskova Büyükelçisi General Ali Fuat Cebesoy’un “Sınıf Arkadaşım Atatürk” adındaki hatıralarının ikinci cildinde anlattığı iki olay büyük Atatürk’ün o sert mizacının gerisinde yumuşacık bir duygusallık ve insancıl derin bir haleti ruhiye taşıdığını göstermektedir.

I. Meşrutiyet Devrimi’ni Meclis’i kapatarak tasfiye eden 2. Abdülhamid, ülkeyi 30 yıl istibdatla yönettikten sonra 1908 Genç Türk Devrimi (2. Meşrutiyet Hürriyet Devrimi) sonucu 23 Temmuz 1908 tarihinde boyun eğmek mecburiyetinde kaldı.

Devrim asker ve sivil aydınların devrimiydi.

Çeşitli Osmanlı kentlerindeki halk hareketlerine dayanarak devrimi yapan İttihat Terakki Cemiyeti üyeleri çoğunlukla asker kökenliydi. Ordu siyasete aşırı bir şekilde müdahil olmuş, ast üst ilişkisi ortadan kalkmış, hiyerarşiye dayanan çelik askeri disiplin gevşemiş, Osmanlı orduları bir kuvvet olmaktan çıkmak üzereydi.

Mustafa Kemal, bu sıralarda Makedonya’daki 3. Ordu’da genç bir Kolağası subaydır. İttihat Terakki üyesidir. Ancak olaylara ve topluma eleştirel bakışı, bundan kaynaklanan gerçekçiliği, cereyanı göğüsleme ruhu, bildiğini ve düşündüğünü apaçık ve dobra dobra söylemesi nedeniyle arkadaş çevresinde ve İttihat terakki içinde ve yönetiminde çekinilmekte, idari mekanizmada düşmanlıklar kazanmaktaydı.

Bu kapsamda askerin siyasete karışması ve siyasetin orduya girmesine şiddetle karşı çıkıyordu. Sert eleştiriler yöneltiyordu. Eleştirileri şok etkisi yapıyor, insanları sarsıyordu.

Ona göre, “ordu derhal ve muhakkak siyasetten çekilmelidir. Aksi takdirde, bir kuvvet olmak vasfını kaybedecektir. Bu ise memleket için bir felaket olacaktır.” (*1)

Balkan Savaşlarının makus akıbetini işte bu şartlarda savaş patlak vermeden aylar öncesinden görmüştü. Patlak veren Trablusgarp Savaşı’na gitmeye hazırlandığı sıralarda Balkanlar’daki kuvvetler dengesi, mevcut ekonomik, askeri ve siyasi şartları inceliyor, Osmanlı’nın üzerine çullanarak gelen heyulayı görüyor, kaygılanıyordu.

Politikaya bulaşmış İttihatçı askerlerin bundan vazgeçememesi Mustafa Kemal’de derin bir üzüntüye neden oluyor; Arnavutluk Harekatı sırasında kurmay başkanı olarak hizmet ettiği Mahmut Şevket Paşa’ya bu durumu, yaratacağı tehlikeleri, mukadder tehdidi anlatıyor; ancak o da artık cemiyete söz geçiremediğinden çaresizlik içinde boynunu büküyordu. (*2)

Güncel ve genel durum üzerinde iki arkadaş, Ali Fuat Cebesoy ve Mustafa Kemal oturup dertleşirlerken içini çekerek 3. Ordu Kumandanı Mahmut Şevket Paşa’nın bile İttihat Terakki’ye söz geçiremediğini söyledi.

Bu sahneyi Cebesoy Paşa şöyle betimler:

“O gece ay Olimpos Dağları’nın arkasında kaybolurken, Mustafa Kemal içini çekerek:

“-Ah, Selanik, seni bir daha Türk olarak görebilecek miyim?”

Dedi. Baktım, ağlıyordu. O altın sarısı saçlarını okşadım. Teselli etmeye çalıştım. Ben, Mustafa Kemal’in, bütün müşterek hayatımız boyunca bu derece müteessir olduğunu görmemiştim.” (*3)

Nitekim, Mustafa Kemal’in korktuğu başına geldi.

