İran savaşta pazartesi günü Donald Trump’ın da kabul etmek zorunda kaldığı gibi bütün askeri tahminleri tersine çevirdi. Çatışmanın İsrail-ABD donanması ile İran arasında sınırlı bir askeri karşılaşma olarak kalması bekleniyordu. Ancak Tahran klasik savaş senaryosunu reddederek çatışmayı doğrudan küresel enerji sistemine taşıdı.

İlk gün İsrail ve Batı Asya’daki ABD üsleri hedef alındı. Fakat pazar gününden itibaren savaşın ekseni değişti. İran artık sadece askeri hedefleri değil, Körfez’den Akdeniz’e uzanan petrol ve gaz damarını vuruyor. Tankerlerin isabet alması, limanlarda bekleyen LNG gemilerinin hedef haline gelmesi, kapatılan gaz sahaları, rafinerilerin devre dışı kalması ve üretimin aksamasıyla birlikte çatışma askeri bir kriz olmaktan çıkıp enerji savaşına dönüştü.

Kısacası İran, savaşın ekonomi bombasını devreye sokmuş durumda.

BİRİNCİ STRATEJİK DÜĞÜM

Bu stratejinin merkezi ise dünyanın en kritik boğazlarından biri olan Hürmüz Boğazı. Günlük yaklaşık 20 milyon varil petrolün geçtiği bu dar su yolu küresel enerji sisteminin kalbi sayılıyor. İran Devrim Muhafızları fiilen geçişi durdurmuş durumda. Bölgede yüzlerce ham petrol ve LNG tankeri demirledi, sigorta maliyetleri fırladı, sevkiyat zinciri kırıldı.

Körfez ülkeleri teorik olarak Hürmüz’e alternatif güzergâhlara sahip olsa da kapasite gerçeği farklı bir tablo ortaya koyuyor. Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattı Körfez petrolünü Kızıldeniz’deki Yanbu terminaline taşıyabiliyor ancak mevcut yedek kapasite yalnızca yaklaşık 2,4 milyon varil seviyesinde. Üstelik Yanbu limanı Yemen’deki Husilerin füze ve İHA menzili içinde bulunuyor. Bir başka ifadeyle bypass hattı güvenli değil.

Birleşik Arap Emirlikleri ihracatının yaklaşık yarısını Fuceyre üzerinden Hürmüz’ü atlayarak gönderebilir durumda. Ancak günlük yaklaşık 1 milyon varil petrol yine Körfez’de sıkışmış kalıyor. Küresel piyasa açısından bu bile başlı başına arz şoku anlamına geliyor.

İKİNCİ STRATEJİK DÜĞÜM

Asıl kırılma ise enerji altyapısının doğrudan hedef alınmasıyla başladı. Suudi Arabistan’daki dünyanın en büyük tesislerinden biri olan ve günlük 500 bin varilden fazla kapasiteye sahip Ras Tanura rafinerisi vurularak geçici olarak devre dışı kaldı. Kuveyt’teki Ahmedi rafinerisi hasar aldı, üretim geçici olarak duruldu. Katar’da iki, BAE açıklarında bir enerji sahası hedef alındı. Bahreyn limanında ABD bayraklı bir tanker vuruldu ve daha birçok benzer saldırı düzenlendi. Bu arada İsrail de Doğu Akdeniz’deki Leviathan gaz sahasını kapattı, savaşın ilk günü Bazan petrol rafinerisinin üretimini de askıya almıştı.

Suudi Arabistan, İran, Irak, BAE, Kuveyt ve Katar’dan oluşan Körfez üretim havzası dünya petrolünün yaklaşık yüzde 25’ini, yani günde 20 milyon varilden fazlasını sağlıyor. Bu üretim merkezlerinin ateş altında kalması artık piyasa değil sistem riski yaratıyor. Dolayısıyla mesele petrol fiyatının artması değil, enerji akışının güvenilirliğinin çökmesi.

ZİNCİRLEME KRİZ TAMLAMASI

Analistler Brent petrolün kısa sürede 100 doların üzerine çıkabileceğini, Körfez ihracatının ciddi biçimde kesilmesi halinde fiyatların 120 hatta 130 dolar bandına tırmanabileceğini belirtiyor. Bu seviyeler modern küresel ekonomi için yalnızca pahalı enerji anlamına gelmiyor, zincirleme ekonomik şok demek.

Enerji fiyatlarındaki sıçrama doğrudan dünya çapında benzin ve elektrik maliyetlerini artıracak. Petrol ithalatçısı ekonomilerde enflasyon yeniden kontrolden çıkabilir. Büyük tüketici ülkelerin stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürmesi gündeme gelebilir. Ancak rezerv kullanımı kriz çözmez, yalnızca zaman satın alır.

TRUMP İÇİN KABUS SENARYOSU

Savaşın siyasi etkileri ise en az ekonomik sonuçları kadar ağır görünüyor. Petrolün 120 dolar seviyesine yükselmesi Donald Trump açısından tam anlamıyla bir kabus senaryosu anlamına geliyor. ABD’nin 2026 ekonomik planlaması yaklaşık 60 dolar petrol varsayımı üzerine kurulu. Petrol pazartesi açılışta varil başına 83 doları gördü. Fiyatların iki katına çıkması ise Washington’ı Stratejik Petrol Rezervi’ni açmaya zorlayabilir. Bu da ara seçim atmosferine giren ABD’de ekonomik güven anlatısını zedeleyebilir ve Kongre dengelerini değiştirebilecek bir siyasi risk yaratabilir.

AVRUPA YİNE İKİ BİR ATTI

Avrupa cephesinde tablo daha da karmaşık. Rus enerji sisteminden koparıldıktan sonra Avrupa petrol ve gazda ABD, Norveç ve Kazakistan’a daha bağımlı hale geldi. Suudi Arabistan ve Irak ise tamamlayıcı tedarikçi konumunda. Körfez arzının kesintiye uğraması Avrupa’da enflasyonu yeniden yükseltebilir, büyümeyi daha da yavaşlatabilir ve Washington merkezli enerji bağımlılığının ucu tamamen kaçabilir.

EŞİK YAKLAŞIYOR

İran’ın yaptığı hamlenin stratejik anlamı burada ortaya çıkıyor: Tahran savaşın maliyetini küreselleştiriyor. Enerji akışını hedef alarak çatışmayı bölgesel bir askeri krizden küresel ekonomik krize dönüştürüyor. Başka bir ifadeyle İran, savaş alanını cepheden piyasaya taşıdı.

Petrol arzı düşerse ya da akışı kesilirse savaş yalnızca cephede değil, dünyanın her başkentinde hissedilir. Şu anda Batı Asya’da yaşanan tam olarak bu eşiğe yaklaşmış görünüyor. Askeri çatışma artık petrol rejimlerini sarsan, finans piyasalarını kilitleyen ve küresel ekonomik felç riskini büyüten yeni bir aşamaya girmiş durumda.

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı

1 Ocak 2026’dan itibaren yaklaşık 2,5 milyon aboneyi etkilemesi beklenen yeni bir düzenlemeyle yıllık 4 bin kWh tüketimi aşan (aylık faturası 984 liranın üzerine çıkan) konut aboneleri elektrik faturalarında devlet desteğinden yararlanamayacak; daha yüksek bedel ödeyecek.

Ekonomik buhran ülkede faciaya dönüşmek üzere.

