Antalya’da Büyükşehir Belediyesi tarafından uygulamaya konulan falezlerin ışıklandırılması projesinin ilk etabı Yavuz Özcan Parkı’nda başlamıştı. Kamuoyundan gelen tepkilerin ardından askıya alınan projenin uygulandığı alanda ortaya çıkan görüntüler, “korunan alanda böyle proje mi yapılır?” dedirtiyor. Bu projede hayaller ışıl ışıl, gerçekler ise beton kalıbı…

Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek, eleştirenleri projenin detaylarını bilmediğini açıklamış, başdanışmanı Cem Oğuz ise “her nokta yerinde tespit edildi” ifadelerini kullanmıştı. Ancak yüklenici firmaya teslim edilen Yavuz Özcan Parkı’ndaki uygulamada falezlerin üzerinde sarkan dev kablolar, beton duba kalıpları, metal borular ve ertelenen proje inşaatından geriye kalan görüntü kirliliği var. Falezlerin ışıklandırılması projesi, 31 Mart 2019’da 714 bin 264 vatandaşın oyunu alarak yerel seçimleri kazanan ve ardından 2 Nisan 2019’da mazbatasını alarak başkanlık koltuğuna oturan Muhitin Böcek’in iki yıllık görev süresi boyunca en kötü yönetilen girişimlerden biri oldu. Günlerdir beton kalıpları arasında falezlerin üzerinden balık tutmaya çalışan kent sakinlerinin aklındaki sorulara halen ne bir yanıt üretemeyen belediye yönetimi her geçen gün kurumsal imajına zarar vermeyi sürdürüyor.

İŞTE BAŞKAN’IN ‘HER ŞEYİ DÜŞÜNDÜK’ DEDİĞİ PROJENİN UYGULAMASI

Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin falezlerin ışıklandırılması projesinin ilk etabının uygulandığı Yavuz Özcan Parkı’nda ortaya çıkan görüntüler, daha yolun en başında falezlere ve çevresine nasıl bir tahribat verilebileceğini ortaya koyuyor. Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek, “Eleştirenler projenin detaylarını bilmiyor. Falezlerin ve orada yaşayan hayvanların zarar görmemesi için her şeyi düşündük” dediği ışıklandırma projesi kamuoyundan gelen tepkilerin ardından askıya alınmıştı.

BAŞDANIŞMAN ‘GÖRSEL BİR ŞOVDU’ DİYE SAVUNDU

Büyükşehir Belediye Başkanı Böcek’in Başdanışmanı Cem Oğuz’un ise “Görsel bir şovdu aslında, hem Antalyalılar hem de turistlerin ilgisini çekecek, doğal yapıya kesinlikle zarar vermeyecek ultraviyole ve kızılötesi, özel tasarruflu LED armatürler kullanıldı” sözleriyle savunduğu ışıklandırma projesinin ilk etabı Yavuz Özcan Parkı’nda başlamıştı.

PROJENİN AYRINTILARI HER 10 METREDE BİR BETON DUBA ÖNGÖRÜYOR

Proje dosyasında yer alan detaylara göre ışıklandırma direklerinin yerleştirilebilmesi için her 10 metrede bir beton dubalar yapılması öngörülüyor. Projenin inşaatı askıya alındı ancak Antalya Büyükşehir Belediyesi henüz akıbetinin ne olacağına ilişkin kamuoyundaki soruları giderecek içerikte bir açıklama yapmadı.

KENT KONSEYİ RAPORUNUN ÖZETİ: ‘FALEZLER KORUNMALI’

Bu süre içinde Antalya Kent Konseyi de kapsamlı bir rapor hazırlayarak falezlerin ışıklandırılmasına ilişkin projeye ilişkin görüş ve önerilerini sıraladı. Kent Konseyinin hazırladığı rapor, “zaten bir ışık kirliliği ile karşı karşıya olan falezlerin yeni bir ışıklandırma projesine değil, korunmaya ihtiyacı var” şeklinde özetlenebilir.*

UYGULAMA SAHASINDAKİ GÖRÜNTÜLER VE TAHRİBAT DÜŞÜNDÜRÜCÜ

Yavuz Özcan Parkı’nın seyir noktalarında uygulamaya konulan beton dubaların konumu ve hacimleri mevcutta düzenlenmiş park alanının önemli ölçüde yapılaşacağını ve denizle buluşan kent halkının seyir alanını kapatacağını gösteriyor. Işıklandırma projesi için toplam 128 adet direk, 143 adet de LED projektör montajının yapılacağı düşünüldüğünde ortaya çıkacak görüntü kirliliği ve tahribat düşündürücü boyutta.