1. Balkan Savaşı’nda kendi içinden çıkmış, kendi topraklarında kurulmuş, yeni ve küçük dört Balkanlı devletin orduları karşısında Osmanlı orduları darmaduman oldu. İttihat Terakki yanlısı askerlerle Hürriyet ve İtilaf yanlısı askerler birbirlerine yardım etmemişler, ordular arasında irtibat kesilmiş, paniğe kapılmış erat düzensiz bir şekilde dağılmıştı. Bu süreç içinde Selanik kentini savunan Messaira (Molista) doğumlu Arnavut asıllı bir Osmanlı Generali olan Hasan Tahsin Paşa, 26 bin mevcutlu ordusunu ve kenti savaşmadan Prens Konstantin komutasındaki Yunan kuvvetlerine teslim etti. Bu nedenle Divanı Harp tarafından vatan haini olarak yargılandı ve idama mahkum edildi. Esaretten kurtulduktan sonra Fransa’ya kaçtı. İsviçre’de öldü.

10 yıl sonra.

Mustafa Kemal Anadolu’da BMM Reisi ve Meclis yetkileriyle mücehhez hale gelmiş BMM Orduları Başkumandanıdır.

Sakarya Savaşı’nda Yunan ordusu Mustafa Kemal’in yeni savaş taktiği “Sathı müdafaa yoktur, hattı müdafaa vardır; o satıh bütün vatandır” ilkesi uygulanarak bir testereyle biçilmişçesine püskürtülmüş, Milli Kurtuluş Savaşı bir bekleme ve hazırlık aşamasına geçmiştir.

Ağustos ayının başlarında bozkır sıcağı Orta Anadolu’yu kasıp kavurmaktadır.

BMM, bir heyetle ordunun Kurban Bayramı’nı tebrik etmek için Batı Cephesi’ne gidilmesine karar vermişti. Heyet, Ali Fuat Cebesoy Başkanlığında Karesi Milletvekili Abdülgaffar Hoca, Burdur Milletvekili Şair Mehmet Akif ve Kayseri Milletvekili Atıf Bey’den oluşmuştu.

Heyet, orduların ve karargahın bayramını kutlayacaktı. Ali Fuat Paşa’nın bundan başka Mustafa Kemal’den aldığı özel bir görevi daha vardı. Fuat Paşa, ordularımızın “maddi ve manevi savaş kudreti”nin derecesini anlamaya çalışacaktı.

Cephede heyetle askerler, subaylar ve kumandanlar can cana dört gün geçirirler. Askeri kıtalar bazı gösteriler sahnelerler. Geçit törenleri düzenlerler. Askeri birliklerin canlılığı, cesareti, savaş yeteneği heyeti derinden etkiler. Bir teftişte tümenin kıtalarının geçit töreninde heyetin önünden askerler aslanlar gibi, çelik gibi yürüyüşle geçerken, Mehmet Akif’in kendinden geçmiş, büyülenmiş gibi gözlerinden yaşlar dökülürken dudaklarından da kendi yazdığı İstiklal Marşı’nın mısraları dökülüyordu:

Heyet görevini ifa edip Ankara’ya döndüğünde Meclis’i bilgilendirdikten sonra Ali Fuat Paşa Mustafa Kemal Paşa’ya izahatta bulunur ve Mehmet Akif’le yaşadıkları sahneyi de aktarır.

“Gazi’nin dinlerken o ışık saçan mavi gözlerinde tanelenen yaşlar birden yüzüne döküldü, ağlıyordu. Fakat bu yaşların manası çok daha başka ve çok daha ulvi idi (…) ‘Fuat Paşa, muzaffer olacağız’, dedi.” (*4)

Ve muzaffer oldular. 

Başı dik ve bağımsız bugünlerimizin minnetiyle, büyük bir özlemle anıyorum.

Kitap önerisi:

Sınıf Arkadaşım Atatürk- Ali Fuat Cebesoy, İnkılap Kitabevi, 2017

• Eğitim camiası öfkeli; eğitimde 2 gün grev, BURDUR’da ortak eylem
• Eğitim camiası öfkeli: ANTALYA MEM önü “Yusuf Tekin istifa!” nidalarıyla yankılandı
• “Sözünü taşa geçiren” Firdevsi’nin torunlarının muhteşem zaferi
• Burdur’da tritikalenin geleceği masaya yatırıldı
• Kazakistan’da Türk Üniversiteleri Fuarına MAKÜ damgası