Küresel tefecilerin faiz alacaklarını karşılamak için maaş ve ücretler acımasızca baskılanıyor.

Tarım çökertilmiş durumda.

Köyler ıssızlaştı.

Köyde kalanlar yaşlandı.
Gençler kentlere aktı.

Bahçeler bakımsız, evler virane.

Sanayi çarkları döndürmekte zorlanıyor.

Yüksek faiz hadlerinden finansmanın yanına yaklaşılmıyor.

Tekstil sektörü Mısır’a, tersaneler Romanya ve Bulgaristan’a taşınıyor.

İşsizlik almış başına gidiyor.

İflaslar ve konkordato ilanları yaygınlaşıyor.

Gururumuzu okşayan savunma sanayisindeki başarılar diğer sektörlere bir faydası olmadığı da ortaya çıktı.

Ev kiralarına yetişemeyen emekliler, büyük kentlerin varoşlarındaki asgari hayat şartları bakımından çukurun dibinde bulunan en berbat otellere düşmüş durumda.

Esnaf siftah yapamadan dükkan kapatıyor.

En tepedeki bir avuç yüzde 20’lik dilimdeki mutlu azınlığın dışında halkın hiçbir kesiminde memnuniyet kalmadı.

Bu şartlarda hükümet sosyal yardımları da kısmaya ve kesmeye başladı.

Doğan Özkan’ın Aydınlık gazetesindeki haberine göre, elektrik faturalarında devlet desteğini tırpanlayan yeni bir düzenleme yılbaşından itibaren uygulamaya konacak. Düzenlemeyle birlikte, konut aboneleri için uygulanan “Son Kaynak Tedarik Tarifesi” kapsamındaki yıllık tüketim limiti 5 bin kilovatsaatten (kWh) 4 bin kWh’e düşürülecek.

SINIR AYLIK 984 TL

Yeni sınır, aylık ortalama 333 kWh elektrik tüketimine tekabül ediyor. Güncel verilere göre bu tüketimin fatura bedeli ise yaklaşık 984 TL olarak hesaplanıyor. Yıllık tüketimi 4 bin kWh’i aşan konut aboneleri, 2026 yılı boyunca devlet destekli tarifeden yararlanamayacak.

Düzenlemeye göre, 2025 yılı içinde toplam tüketimi 4 bin kWh’i geçen mesken abonelerinin elektrik faturaları, 2026’dan itibaren Son Kaynak Tedarik Tarifesi üzerinden düzenlenecek. Bu durum, özellikle yüksek elektrik tüketimi olan hanelerde fatura tutarlarının artmasına yol açacak.

Elektrikli devlet desteğine ilişkin yeni düzenleme 1 Ocak’ta yürürlüğe girecek. 984 lira üstü faturalarda artış yaşanacak. Şirketler tüketicilere mesaj göndermeye başladı.

2.5 MİLYON ABONE ETKİLENECEK

Yeni limitle birlikte, aylık faturası yaklaşık 984 TL ve üzeri gelen aboneler devlet desteğinden faydalanamayacak. Uygulamanın, Türkiye genelindeki yaklaşık 43 milyon elektrik abonesinin yüzde 6’sını, yani yaklaşık 2,5 milyon konut abonesini kapsaması bekleniyor.

BAZI İLLERDE SINIR DAHA ÇABUK AŞILIYOR

Yetkililer, özellikle klima kullanımının yoğun olduğu Antalya ve Adana gibi illerde yıllık 4 bin kWh sınırının daha sık aşıldığına dikkat çekiyor. Elektrik dağıtım şirketleri ise belirlenen limiti geçen abonelere bilgilendirme mesajları göndermeye başladı.

UYGULAMA NASIL İŞLEYECEK?

Gönderilen mesajlarda, tüketicilerin serbest tüketici hakkını kullanarak, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) internet sitesinde yer alan tedarik şirketleriyle ikili anlaşma yapabileceği hatırlatılıyor. Limitin üzerinde kalan aboneler, sabit fiyatlı ya da piyasa fiyatına endeksli tarifeler arasından seçim yapabilecek.

Yeni tarife, 4 bin kWh sınırının aşıldığı ayı takip eden üçüncü ayın başında yürürlüğe girecek. Örneğin, 2025 yılı içinde ekim ayında bu sınırı aşan bir mesken abonesi için yeni tarife 1 Ocak 2026 itibarıyla uygulanmaya başlanacak.

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı

Burdur’un en büyük sınai tesislerinden biri üretimini durdurdu

Burdur sanayisinin köşe taşlarından biri olan Junior Weans Kot Fabrikası üretimi durdurarak kapıya kilit vurdu; 300 işçi kapıya kondu.

TÜRKİYE’DE TEKSTİL SEKTÖRÜ YOK OLMA NOKTASINDA

AK parti Hükümeti seçimlerden bu yana 2 yıldır uyguladığı yüksek faiz, düşük kur politikası nedeniyle ülkemizde bütün sektörler alarm veriyor.

Yüksek faiz politikası sanayi çarklarının sıkışmasına neden oluyor.

Artan maliyetler ve yüksek faizle enflasyonu dengeleme çabası üretimi sürdürülemez hale getirdi.

Sanayici ve üretici yüksek faizler nedeniyle finansmana ulaşamaz hale geldi.

Sanayi üretimi sert düşüş göstermektedir.

Bu yıl 289 tekstil firması konkordato ilan etti.

Türkiye’deki tekstil ve hazır giyim firmaları Mısır’a taşınmayı sürdürüyor.

Tekstilde istihdam kaybı 322 bine ulaştı.

Korona salgını öncesinde dünyanın altıncı büyük hazır giyim ihracatçısıydık.

Bugün hazır giyim ve tekstil sektöründe büyük bir buhran yaşıyor.

Enerji maliyetleri, işçilik giderleri ve hammadde fiyatlarındaki artışlar üretim ve ihracatı kilitlenme noktasına getirdi. Bütün bu olumsuzluklara düşük kur politikası da eklenince Türkiye Asyalı rakiplerine göre rekabet gücünü kaybetti.

İşte bu manzaranın bir göstergesi de Burdur sanayisinin gözde kuruluşlarından Junior Weans Kot fabrikasının kapanması ve 300 işçinin işinden olması oldu.  

Gelişme Burdur kamuoyunda derin bir üzüntü yarattı.

Burdur sanayisi ve istihdamı bakımından geleceğe derin izler bırakacak bir gelişme olarak değerlendirildi.

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı

Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi (MAKÜ), bilgiyi ürüne dönüştürme vizyonunun çarpıcı bir örneğini daha hayata geçirdi: MAKÜ Spirulina.

YÖK ve TC Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından desteklenen “Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması” programı kapsamında, üniversitenin Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü öğretim üyeleri Prof. Dr. Rıza Akgül ve Doç. Dr. Füsun Akgül’ün liderliğinde geliştirilen yerli üretim Spirulina, gerekli yasal süreçlerin ardından ticarileştirildi.

Üniversite-Sanayi iş birliğinin ürünü olan bu çalışma, MAKÜ Teknoloji Transfer Ofisi tarafından yürütülen bir süreçle pazara taşındı.