UYGULAMAYA GÖRE PROJEDE HER NOKTA YETERİNCE DÜŞÜNÜLMEMİŞ

Yavuz Özcan Parkı’nda falezlerin üzerine özensizce döşenen ve gelişigüzel sarkıtılan, doğal peyzajı oluşturan bitki örtüsünün üzerinden geçirilen dev kablolar ise projede her noktanın yeterince düşünülmediğini gösteriyor. İpli kaya tırmanışı yapan kimi dağcıların bile güvenlik için kullanılan bolt (cıvata) takmayı kirlilik olarak gördüğü bir dönemde çok hassas bir doğal miras olan falezlerde böylesi bir uygulama kabul edilebilir değildir.

HASSAS ALANLAR ALT YAPI FİRMALARINA TESLİM EDİLİYOR

Tıpkı Salda Gölü’nde olduğu gibi “hassas” doğal yapıları barındıran falezlerde de proje bir altyapı firmasına verilmiş. Salda Gölü’ndeki millet bahçesi projesi de taş ocağı, beton santrali dâhil en kaba haliyle cezaevleri ve askeri binalar inşa eden bir firmaya verilmiş, kısa süre sonra eşsiz doğa mirasın kumları kepçelerle kamyonlarla taşınmış ve ardından ilgili bakanlık firmaya yaptırım uygulamıştı.

IŞIKLANDIRMA İHALESİNİ ALAN FİRMANIN SAHİBİ AKP’Lİ MECLİS ÜYESİ

Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin falezleri aydınlatma projesi de benzer şekilde bir altyapı firması olan Elazığ merkezli Urul Altyapı İnşaat Elektrik Petrol Ürünleri Gıda Otomotiv San. A.Ş adlı yüklenici firmaya verildi. Daha çok kamu ihalelerinde adı öne çıkan firmanın kurucusu olarak görülen ve halen şirketin büyük ortağı olan Ebubekir Akgül’ün 31 Mart 2009 tarihinde yapılan yerel seçimlerde AKP’den Elazığ İl Genel Meclisi üyeliğine seçildiği ve iki dönem bu görevi yürüttüğü iddia ediliyor.

BELEDİYE MECLİSİ BİR YIL ÖNCE 10 MİLYONLUK BÜTÇEYİ ONAYLADI

Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi 13 Mart 2020 tarihli oturumunda, “Falez Bandı Aydınlatma İşi” ile ilgili kullanılmak üzere 10 milyon liralık bütçe ile ilgili Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Av. Cansel Tuncer’in yetkili kılınmasına oy birliği ile karar vermişti. Falezlerin ışıklandırılması projesiyle ilgili 1 Aralık 2020 tarihinde yapılan ihalede yaklaşık maliyet olarak 8.892.987,67 TL belirlendiği, ihalenin ise 6.477.000 TL ile en düşük teklifi veren Urul Altyapı İnşaat firmasına verildiğini öğreniyoruz. İhalenin ardından 6 Ocak 2021 tarihinde ise firma ile sözleşme yapılmış.