Emekliler, üç yıldır cehennemi yaşıyor

16 milyon emekli kitlesi, 2023 Mart’ındaki genel seçimlerin arifesinde aldıkları kısmen iyileştirilmiş zamlarla ancak altı ay rahat edebilmişlerdi. Seçimleri müteakiben uygulamaya başlanılan yeni adı “sıkılaştırma” olan neoliberal ekonomi politikası nedeniyle o zamana kadar görülmemiş bir sefalete sürüklendiler. Üç yıldır adeta cehennem hayatı yaşamaktadırlar. Yüksek enflasyonun getirdiği hayat pahalılığı şartlarında 15-20 bin lirayla hayatları çekilmez hale geldi. Kiralarını ödeyemez hale gelerek, ucuz ve pislik içindeki otel odalarına sığındı bir kısmı. Bir kısmı sokaklarda, caddelerde dolaşarak çerçiliğe soyundu; kalem defter satmaya başladı.

Bugün açlık sınırı 30 bin 143 liraya çıktı. En düşük emekli maaşı ise 20 bin liraya çıkarıldı. Açlık sınırının 10 bin lira altında alenen yarı aç yarı tok yaşamaya mahkum edildiler. Yoksulluk sınırını hesaba bile katmıyoruz.

EŞİTSİZ DÜZENLEMEYLE EMEKLİLERİ YOKSULLUKTA VE SEFALETTE EŞİTLEME ÇABASI

Kamuoyu baskısı sonucu çareyi en düşük emekli maaşını 20 bin liraya çıkarmakta bulan siyasi iktidar, bu kez de çoğunluğu yok saydı. Oysa o çoğunluk daha uzun çalışma süresiyle daha fazla prim ödemişti. Böylesi adaletsiz bir düzenlemeyle emeklileri giderek yoksullukta ve sefalette eşitlemeye çalışmaktadır.

AVRUPA’DA DÖRT ÇALIŞAN BİR EMEKLİYE Mİ BAKIYOR?

Ne zaman emeklilerin maaş zamları söz konusu olsa siyasi iktidar otomatiğe bağlanmış gibi hemen Batı devletlerindeki emekli-çalışan korelasyonu alanında kuyruklu bir yalan ve uydurma bilgiyi dile getirir. Avrupa devletlerinde dört çalışan bir emekliye bakmaktaymış!

Bu alanda bilimsel bir çalışma yapan Tüketici Birliği Federasyonu (TBF) Ekonomi Çalışma Grubu Batı’daki bu korelasyonun kuyruklu bir yalan olduğunu ortaya çıkardı.  

Söz konusu TBF çalışmasında, çalışanların emekliye oranı Türkiye’de 1,63 iken, İtalya’da 1,43, Belçika’da 1,58, Polonya’da 1,61, Portekiz’de 1,64, Almanya’da 1,72 ve İspanya’da 2,02 olduğu saptandı.

EMEKLİNİN MİLLİ GELİRDEN ALDIĞI PAY EN DÜŞÜK SEVİYEDE

Çalışmaya muktedirken var gücüyle çalışmış,

Vatanın kalkınmasına ve milli, gelirin yükselme4sine katkı yapmış olan emekli,

Primlerini ödemiş ve emekliliğe hazırlanmış güçten düştüğünde namerde muhtaç olmamak için…

Ancak bir süredir emekli vatandaşlar hayal kırıklığı ve öfke içindedir.

Güvendiği dağlara kar yağdı.

Kara kış yolları kapadı.

Milli gelirden aldıkları pay 2020 yılından beri yüzde 18 azaldı.

OECD ülkelerinde bu pay yüzde 8,1 iken Türk emeklisinde yüzde 6,1 gibi en düşük seviyededir.

Devleti yönetenler milli gelirdeki artışla böbürlenseler de;

Emekli hayatlarının sonbahar ve kışında açlık sınırının altında bir maaşa mahkum edenleri,

Haklarını yerli ve yabancı faiz çetelerine yedirenleri unutmayacak.

“Devletin itibarı binaların ihtişamıyla değil,

Emekli yurttaşlarının refah düzeyiyle ölçülür.” sözleriyle

Demirel’i emekli mumla aramaktadır.