Rektör Dalgar: “Bilgiyi ürüne dönüştüren üniversiteyiz”

MAKÜ Rektörü Prof. Dr. Hüseyin Dalgar, sürece ilişkin değerlendirmesinde, üniversitelerin yalnızca akademik bilgi üretmekle yetinmemesi gerektiğine vurgu yaparak, “Üniversitemizi sadece eğitim ve araştırma faaliyetleriyle değil, aynı zamanda toplumun ihtiyaç duyduğu alanlarda somut çözümler üreten bir kurum olarak konumlandırıyoruz. Spirulina gibi stratejik öneme sahip bir ürünü yerli imkânlarla geliştirip ticarileştirmek, bu vizyonun güçlü bir yansımasıdır. Bu başarı, üniversite-sanayi iş birliğinin, bilgi ve emeğin ürüne dönüşmesinin canlı bir örneğidir.” dedi.

Akademik başarıdan yerli ekonomiye katkı

Projenin yürütücüsü Doç. Dr. Füsun Akgül, MAKÜ Spirulina’nın bilimsel altyapısına ve hedef kitlesine ilişkin şu bilgileri verdi:

“Yüksek protein ve antioksidan içeriği sayesinde çocuklardan yaşlılara kadar herkesin kullanabileceği doğal bir destek ürünüdür. Bu ürün yalnızca akademik bir çalışma değil, aynı zamanda ekonomik değeri yüksek bir yerli üretim modelidir.”

Üretim altyapısını oluşturan Prof. Dr. Rıza Akgül ise spirulina biyokütlesinin MAKÜ Mikroalg Kültür Koleksiyonu (MAKUMACC) kaynaklı olduğuna dikkat çekerek, magnezyum, çinko ve selenyum ile zenginleştirilmiş yeni varyantların da yakında pazara sunulacağını müjdeledi.

Kitle fonlama ile yatırım süreci başladı

Bu girişimi farklı kılan en önemli adım ise, kitle fonlama yöntemiyle yatırım alacak olması. MAKÜ Teknoloji Transfer Ofisi, Halk Yatırım iş birliğiyle “Fonlabüyüsün” platformu üzerinden spirulina üretimini destekleyecek kampanyayı başlattı. Amaç; üretim kapasitesini artırmak ve ürünü hem ulusal hem de uluslararası pazarlarda konumlandırmak.

MAKÜ Teknoloji Transfer Ofisi, derin teknoloji projelerine finansman sağlamak amacıyla Halk Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile “Fonlabüyüsün” Kitle Fonlama Platformu kapsamında iş birliği protokolü imzaladı. Bu protokol kapsamında, MAKÜ-BAKA Teknokent’te faaliyet gösteren Algaemade Biyoteknoloji Şirketi, Fonlabüyüsün tarafından desteklenecek derin teknoloji projeleri arasında yer aldı. Platformun, sürdürülebilirlik, döngüsel ekonomi ve ileri mühendislik çözümleri odaklı girişimleri destekleme vizyonu, MAKÜ Spirulina projesiyle birebir örtüşmektedir.

Yatırım süreci başlatılmış olup, kitle fonlama kampanyası önümüzdeki günlerde hayata geçirilecektir.

Model iş birliği: Üniversite-Sanayi-Yatırımcı entegrasyonu

Bu üçlü yapı — MAKÜ, ALGAEMADE ve Halk Yatırım — akademik bilgi, girişimcilik dinamizmi ve yatırım gücünü bir araya getirerek örnek teşkil eden bir model sunmaktadır. Yatırımcılarla girişim arasındaki köprüyü Fonlabüyüsün platformu sağlamaktadır.

Bölgesel kalkınma ve küresel rekabet gücü

Bu girişim; ithalat bağımlılığını azaltan yerli üretim, istihdam oluşturan ekonomik model ve biyoteknoloji alanında Türkiye’nin rekabetçiliğini artıran bir inovasyon örneği olarak öne çıkıyor.

Aynı zamanda, büyükşehir dışındaki üniversitelerde de derin teknoloji üretilebileceğini ve bu ürünlerin ticarileştirilebileceğini gösteriyor.

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı
• Emekliyi mahkeme kapılarında süründürenlerin ayıbı!
• ANNELERİMİZİN ELLERİNDEN ÖPERİZ!
• Anneler Günü: Süslü paketlerin ardındaki gerçek

DOÇ. DR. BAKİ DEMİREL

• İran Merkez Bankası Dergisi, Aydınlık gazetesinin de sık sık görüşüne başvurduğu Doç. Dr. Baki Demirel’le geçen hafta bir söyleşi yaptı. Aydınlık’ın da okurlarının dikkatine sunduğu Türkiye ekonomisi üzerine ayrıntılı görüşleri içeren metni, KıvılcımHaber okuyucu ve izleyicilerinin ilgi ve bilgilerine sunuyoruz. (Arabaşlıklar Aydınlık tarafından koyulmuştur.)

TÜRKİYE İÇİN EN GERÇEKÇİ ENFLASYON SENARYOSU

Türkiye’de enflasyon beklentileri nasıl oluşmuş ve hangi faktörler bunları etkilemiştir

P. Davidson (2006) çalışmasında dört tür enflasyondan bahsetmiştir.

Bunlardan birincisi azalan getirilerin neden olduğu enflasyon ki bu daha çok gelişmekte olan ülkeler için yani emek-yoğun üretim yapan ülkeler için gerçekçidir diyor Davidson. Azalan getiri enflasyonu; emek-yoğun üretim yapan firmaların talep artışlarına yeterince karşılık vermemesi veya verememesi (düşük kapasite kullanımı) buna karşılık fiyatlarını artırması olarak tanımlanabilir.

İkincisi ise tekel ya da kâr enflasyonudur. Şimdilerde Waber ve Wasner (2023) çalışmasında nitelendirildiği gibi “satıcı enflasyonu” da denilebilir. Kâr ya da satıcı enflasyonu, tekel gücüne sahip firmaların, ürettikleri veya sattıkları malların fiyatlarını, enflasyon eğilimini fırsat bilerek ve tekel gücünden de yararlanarak maliyetlerin çok üstünde belirlemelerinin sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.

Üçüncü enflasyon türü ise faktör fiyat enflasyonudur. Buna maliyet enflasyonu da diyebiliriz. Faktör fiyat enflasyonu; faktör sahiplerinin sağladıkları girdilerdeki verimlilik artışının çok üzerinde her bir girdi için çok daha fazla ücret talep etmelerinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.

Dördüncü enflasyon türü ise ithal fiyat enflasyonudur. Davidson’a göre post Keyneyseyn iktisatçılar bu tür enflasyon üzerinde pek düşünmemişlerdir. İthal fiyat enflasyonu; ticaret açık ve üretimi dışa bağımlı, enerji ithalatı yüksek bir ekonomi için daha gerçekçidir.

IMF’den Gopinath vd. (2008) çalışması bu bağlamda önemli bir durumu ortaya koymaktadır. Söz konusu çalışmaya göre yapışkan fiyatların varlığı altında ithal mallarının fiyatlarının ihracatçı ülke para birimi ile (örneğin dolar ya da avro birim) fiyatlanması durumunda kur artışının enflasyon geçişkenliği bir olarak kabul edilir. Daha açık olarak kurdaki 1 birimlik artış enflasyonu da bir birim yukarı çekecektir diyebiliriz.