TVKB KOMİSYONUNA SÖZLEŞMEDEN İKİ AY SONRA BAŞVURULDU

Ancak Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin korunan alan olan falezlerde uygulamak istediği ışıklandırma projesi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bünyesindeki Antalya 1 Numaralı Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Komisyonu’na başvurduğu tarihin 2 Mart 2021 olması dikkat çekiyor. İhale sözleşmesini yaptıktan yaklaşık iki ay sonra, projeyle ilgili en önemli onay merci, bir anlamda son sözü söyleyecek kurum olan TVK Bölge Komisyonu’na başvurulması açıklanması gereken ayrıntılardan biri. İhalesi ve sözleşmesi yapılan proje onaylanmasa ne olacaktı? Ayrıca konunun yaban hayatı yönüyle ilgili Doğa Koruma ve Mili Parklar Bölge Müdürlüğü’ne de hiçbir başvuru yapılmaması da bir başka eksiklik…

BİRÇOK YÖNÜYLE TARTIŞMALI PROJE

Zengin doğal ve kültürel mirasıyla Türkiye’nin vitrini olan kentlerin başında gelen Antalya’nın yaklaşık 13 kilometrelik uzunluğa sahip olan kıyı uçurumlarının ışıklandırılması için kenti yönetenlerin aylardır ısrarla savunduğu proje birçok yönüyle tartışmalı.

‘BİZ BİRLİKTE YAPARIZ’ ANLAYIŞI İLE ÖRTÜŞMÜYOR

“Türkiye’nin turizm başkenti” olarak kodlanan bir kentin yöneticilerinin ortaya koyduğu vizyonun, kent halkının önemli bir bölümünün ve konuyla ilgili uzmanların rahatsızlık duyacağı düzeyde olması, Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek’in seçim kampanyasının sloganı olan ve halen kullandığı “Ben Sen yok, biz birlikte yaparız” anlayışı ile de örtüşmüyor.

BAŞKAN BÖCEK’İN İKİ YILDA EN KÖTÜ YÖNETTİĞİ PROLERDEN BİRİ

Kent kamuoyundan ve aralarında dünyaca tanınan bilim insanlarının da olduğu uzmanların eleştiri ve uyarıları karşısında “Eleştirenler projenin detaylarını bilmiyor” diyebilen ancak detaylarının ne olduğu hakkında kamuoyunu ikna edici bir açıklamada bulunmayan Böcek’in ikinci yılını dolduran başkanlık dönemi boyunca yürütülen en olumsuz süreçlerden biri falezlerin ışıklandırılması projesi oldu. Başkan Böcek’in kişisel sosyal medya hesabından paylaşılan ve birçok takım arkadaşının da paylaştığı proje videosunda yer alan ve kamuoyunda tepkiyle karşılanan, “pavyon” benzetmeleri yapılan görüntülerin projenin gerçek görüntüleri olmadığını dile getiren Başkan Danışmanı Cem Oğuz’un sözleri de sürecin nasıl yönetildiğine dair önemli bir ayrıntıydı.

BETON KALIPLARI BE KABLO KİRLİLİĞİ OLDUĞU GİBİ DURUYOR

Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin falezleri ışıklandırma girişimi şimdilik rafa kaldırıldı. Ancak projenin ilk uygulamasının başladığı Yavuz Özcan Parkı’ndaki kablo ve beton kalıbı kirliliği olduğu gibi duruyor. Büyükşehir yönetiminin projenin yerini değiştirmeye yönelik formüller arayışında olduğu, ihale sözleşmesindeki bir maddeye dayanılarak aynı işi başka bir alanda yaptırabilmenin yollarının arandığı öne sürülüyor. Geleneksel olarak her yıl 15 Nisan’da başlayan Turizm Haftası’na sayılı günler kala turizmin başkenti Antalya’da kendin kalbinde yer alan falezler belediye eliyle uygulamaya konulan projenin yarattığı görüntü kirliliği halen olduğu yerde duruyor.