• Eğitim camiası öfkeli; eğitimde 2 gün grev, BURDUR’da ortak eylem
• Eğitim camiası öfkeli: ANTALYA MEM önü “Yusuf Tekin istifa!” nidalarıyla yankılandı
• “Sözünü taşa geçiren” Firdevsi’nin torunlarının muhteşem zaferi
• Burdur’da tritikalenin geleceği masaya yatırıldı
• Kazakistan’da Türk Üniversiteleri Fuarına MAKÜ damgası

18,9 trilyon liralık gidere karşılık 16,2 trilyon liralık gelir beklentisi üzerine kurulan bir bütçemiz var.

Bu bütçede ne emekliler var ne de çiftçiler, asgari ücretliler, esnaf, kısacası halk…

2026 bütçesinde halk olmadığına göre kim var?

Bu bütçede “Teşvik ve vergi muafiyetleri var.”

3,6 trilyon liralık vergi muafiyeti var.

Kısacası sermayeye kıyak var.

Yerli ve yabancı tefecilere 3 trilyon liraya yakın haraç var.

Bütçenin yüzde 15-17’sine tekabül ediyor.

Bu bütçede emekli ve emekçilere yüzde 15-20 arası zam hedefleniyor.

Sermayeye, tefecilere kaynak var.

Halka geldi mi sıra, ‘kaynak yok’ deniyor.

Bu koca bir yalandır.

Burada mesele sadece bir tercih meselesidir.

Emeklilerin geçim sıkıntısı gündemdeki yerini muhafaza etmektedir.

Emeklilerin büyük çoğunluğu 15-16 bin lira ile geçinmeye çalışmaktadır.

Adeta sefilleri oynuyorlar.

Ne demek Türkiye’nin mevcut sosyoekonomik şartlarında 15-16 bin lirayla geçinmek?

Bu emeklilere karşı korkunç bir insafsızlık örneğidir.

EMEKLİ SAYISININ FAZLALIĞI VE AKTİF/

PASİF ORANININ DÜŞÜKLÜĞÜ KUYRUKLU BİR YALANDIR

Emekliler üzerine büyük spekülasyonlar üretiliyor.

Deniyor ki, “Türkiye’de emekli sayısı çok fazla, aktif/pasif oranı çok düşük.”

Yani az sayıdaki aktif çalışan (emekçi) çok sayıdaki pasif çalışana (emekliye) baktığı iddiası kuyruklu bir yalandır.

DİSK-AR’ın konuyla ilgili araştırma raporuna göre, 2023 yılında EYT’lerin emekli olmasıyla birlikte aktif/pasif oranı düşse de birçok Avrupa ülkesinden iyi durumdayız; Avrupa ortalamasının üzerindeyiz.

Toplam emekli sayımız 16 milyon 858 bin 758’dir.

Buna “pasif sigortalılar” deniyor mevzuatta.

Bunların içinde yaşlılık aylığı alanların sayısı 12 milyon 171 bin 739’dur. Pasif sigortalıların yüzde 72,2’sine tekabül etmektedir.

Ölen emelinin hak sahipleri (ölüm aylığı alan dul ve yetimler) ise 4 milyon 351 bin 616’dır. Bu da emeklilerin yüzde 25,8’ine tekabül etmektedir.

Diğer kalem olan iş kazası, meslek hastalığı ölümleri hak sahipleri, iş göremezlik hak sahipleri, vazife malulü hak sahipleri birkaç yüz bin kişiyle önemsiz kalmaktadır. (Tablo-1)

Emeklilerin ve hak sahiplerinin toplam nüfustaki oranı yüzde 18,5’e tırmandı.

Aktif/pasif oranı, kaç aktif çalışanın, kaç pasif çalışana baktığını ifade etmektedir. İşte bu oran Türkiye’de 1,6-1,7 civarındadır. Yani 1,6 çalışan 1 emekliye bakıyor demektir. Bu oran yukarıda da belirttiğimiz gibi Avrupa ortalamasının üzerindedir. (Tablo-2)

DEVLET SİGORTA KATKISI ÇAĞDAŞ MECBURİYETTİR

DİSK-AR raporunu hazırlayan uzmanlara göre nüfusun yapısal özelliklerinin değişmesi nedeniyle sadece pirime dayalı güvenlik sistemleri olanaksızdır. Anlamlı bir devlet katkısının mecburiyet olduğunu hayat bize göstermiştir. Bundan dolayı babasının malıymış gibi devlet katısının durmadan arttığından yakınılsa da eski sistemlere göre aktif/pasif dengesinden söz edemeyiz. Avrupa ülkeleri arasında aktif/pasif dengesi oldukça düşmüştür. Tablodan anlaşıldığına göre birçoğunda aktif/pasif oranı Türkiye’den düşüktür. Bizde 2024 yılı itibariyle aktif/pasif oranı SGK verilerine göre 1,6’dır. Emeklilikten sonra tekrar çalışanların ödedikleri Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyenler dikkate alındığında bu oran 1,75’e ulaştığı hesabedilmiştir. Avrupa ülkelerinde ise yapılan hesaplamaya göre 1,5’tir.