Yine IMF den Bems vd. (2018) çalışması da küresel faktörlerin enflasyon etkisinin yurt içi faktörlere göre daha güçlü olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, Ormaechea ve Coble (2011)’de belirtildiği gibi ekonomisini kontörsüz biçimde sermaye hareketlerine açık hale getiren ülkelerde ortaya çıkan yüksek dolarizasyon, enflasyon hedeflemesi uygulamasının başarısını olumsuz etkilemekte, para politikasını etkisiz hale getirmektedir. Böyle ekonomiler için kur-enflasyon ilişkisi daha güçlüdür ve Ortodoks imkânsız üçlem hipotezi geçersiz kalmaktadır. Rey (2015), Demirel (2016), Cömert ve Öncü (2023)’de belirtildiği gibi imkânsız ikilem durumu gerçekçidir ve esnek kur sistemi altında bile para politikası bağımsızlığından söz edilemez.

Tüm açıklamaları bir araya getirdiğimizde, Türkiye ekonomisinin içinde bulunduğu yüksek enflasyon sürecini açıklayabilecek en gerçekçi senaryo ithal fiyat enflasyonu ve kâr enflasyonunun birlikte değerlendirildiği senaryodur.

Öte yandan beklentilerin enflasyon üzerindeki etkisinin düşük olduğunu düşünüyorum. Nitekim Fed de çıkan Rudd (2021) bu konuda güçlü kanıtlar ortaya koymaktadır. Post Keynesyen literatür de beklentilerin enflasyon üzerinde değil toplam talep ve dolayısıyla yatırımlar üzerinde daha önemli olduğunu iddia etmektedir. Dolayısıyla Türkiye ekonomisi için enflasyon üzerinde etkili olduğunu düşündüğüm faktörler, ekonominin dışa bağımlılığına bağlı olarak kur etkisi ve tekelci koşullardır diyebilirim.

ÜCRETLER ENFLASYONU GERİDEN TAKİP EDER

Türkiye’de enflasyonist beklentiler tüketicilerin, yatırımcıların ve politikacıların ekonomik yaklaşımını nasıl etkiler?

Ortodoks iktisada göre yüksek enflasyon belirsizliğe yol açmakta ve bu durum yatırım kararlarını olumsuz etkilemektedir. Ancak Ortodoks iktisadın alan modeli ve mantıksal zaman kavramına karşı Heterodoks, post Keynesyen okul tarihsel zamanı kabul eder ve ekonomiyi ergodik olmayan süreçler içinde açıklar. Yani gelecek zaten belirsizdir. Bu durumda yatırım kararları belirsizlik arttığı için azalmamaktadır çünkü belirsizlik ekonominin, iktisadi ilişkilerin doğal koşuludur. Enflasyonun belirsizlik yaratarak iktisadi birimlerin beklentilerini bozduğu ve bunun enflasyonu beslediği görüşünün aksine yüksek enflasyon koşullarında esas bozulma gelir dağılımında ortaya çıkmaktadır. Ücretlerin artmasının fiyatları dolayısıyla da enflasyonu artırdığına yönelik maksatlı anlatının aksine ücretler enflasyonu geriden takip etmektedir. Bununla birlikte ücret artışlarının resmi ya da manşet enflasyona göre yapılması ücret artışlarını erozyona uğratmış ve emekçi yoksulluğuna neden olmuştur. Dolayısıyla yüksek enflasyonun beklentileri bozduğu, talebi öne çekerek enflasyonu artırdığı görüşü hatalıdır. Bununla birlikte ücretlerin enflasyonu yükselttiği görüşüne politika yapıcıların da itimat etmesi des-enflasyon politikasının maliyetinin emekçi kesimin üzerine yıkılmasına yani emekçilerin hem yüksek enflasyon hem de des-enflasyonun yükünü taşımalarına neden olmaktadır. Bu elbette Türkiye için emekçi yoksulluğu ve bölüşüm sorunu demektir. Yatırımlar ise talep beklentileri tarafından belirlenir. Yani iktisadi beklentilerin etkin olduğu değişken enflasyon değil yatırım kararlarıdır. Yatırımları düşüren ve işsizliği artıran durum ekonomide yoksulluğun ve işsizliğin artmasıdır. Türkiye’de yüksek enflasyon esasında yapısaldır. Büyüme-üretim modelinden kaynaklanmaktadır. Ranta ve tüketime dayalı büyüme modeli ekonomiyi dışa-dövize bağımlı yapmaktadır. Emekçi yoksulluğu, düşük ücretler ve yüksek enflasyon bu yapının sonuçlarıdır. Bölüşüm sorunu yaratan gelirler politikası ve yol açtığı yoksulluk ekonominin üretim yapısının değişmesinde önemli bir engeldir, yoksul ekonomi yurt içi ve yurt dışı yeni yatırımları teşvik etmemekte, caydırmaktadır. Böylece Türkiye ekonomisi kendi kısır döngüsü içinde hapsolmaktadır.

YABANCILARIN ATAKLARINA AÇIK HALE GELİRİZ

Türkiye’de iç ve dış siyasi şoklar döviz kurunu ve iç fiyatları nasıl etkilemiştir?

Ortodoks görüşe sahip iktisatçılar Arjantin ve Türkiye gibi ülkelerde çok yüksek olan enflasyonu kontrol altında tutmak için, bu ülkelerin para birimlerinin değer kaybını önlemek gerektiğini söylemektedirler. Bunun yolunun ise bu ülkelerdeki faizin ABD faiz oranına göre ayarlanmış pozitif bir faiz farkı vermek olduğunu söylemektedirler. Yani bu ülkelerin Merkez Bankaları, FED faiz artırınca faiz artırmalıdır demek istemektedirler. Onlara göre düşük rezervler ve ekonomini dövize bağımlılığı koşulları altında kısa vadeli sermayeyi teşvik etmenin gereği budur. Bu ifade açıkça yukarıda ilk soruda bahsettiğim imkânsız ikilem görüşünü desteklemektedir. Sermaye hareketlerini kontrolsüz bıraktığınızda küresel parasal hiyerarşinin altında yer alan ülke para birimleri yabancıların spekülatif ataklarına açık hale gelmektedir. Bu durumda bu ülkelerin merkez bankaları küresel faizde ya da FED faiz politikasından bağımsız hareket edememektedirler. Ancak bu görüş tek başına haklı değildir, Neden böyle olduğunun cevabını beşinci soruda verebileceğim diye düşünüyorum.

Öte yandan Türkiye ekonomisi 2018 yılında imkânsız ikilem görüşün ima ettiği türden bir kur krizi ile karşılaştı. Bu yabancıların TL’ye yönelik spekülatif saldırısıydı. Biliyorsunuz Rahip Branson Krizi olarak ifade edildi. Ancak kökeninde özellikle finansal olmayan özel sektörün yüksek bilanço dolarizasyonu vardır. Türkiye ekonomisi bu krizle birlikte küçülmüştür. Türkiye bu tecrübe ile sermaye hareketlerini kontrol etmesi gerektiğini öğrendi. Bankaların Londra Swap piyasasını kapattı ve TCMB bu görevi üstlendi.

İkinci olarak Türkiye 2021 yılında yerlilerin kur atağı ile karşılaştı, TL para birimi olmaktan çıkıyordu ve hiperenflasyon riski ortaya çıktı. KKM (Kur Korumalı Mevduat) bu riski bertaraf etmek için geliştirilmiş bir tampon olarak uygulandı. Maliye politikası ile yeterince desteklenemediği yine Ortodoks politika bakışına dayalı palyatif bir araç olarak kullanıldığı için DTH tasfiye sürecine yeterince eşlik edemediği gibi kontrolü kaybedilmiş bir araç olarak karşımızda durmaktadır. Yine de bence KKM kullanışlı bir araç ve tasfiyesi için oldukça erken bir dönemde olduğumuzu düşünüyorum.