BELEDİYE YÖNETİMİNİN ÖZELEŞTİRİ YAPMAYA İHTİYACI VAR

Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek’e kent kamuoyunda önemli ölçüde rahatsızlık yaratan ve başında bulunduğu kurumun kurumsal imajına zarar veren bu görüntü kirliliğinin bir an önce ortadan kaldırılması için gereğini yapmasını öneriyoruz. İktidar partisinin belediyelerinin çılgın projelerinden bunalan ve özlemini çektiği belediyeciliğe şans vermek, nefes alabilmek için muhalefetin adaylarına oy veren seçmenlerin yaşadığı hayal kırklığının daha da büyümesine engel olmak için özellikle Antalya’da belediye yönetiminin özeleştiri yapmaya ihtiyacı var. Tek bir projede bile kent kamuoyunu bir aydan fazla süredir anlamsız biçimde meşgul eden basit kurumsal iletişim hatalarıyla kent kamuoyunu daha fazla germek imaj kaybından başka bir kazanım sağlamaz.

*Antalya Kent Konseyi’nin falezlerin ışıklandırılmasıyla ilgili görüş ve önerilerini içeren rapor için tıklayınız.

• 
  Konyaaltı CKD’den Atatürk’e Alman düşmanlığına tepki
• 
  Sosyal medyada Kılıçdaroğlu’na saldırıyı kim yönetiyor?
• 
  Vatan Partisi, fesat yuvası Fener Rum Patrikhanesi’ni hedef aldı
• DOĞU TABLETLERİ
• 
  Günümüz dünyasında Marksist bir kriz teorisi
• Atlantik sisteminin gerilemesinin getirdiği çelişkiler
• 
  “Millici ve kamucu duruşun ta kendisiyiz”
• 
  Emekliler imza kampanyası başlattı