EMEKLİNİN HALİ PERİŞANININ TEZAHÜRÜ

Hükümet, iktidara geldiği tarihten bu yana emekli aylıklarında 285 kat artış yapmış olmakla övünmektedir. Bir başka açıdan bakarsak 2003 yılında ortalama emekli aylıkları asgari ücretin yüzde 36 üzerindeyken 2024 yılında yüzde 22’nin altına düştü. 2003 yılında asgari ücretle 8,6 çeyrek altın alınabilirken bugün 2,3 çeyrek altın, emekli maaşıyla ise 2003 yılında 12,7 çeyrek altın alınabilirken bugün 1,7 çeyrek altın alınabiliyor. 285 kat artış yapılmış ama ücret ve maaşın reel alım kuvveti 7,5 kat değer yitirmiş.

Emeklinin hali perişanının tezahürü!

2002 yılında ortalama emekli aylığının kişi başına Gayri safi Yurtiçi Hasıla (GSYH’ye) oranı yüzde 46,4 iken 2025 yılında bu oran yüzde 29’a gerilemiştir. Emeklinin burada kaybı yüzde 17,4’tür.

Emekli aylığı ve hak sahiplerine yapılan ödemelerin GSYH’ye oranı AB-27 ülkelerinde ortalama yüzde 9,8 iken Türkiye’de sadece yüzde 3,7’dir.

AK PARTİ HÜKÜMETLERİ İÇİN EMEKLİ TUFEYLİ BİR KAMBURDUR

2009-2024 arasında Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılan bütçe transferlerinin Bütçe ve GSYH’ye oranı ciddi biçimde düştü. Çünkü Hükümet emekliye yapılan ödemeleri yük görmektedir. AK Parti Hükümetleri için emekli tufeyli bir kamburdur. Eskimolar gibi beyaz ayılara ikram edilecek bir varlıktır.

2025 yılının ilk yarısında ortalama emekli aylığı 17.252 TL ortalama işçi emekli aylığı ise 17.089 TL’dir! Buna karşın en düşük emekli aylığı 14.469 TL’dir.

Düşük emekli aylıkları sebebiyle milyonlarca emekli tekrar çalışıyor veya iş arıyor: 2002 yılında yüzde 36,6 olan çalışan veya iş arayan emeklilerin oranı Aralık 2024’te yüzde 65,7’ye yükseldi.

Yaşlı ve emekli vatandaşlarını rahat ettiremeyen bir iktidarın istikbali karanlıktır. Ruhen geleceğe gönül rahatlığı ile bakamaz. Milletimizin “yaşama kudreti”ni karartmaktadırlar. Bugünlerini borçlu olduklarına “minnet hissi duymayanlar”ın “istikbale güvenle bakamazlar.”

Yazımızı Mustafa Kemal Atatürk’ün emekli ve yaşlılarla ilgili sözleriyle noktalayalım.

“Bir milletin yaşlı vatandaşlarına ve emeklilerine karşı tutumu, o milletin yaşama kudretinin en önemli kıstasıdır. Mazide muktedirken bütün kuvvetiyle çalışmış olanlara karşı minnet hissi duymayan bir milletin, istikbale güvenle bakmaya hakkı yoktur.” 

• Eğitim camiası öfkeli; eğitimde 2 gün grev, BURDUR’da ortak eylem
• Eğitim camiası öfkeli: ANTALYA MEM önü “Yusuf Tekin istifa!” nidalarıyla yankılandı
• “Sözünü taşa geçiren” Firdevsi’nin torunlarının muhteşem zaferi
• Burdur’da tritikalenin geleceği masaya yatırıldı
• Kazakistan’da Türk Üniversiteleri Fuarına MAKÜ damgası