Elbette Türkiye’nin 2021 yılında kur krizine girmesinde yanlış faiz politikasının etkisi büyük ancak faizin düşürülmesinin ekonominin yapısal sorunları ya da Türkiye ekonomisini daha fazla dövize bağımlı getiren 2003-2017 dönemi politikaları göz ardı edilerek tek sorun olarak ortaya konması hatalıdır. Evet, faizin düşürülmesi ve kur etkisi enflasyonu harılandırmıştır ancak Türkiye’de yüksek enflasyona atalet kazandıran asıl unsur satıcı enflasyonu yanda enflasyon koşullarını fırsat bilen ve tekel gücünü kullanan firmaların fırsatçı fiyatlamaları ya da satıcı enflasyonudur.

DIŞ BORÇ VE CARİ AÇIK

Siyasi şoklar, özellikle hükümet politikalarındaki ve uluslararası kararlardaki ani değişimler, Türkiye’nin enflasyon beklentilerini ve döviz kurunu nasıl etkilemiştir? Bu etkileri azaltmak için nasıl bir çözüm var?

Bu ilginç bir soru. Aslında kısmen ilk üç sorunda cevapladım. Ancak şunu ilave etmem gerekir. Türkiye’nin en önemli meselesi yüksek kısa vadeli dış borç sorunu ve gittikçe artan cari açıktır. Ödemeler dengesi krizine yol açabilecek bu sorunlar tabi Türkiye’nin siyasi alandaki bağımsızlığını da önemli derece etkiliyor düşüncesindeyim. Son İsveç kararı bu bağlamda ele alınabilir. Ekonominin, üretimin ithalata ve dövize bağımlılığı, enerji bağımlılığı tabi siyasi alanda da Türkiye’nin elini bağlıyor. Bu duruma karşı neler yapılabilir sorusunu sanırım takip eden sorularla birlikte cevaplamış olacağım.

KAMU ÖNCÜ OLMALI

Sizce Türkiye’de ekonomik istikrarın sağlanması ve enflasyonun düşürülmesi için hangi çözümler daha etkilidir? Ve bu çözümler makroekonomik bir çerçevede nasıl uygulanabilir?

Aslında bu sorunun cevabı çok uzun ama özetlemeye çalışayım. Sanırım daha uzun yazılması başka bir röportajı gerektirir. Öncelikle Türkiye ekonomisinin sorunlarının çözümü politika yapıcıların iktisadi kavrayışlarında önemli değişiklikler olması ile mümkün. Para politikasını merkeze alan tasarım altında Türkiye kendisini kısır döngüden veya çevre ülke olma durumundan çıkartamaz diye düşünüyorum. Daha açık olarak çözüm Ortodoks iktisat politika tasarımında değil post Keynesyen/Heterodoks görüşün, varsayımlarının dayandığı politika tasarımındadır. Bu konuda Davidson (2006) çalışması ve faiz politikasının nasıl olması gerektiği konusunda Rochon ve Setterfield (2007) çalışmaları önemli referanslar olabilir. Bahsettiğimiz tasarım politika faizini temel araç olmaktan çıkaran ve maliye politikasını, onun araçlarını politikanın merkezine alan, enflasyonu değil tam istihdamı hedefleyen bir tasarımdır.

ADİL BÖLÜŞÜM TOPLUMSAL REFAH

Bu tasarım elbette adil bölüşümü, toplumsal refahın artmasını hedeflemektedir. Bu görüş para çarpanı mekanizmasını reddetmekte, para arzının içsel olduğunu, faizin dışsal yani piyasa tarafından belirlenmeyen bir bölüşüm değişkeni olduğunu öne sürmektedir. Dolayısıyla bu görüş Ortodoks dışlama etkisine, bütçe açıklarının enflasyona neden olduğu düşüncesine de karşı çıkmaktadır. Wray (2007) çalışması mesela bu konuda Hazine-Merkez Bankası ilişkisinin nasıl olması gerektiği konusunda önemli referans sağlamaktadır. Maliye politikasını merkeze koyan tasarım aynı zamanda ücret-fiyat sarmalı yerine satıcı enflasyonuna odaklanması gerektiğini savunmaktadır. Bu çerçevede piyasa regülasyonları, kamulaştırmalar ve fiyat kontrolleri de önemli desenflasyon araçları olarak karşımıza çıkmaktadır. Söz konu tasarımda Merkez Bankasına verilen görev ise finansal istikrar ve Türkiye gibi ülkeler için de kur istikrarıdır. Bu bağlamda yukarıda bahsettiğim Londra Swap piyasasına yönelik sermaye kontrolü ve KKM gibi araçların devamı önemlidir. Ücret artışları ve kredi koşullarında sıkılaştırmalar beraber uygulanması gereken araçlardır. Çünkü ücretleri baskılayıp onun yerine ucuz kredi sağlayarak çalışanların tüketimini devam ettirme yönelik politikaların enflasyon sürecine katkı yaptığını tecrübe etmiş bulunuyoruz. Ücret artışları ve istihdamı artırarak toplam talepte sağlanacak istikrar aynı zamanda talep beklentilerinin de istikrarlı olmasına yol açarak yatırımların teşvik edilmesini sağlayarak, ekonominin arz tarafını da güçlendirerek enflasyonun düşürülmesine olumlu katkı verecektir. İstihdam yaratıcı, ekonominin üretim ve teknoloji yapısını değiştirecek öncü kamu yatırımları aynı zamanda doğrudan yabancı yatırımcılar için de teşvik edici olabilir. Özetle kamunun öncü olacağı, dış ticaret kompozisyonunu değiştirici yatırımları kalıcı fiyat istikrarını destekleyici bir araç olarak bahsettiğim politika tasarımının önemli bir parçasıdır.

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı
• Emekliyi mahkeme kapılarında süründürenlerin ayıbı!
• ANNELERİMİZİN ELLERİNDEN ÖPERİZ!
• Anneler Günü: Süslü paketlerin ardındaki gerçek

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, 2024-2025 yıllarını kapsayan 7. Dönem Kamu Toplu Sözleşmesi görüşmelerinde Kamu Çalışanlarına ve memur emeklilerine yönelik ilk zam teklifini açıkladı. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Burdur İl Başkanı Erkan PUTGÜL, zam teklifinin kabul edilemez olduğunu, tekmili birden bir tiyatro oynandığını ve Yetkili Konfederasyon Memur Sen’i masadan kalkmaya davet etti.                                                          

Putgül’ün açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

KAMU EMEKÇİLERİ ENFLASYONA EZDİRİLMİŞ VE YOK SAYILMIŞTIR!

2023 7. Dönem 2024-2025 Sözde Toplu Sözleşme görüşmelerinin bir tiyatro gösterisi olduğunu tüm kamu emekçileri öğrenmiştir…

AKP iktidarının ve Memur-Sen’in olduğu masada kamu emekçilerinin ekonomik ve sosyal haklarına ilişkin karar çıkmasını zaten beklemiyorduk. 1 Ağustos öncesinde ve sonrasında toplu sözleşme ve masa adaletli değildir ve bu masayı tanımıyoruz çağrısı yapmıştık. 

Bugünün dünden pahalı, yarından ucuz olduğu ekonomik kriz koşulları yaşanmaktadır. Ülkedeki yüksek enflasyon, döviz kurudaki yükseliş, ENAG, KAMU-AR rakamları üzerinden değil de TÜİK’in manipülasyonlu rakamları üzerinden hareket edilmiştir. Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik koşullar, milyonlarca kamu emekçisinin ve ailelerinin yaşamlarını sürdürülemez noktaya getirmiştir.

İktidar, kamu emekçilerinin insan onuruna yaraşır adil ücret hakkını göz göre göre gasp etmiştir.

AKP iktidarının, ilk teklifi 2024 yılı için % 14+9, 2025 için ise % 6+5 zam teklifi etmesi sonrasında görüşmelerin Hakem Heyeti Kuruluna gitmesi ve buradan çıkan kararın değişmeyeceği ortadadır.

Davulda, tokmak da AKP iktidarında, siyasi iktidar kamu emekçilerine ne teklif ederse yandaş konfederasyon kabul etmekte Hakem Heyeti onaylamaktadır.

Sözde Toplu Sözleşme görüşmelerinin; ekonomik krize, enflasyona, büyüme rakamlarına ve gerçekçi ülke koşullarına göre belirlenmediğini açıklanan yüzdelik sefalet oranlarıyla daha net anlaşılmıştır.

İktidar kanadı artık alışılagelmiş bir şekilde toplu pazarlık masasında konfederasyonları sürekli oyalayıp uyuşmazlık yaratmayı bilinçli bir eylem haline getirmiştir.  Hükümet, her dönem Sözde Toplu Sözleşme uyuşmazlığı yaratarak, sonucu değiştirmeyeceğini bildiği için görüşmeleri Hakem Kuruluna havale etmeyi bir yöntem olarak benimsemiştir.

Kamu emekçilerinin toplu pazarlığı Ağustos’ta ayına bilinçli olarak sıkıştırılmaktadır. Ağustos ayına denk getirilmesi ve bir ay ile sınırlandırılmasının amacı kamu emekçilerinin ekonomik, sosyal, özlük haklarının oldu bittiye getirmektir. Bunun 20 günü pazarlığa on günü ise Kamu Görevlileri Hakem Heyeti’ne ayrılmış durumdadır. Yani bu süre zarfı içerisinde toplu görüşmeler noktalanması gerekmektedir. Toplu görüşmelere bir aylık süre sınırı koymak zaten başlı başına toplu görüşme hakkını sınırlandırılması anlamına gelmektedir.

Kamu emekçilerinin zammını belirleyecek Hakem Heyeti 11 kişiden oluşurken kurulda 4 kişi sendikalardan, 7 kişi ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmektedir.  Hakem Heyeti’nin iktidara bağımlı tavrı, yapısı ve iktidarın vermiş olduğu zam oranını onay mercii gibi hareket etmesini yıllardır dile getiriyoruz.

Bugünden geriye Sözde Toplu Sözleşme süreçlerine ve Hakem Heyetine baktığımızda tablo çok iyi anlaşılmaktadır.

Mevcut yasaların grev hakkını yok sayması yetkili tek bir konfederasyonun toplu görüşmelerde 6 milyona yakın kamu emekçinin hakkında karar verebilmesi zaten ortada toplu görüşme denen süreci baştan ortadan kaldırmaktadır. Grev, Türkiye’nin imzalamış olduğu uluslararası sözleşmelerde uygun görülmesine rağmen bu hakka yönelik saldırılar kamu emekçilerini toplu görüşme hakkından mahrum bırakmaktadır.

Yaşam şartlarının ağırlaştığı ve pahalılık koşullarının mutfakları kavurduğu ülkemizde, doğal gaza, elektriğe, benzine, gıda maddelerine, ulaşıma fahiş oranlarda zam yapılırken, Türk Lirası, Dolar ve Euro karşısında erirken, yurttaşların alım gücü günden güne azalırken AKP hükümeti,  kamu emekçilerine reva gördüğü bu zam oranlarıyla açlık koşullarını dayatmıştır.

Bir kez daha taleplerimizi dile getiriyoruz ve diyoruz ki;

AKP iktidarı; yaşanan ağır tabloyu görmezden gelmemeli ve ekonomik kriz koşullarını emekçilerin sırtına yıkmaktan vazgeçmelidir.

Enflasyon verilerinin sağlıklı olmaması nedeniyle, ücret artışları belirlenirken açlık ve yoksulluk sınırı ve temel yaşam maliyetini esas alan yeni bir yöntem uygulanmadıkça emekçiler enflasyon karşısında ezilecektir.

Yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle işçi ve kamu emekçileri açısından enflasyona endeksli ücret/maaş düzenlemesi uygulamasının anlamını yitirdiği anlaşılmıştır.

Kamu emekçilerinin sorunlarının yüzdelik ve ek zamlarla çözülmesi mümkün değildir.

İLO sözleşmeleri başta olmak üzere uluslararası sözleşmelerle, evrensel sendikal hak ve özgürlüklerle uyumlu grev hakkı ile tamamlanmış gerçek bir toplu sözleşme istiyoruz.

Sendika özgürlüğünü sınırlayan %2 barajı kaldırılmalıdır.

2024-2025 yıllarında yapılması gereken ücret zamlarına temel oluşturacak şekilde tüm kamu çalışanlarının maaşları en az yüzde 115 oranında artırılmalıdır.  2024 ve 2025 yıllarında yapılacak zam oranları bu rakam üzerinden hesaplanmalıdır.

Yüzde 115 oranında artırılarak belirlenecek bu tutarlara 2024 ve 2025 yılında Ocak, Nisan, Temmuz ve Eylül aylarında (üçer aylık sürelerle) yüzde 15 zam yapılmalıdır. Ayrıca Ocak 2024’te yüzde 5 oranında refah payı eklenmelidir.

Birikimli enflasyonun yüzde 15’i aştığı aydan itibaren enflasyon farkı maaş ve ücretlere aylık olarak yansıtılmalıdır.

Kamu çalışanlarına Ocak 2024’ten başlayarak aylık 10.000 lira barınma yardımı verilmelidir. Bu tutar memur maaş katsayısı artışı oranında artırılmalıdır.

8 bin 77 TL’lik zammın emekliliğe yansımasını istiyoruz.

Tüm memurların ek göstergeleri 3600’e çıkarılmalıdır.

Kamu emekçilerine dayatılan Sözde Toplu İş Sözleşme düzeni ve Hakem Heyeti tam bir kurmaca ve aldatmacadır. 4688 sayılı yasanın özgür toplu pazarlık sistemini engelleyen toplu sözleşme masasının üçlü mekanizması ve Hakem Heyeti değiştirilmelidir.

Kamu emekçilerinin toplu sözleşme sistemi evrensel normlara uymamakta ve mevzuat değiştirilmelidir.

Kamu emekçileriyle adeta dalga geçilen teklife karşı kamu emekçilerini ortak mücadele yürütmeye, sözde konfederasyonun daha kararlı ve mücadeleci bir tutum almasını bekliyoruz.

Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu olarak, TİS masada bitmedi ve Kamu Hakem Heyeti’nin kararını beklemeden tüm konfederasyonlara ve kamu emekçilerine ortak mücadele çağrısında bulunuyoruz.

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı
• Emekliyi mahkeme kapılarında süründürenlerin ayıbı!
• ANNELERİMİZİN ELLERİNDEN ÖPERİZ!
• Anneler Günü: Süslü paketlerin ardındaki gerçek

Ekonomide önemli atılım gerçekleştirdik.

Devlet kalkınmada öncü oldu.

1929 dünya krizi bu modelle atlatıldı.

Sonrasında dünyanın en büyük büyümesi sağlandı.

Özel sektör devlet dayanışması.

Diğer bir ifadeyle “karma ekonomi.”

Şu anda öne çıkan sektörler…

Otomotiv, beyaz eşya, demir-çelik, …

Hepsi bu modelin eseri.

Devletçilik olmasaydı başarılamazdı.

24 OCAK KARARLARI

Cumhuriyetin kurduğu model,

Atatürk ölünce sekteye uğradı.

1950’den sonra NATO’ya girdik.

“Küçük Amerika” sevdası başladı.

“Her mahallede bir milyoner yaratma” politikası uygulandı.

Arkasından planlı ekonomi hedef alındı.

“Plan değil, pilav istiyoruz” denildi.

Geleceği değil, günü kurtarma çabasına girildi.

Tabi sonuç kaçınılmazdı, öyle de oldu.

Arkasından “24 Ocak Kararları” geldi.

Krizin yükü halkın sırtına yıkılacaktı.

Demokrasilerde olmazdı.

12 Eylül darbesi yapıldı.

Sopayla uygulandı.

KAHRAMANLARI

Bu sürecin kahramanları belli.

Menderes, Özal, Çiller, K. Derviş, Babacan…

12 Eylül sonrası ilk seçim.

Ana tartışma konusu kamu mallarının satışıydı.

Özal, “özelleştirme” bayrağı açtı.

Köprülerden başladı, arkası geldi.

KİT’ler “kara delik” diye suçlandı.

Peşinden gelenler de onu takip etti.

Meclis’te “Özelleştirme Yasası” kabul edildi.

Dönemin Başbakanı Çiller, zafer kazanmış ordu komutanı gibi kürsüye çıktı.

“Son sosyalist devleti yıktık” dedi.

Sonra AK Parti yılları.

Kalan kamu malları da yağmalandı.

Cumhuriyetin kurduklarını, “babalar gibi” sattılar.

Mirasyedi gibi elden çıkardılar.

Şu anda çoğu yabancılarda.

TARIMI ÇÖKERTTİLER

Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri…

Üretici kuruluşlarıydı.

Fındık üreticilerinin örgütü: Fiskobirlik.

Pamuk üreticilerinin örgütü: Çukobirlik, Antbirlik, Tariş.

Ayçiçeği üreticilerinin örgütü: Trakyabirlik, Karadenizbirlik.

Zeytin üreticilerinin örgütü: Marmarabirlik.

İpek Böceği üreticilerinin örgütü: Kozabirlik.

Tiftik keçisi üreticilerinin örgütü: Tiftikbirlik.

Kayısı üreticilerinin örgütü: Kayısıbirlik.

Hangi birini sayayım.

HEPSİ YOK EDİLDİ

1991-1995 arasında Sanayi ve Ticaret Bakanlığında basın danışmanıydım.

Hepsini yakından tanıma fırsatım oldu.

Alımlarını, satışlarını, … günü gününe takip ederdim.

Çiftçi sıkışınca imdadına yetişirlerdi.

ABD K. Derviş’i Türkiye’ye atadı.

Özal’ın, Çiller’in isteyip de yapamadığını o yaptı.

Dünya Bankası projesiyle hepsini yok etti.

İşlevsiz kuruluşlar haline getirdi.

Sonucu da sürpriz olmadı.

Tarım çökertildi.

ÇÖZÜM

Şimdi yanlıştan dönme çabası var.

Savunma sanayinde atılan adımlar sevindirici.

Birçok sektörde yerli üretici destekleniyor.

Geçmişte yapılan hatalar eleştiriliyor.

Cumhuriyet dönemine vurgu,

Atatürk’ün yol göstericiliği gündemde.

Ama yapılan hataların faturası ağır.

Hızlı hareket etmemizi engelliyor.

Üretim ekonomisine geçmemizi zorlaştırıyor.

HATA

Türkiye’de herkes milli ekonomiden söz ediyor.

Üretim ekonomisinden dem vuruyor.

İktidar da muhalefet de bunu söylüyor.

Ancak bir sorun var.

Muhalefet Özal’ı övüyor.

“Özal’ın kemiklerini sızlatmayalım” diyor.

ABD’den umut bekliyor.

Londra’daki tefecilerin ayağına gidiyor.

Sıcak para peşinde.

Cumhurbaşkanı Erdoğan,

“Türkiye Yüzyılı” tanıtımında konuştu.

Yine Menderes, Özal vurgusu yaptı.

NASIL OLACAK?

Türkiye’de “milli ekonomiyi” yıkan kim?

Bunlar değil mi?

Milli olan her şeye düşman olmadılar mı?

Türkiye’yi “Küçük Amerika” yapacağız diye, batağa saplamadılar mı?

ABD Büyükelçisiyle,

Çankaya Köşkü’nün mutfağında sandviç yapıp yiyen…

Özal değil mi?

Peki, bu iş nasıl olacak?

Yıkanlara sarılıp alınarak,

“Milli ekonomi, üretim ekonomisi” nasıl kurulacak?

Mümkün mü?

AYDINLIK

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı
• Emekliyi mahkeme kapılarında süründürenlerin ayıbı!
• ANNELERİMİZİN ELLERİNDEN ÖPERİZ!
• Anneler Günü: Süslü paketlerin ardındaki gerçek

Türk Eğitim Sen Genel Başkanı Talip Geylan, 2023 yılı yaklaşırken yaptığı yazılı açıklamada, vergi, ceza ve harçlarda yeni yıl zam oranının yüzde 122,9 olduğunu, Ekim 2022 itibariyle asgari geçim haddinin ise 18 bin lirayı aştığını, buna karşılık öğretmenlerin maaşlarının asgari geçim haddinin yarısından aşağıda bulunduğunu belirterek, bu durumun kabul edilemeyeceğini, “2023 Bütçesinin TBMM Genel Kurulu’na geleceği bugünlerde Hükümetin ivedi tedbirleri gündemine alması” gerektiğini belirtti. Genel Başkan Geylan, “2023 yılı için çalışanların aylık ücretlerine de yansıtılmasını istemek kadar makul ve doğal bir talep olabilir mi?” dedi.

Seçimlere 8 ay kala ekonomi toplumun bütün kesimlerini yakmayı sürdürüyor.

Ekonomik kriz ülkeyi yangın yerine çevirdi.

Halkın sandık başında oy verme tutumunu cüzdanlarının belirleyeceğini bilen Hükümet de kara kara düşünüyor.

Hükümet 2023 yılı ceza, harç ve vergi zam oranlarını yüzde 122,9 olarak belirledi.

Bunun üzerine açıklama yapan Türk Eğitim Sen Genel Başkanı Talip Geylan, “Hükümetin, ekonomik gelişmelere uygun(!) şekilde belirlemiş olduğu bu oranın, 2023 yılı için çalışanların aylık ücretlerine de yansıtılmasını istemek kadar makul ve doğal bir talep olabilir mi?” dedi.

Genel Başkan Geylan açıklamasının devamında şu ifadelere yer verdi.

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı
• Emekliyi mahkeme kapılarında süründürenlerin ayıbı!
• ANNELERİMİZİN ELLERİNDEN ÖPERİZ!
• Anneler Günü: Süslü paketlerin ardındaki gerçek

Batı Akdeniz Bölgesindeki ticareti geliştirmek amacıyla ilk kez 26- 27 Mayıs 2022 tarihlerinde Antalya ANFAŞ Fuar Merkezinde düzenlenen “Batı Akdeniz Ticaret Buluşması” programında iş birlikleri ve iletişimler hayata geçirildi. Antalya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO’nun) koordine ettiği, Burdur Ticaret ve Sanayi Odasının da paydaş olduğu programın davetlileri arasında Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Hasan Büyükdede’nin yanı sıra Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu da yer aldı. Programda ‘Tarım, Turizm Sektörlerinde Devlet Destekleri’, ‘Osmanlı’dan günümüze Ekonomi Tarihi’, ‘Networking’, ‘TÜBİTAK Teknoloji Transferleri’, ‘Bilişim ve Dijital Pazarlama B2B Etkinliği’, ‘SANTEK Yat İmalatı Sektör Buluşması’, ‘İhracat Destekleri’, ‘Akıllı KOBİ’, ‘İstihdam Destekleri’, ‘Girişimcilik, İnovasyon ve Teknoloji Trendleri’, ‘İhracat B2B Etkinliği’, ‘Turizm, Gıda ve Tedarik B2B Etkinliği’, ‘Araştırma ve İnovasyon Destekleri’ ve ‘Girişimcilik- İnovasyon’ konularında seminerler ve etkinlikler de düzenlendi.

Ticaret Buluşması Programında üç ilin üniversiteleri, Ticaret ve Sanayi Odaları, Borsaları, Dernekleri ve bazı sivil toplum kuruluşlarının başkan ve temsilcileri arasında ikili görüşmeler de gerçekleştirildi. Program TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu’nun ‘Girişimcilik ve İnovasyon’ konusunda verdiği seminerle sona erdi.

Programda BUTSO Başkan Yardımcısı Hasan Ali Daldal, BUTSO Meclis Başkanı Ömer Çeliker ve BUTSO Yönetim Kurulu Üyesi Hakan Yoran da hazır bulundu.

BÖLGESEL TİCARET VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM PEKİŞTİRİLDİ

Bölgesel ticaret ve dijital dönüşümün pekiştirildiği bir program gerçekleştiğini belirten BUTSO Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Keyik; “Programımızda; Antalya Valisi Sayın Ersin Yazıcı, Isparta Valisi Sayın Aydın Baruş, Burdur Valisi Sayın Ali Arslantaş, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcımız Sayın Hasan Büyükdede, TOBB Başkanımız Sayın Rifat Hisarcıklıoğlu’nun yanı sıra kaymakamlarımız, belediye başkanlarımız, akademisyenlerimiz, sivil toplum kuruluşlarının başkan ve temsilcileri ile iş insanlarımız bizleri yalnız bırakmadılar.  Bilindiği üzere Covid- 19 Pandemisiyle birlikte küresel ticarette dalgalanmalar oldu.  İç piyasamızda ise kısmen belirsizlikler yaşadık. Tüm dünya ekonomisini etkileyen bu dalgalanmalar karşısında ulusal ekonomimiz çok şükür ayakta kalmasını bildi, yıkılmadı.  Süreç aynı zamanda, KOBİ’lerimizden fabrikalarımıza tüm işletmelerimize dijital ticaretle gerekliliğini vurguladı. Yaşanan bu ekonomik dalgalanmaların ardından Devlet ve özel sektörün bir araya geldiği bu etkinliğimiz bölgemiz ticaretini geliştirmek ve dijital dönüşüme entegre olmak açısından büyük önem taşıdı. Batı Akdeniz bölgesindeki ticaret ve sanayi hayatının gelişerek büyümesi ülke ekonomimiz adına son derece önemli bir buluşma oldu. Bu yıl ilk kez düzenlendiği için bazı eksiklikler olabilir fakat ilerleyen yıllarda bunları tamamlayarak bölgemiz ticaret hayatında güçlü adımlar atmaya, iş birliklerini pekiştirmeye devam edeceğiz” diye konuştu.

YENİLİKLERE ENTEGRE OLMALIYIZ

Başkan Yusuf Keyik yaptığı değerlendirmenin devamında, “Daha önceki yıllarda da bu amaçtaki buluşmalarımızı elbette gerçekleştirmiştik. Fakat zamanın ve teknolojinin gerektirdiği yeniliklere entegre olarak iş birliği buluşmalarımızı geliştirerek devam ettiriyoruz. Programımız dahilindeki seminerlerde de dijital pazarda ve e-ticarette daha fazla sektör ve girişimciyle yer almamız gerektiğinin vurgulandı. Bunların yanı sıra Standımızı ziyaret eden Bakan Yardımcımız Sayın Büyükdede ve TOBB Başkanımız Sayın Hisarcıklıoğlu’na talep ve önerilerimizi iletme fırsatı da yakaladık. Bölgemizdeki Ticaret ve Sanayi Odası ve Borsa Başkanlarımızla ikili diyaloglar ve karşılıklı görüş alışverişlerinde bulunduk” ifadelerini kullandı.

TEŞEKKÜR

Başarının ilk adımı atarak kazanılacağına dikkat çeken Başkan Keyik, “Ticaret hayatında girişimcilik ruhuyla ilk adımı atmak çok önemlidir. Günümüz ticaret kurallarına göre girişimci, tedarikçi, pazar ve alışveriş konularında hemen her sektörde internetten ulaşabileceğimiz dijital pazarların oluşması gerekiyor. Bizler de bu gelişmelerden geri kalmamak için gelişen ve değişen ticaret kurallarına en kısa sürede uyum sağlayıp ivme kazanmak üzere gerekli çalışmalarda bulunuyoruz. Programımızın gerçekleştirilmesinde ATSO Başkanımız Sayın Davut Çetin başta olmak üzere emeği geçen herkese ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Bölgemizin ticaret hayatı ve ekonomisi adına önem arz ettiğine inandığımız Batı Akdeniz Ticaret Buluşma programında bizleri yalnız bırakmayan Antalya Valisi Sayın Yazıcı’ya, Isparta Valisi Sayın Baruş’, Burdur Valimiz Sayın Arslantaş’a, Bakan Yardımcımız Sayın Büyükdede’ye, TOBB Başkanımız Sayın Hisarcıklıoğlu’na, kaymakamlarımıza, belediye başkanlarımıza, protokol mensuplarımıza, akademisyenlerimize, sivil toplum kuruluşlarının başkan ve temsilcilerine ve iş insanlarımıza şükranlarımı sunuyorum” dedi.

• ANTGİAD’tan genç beyinlere yatırım
• Muhittin Böcek’in etkin pişmanlık ifadesi
• Gökhan Böcek’in HTS kayıtlarıyla doğrulanan ifadesi, CHP’de “Adaylık Borsası”na işaret ediyor
• İran’ın yenilmezliğinin kaynağı: Fedakarlıkta birleşmek
• Yükselen Asya sürecinde İran direnişinin sonuçları Bursa’da masaya yatırıldı
• Emekliyi mahkeme kapılarında süründürenlerin ayıbı!
• ANNELERİMİZİN ELLERİNDEN ÖPERİZ!
• Anneler Günü: Süslü paketlerin ardındaki gerçek