ata-eti-ite-otu
İndir

DİMTV’nin İHA’ya dayandırdığı video haberi

Görseller de Fransa’nın kıyı uçurumları, falezler. Ülkedeki 2,3 milyon dekarlık kıyı alanı koruma altında. Kıyı ekosistemlerinin korunması ve iyileştirilmesi için yılda 15 milyon Avro harcanıyor. Fransız Kıyı Koruma Ajansı’nın denetiminde olan korunan alanlar, denetimli ve belirli kurallar çerçevesinde 40 milyon ziyaretçiyi ağırlıyor. Ajansın 2018 yılı bütçesi 50 milyon Avro. Aynı yıl içinde 16 milyon Avro tutarında, yaklaşık 25 bin dekarlık yeni alan satın alınarak korunması sağlanmış. Yapısal olarak, 17’si seçilmiş, 12’si ise ilgili bakanlıkların temsilcisi ile yerel temsilciler olmak üzere toplam 34 kişilik bir yönetim kurulundan oluşan bu devasa koruma örgütü, ülke genelinde oluşturulan Kıyı Konseyi, Kıyı Delegasyonu ve uluslararası delegasyon tarafından idare ediliyor. Ajansın 2050 hedefi ise toplamda 320 bin hektarlık (3 milyon 200 bin dekar) kıyı alanını koruma altına almak ve bin civarında korunan alandan oluşan bir kıyı ağı oluşturmak Türkiye’de kıyı uçurumu, falez ya da ‘yalıyar’ olarak bilinen jeolojik oluşumların en görkemlileri Antalya kent merkezinde ve kıyı boyunca uzanıyor. Bu doğal miras kent için büyük bir şans. Ancak 20 yıldır her dönemin belediye yönetimi illa ki falezleri ışıklandıracağım diye ortaya çıkıyor ve dünyanın en gereksiz işlerinden birini uygulamak için birbiriyle yarışıyor. Son örneğini yaklaşık 2 haftadır kentin ve ülkenin gündeminden düşmeyen tartışmalarda yaşadık… Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek’in falezlerin ışıklandırılması projesini gelen tepkilerin ardından askıya aldığı açıklandı. Başkan Danışmanı Dr. Cem Oğuz’un konuyla ilgili açıklamasında, projenin otelinden çıkmayan turisti kente çekmeyi de amaçladığı belirtiliyor. Yıllardır salt “turizme kazandırma” uğruna ve hiç de turistik olmayan ne çok doğal alanın canına okunduğu düşünüldüğünde bu tür yaklaşımların vahameti ortaya çıkıyor. Turistlerin zaten ışık kirliliğinden kaçıp doğal bir ortamda dinlenmek için tercih ettiği ülkelerin en önemli avantajı sahip olduğu coğrafyaları. Doğanın ışığı yeter… Gökdoğan’ın da yaşam alanı…
İlk bakışta Antalya’nın koylarını andırsa da burası güney Fransa’da koruma altına alınmış bir kıyı alanı. Üç tarafı denizlerle çevrili, içinde büyüklü-küçüklü yüzlerce gölü barındıran benzersiz bir coğrafyaya sahip olan Türkiye en değerli yanı olan kıyılarını neden koruyamıyor? Fransa’da devlet ve halkın işbirliği ile 45 yıldır uygulanan kıyı koruma deneyimi, vatanın sadece Müteahhitler için parsellenen arsalardan ibaret olmadığını gösteriyor… Üç kıtayı birleştiren kilit taşı niteliğindeki Türkiye’nin coğrafyasının tarifi yapılırken söylenen “üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada” sözü bugünlerde 1970’lerden kalan özlemli bir anı oldu. Çanakkale’den İskenderun’a, Demirköy’den Hopa’ya Türkiye’nin kıyı alanlarının önemli bir kısmı bugün rant hırsıyla plansız bir şekilde yağmalanmış durumda. Liman, otoyol, sanayi, turizm, konut, havaalanı ve benzeri yatırımlar için kolaylıkla kurban edilen kıyı kumulları ise başka bir sorun. Bir uçtan diğerine binlerce dere, nehir ve iç suların şekillendirdiği kıyı kumulları ve sulak alanlar Anadolu coğrafyasının en özgün yanlarından birini oluştururken bugün ne yazık ki birçoğu işgal altında. HOCA NASREDDİN’İN MAYA ÇALDIĞI GÖL ARTIK YOK Aynı şekilde adına ‘Göller Yöresi’ denilen ve ülkenin tatlı su rezervleri olan onlarca gölü barındıran bir bölge de bugün adeta ölüm döşeğinde. Örneğin bu ülkenin en belirgin karakterlerinden biri olan Hoca Nasreddin’in yoğurt mayaladığı Akşehir Gölü artık yok. Eber, Avlan, Seyfe, Hotamış, Meke, Ereğli gölleri ve sazlıkları ölüm döşeğinde. Isparta, Burdur, Konya, Afonkarahisar bölgelerindeki iç sular bir zamanlar çevresindeki halkın içme suyunu karşılamasının yanında; balığına, kirazına, elmasına, üzümüne can veriyordu. DÜNYANIN İLK KENTLERİ ANADOLU’NUN SULAK ALANLARI KIYISINDA Dünyanın ilk kentsel yerleşimlerinden biri kabul edilen Konya-Çumra’daki Çatalhöyük, Çarşamba Çayının suyu oradan geçtiği için, Hotamış Gölü oralarda olduğu için o bölgedeydi. Çok değil, birkaç yıl öncesine kadar Karapınar’ın, Çumra’nın kırsalında evler Çatalhöyük’ten beri aynı malzemeyle yapılıyordu: Sazdan, samandan ve topraktan. EBER GÖLÜ ORADA OLDUĞU İÇİN AFYON KAYMAĞI VAR Afyon’un, Bolvadin’in kaymağı, Eber Gölü orada olduğu için, o mandalar orada yaşam bulduğu için bol ve lezzetliydi. Bafra’nın kaymağı, Kızılırmak Deltası ve kıyı gölleri orada olduğu için ünlüydü. Van, Çıldır, Adilcevaz, Beyşehir, Eğirdir ve Burdur’dan göllerini çekip alsanız geriye büyük bir boşluk ve anlamsızlık kalır. YAŞAMI VE KÜLTÜRÜ BELİRLEYEN ZENGİN COĞRAFYA Deniz ve iç suların kıyıları Anadolu coğrafyasının kaderini belirlediği gibi, üzerinde yaşayan canlı türleri ve insanların da yaşamını belirlemiştir. Coğrafyanın kültürü, kültürün kimliği, kimliğin davranışı belirlediği bir toplumu istediğiniz gibi yönetmek ya da yok etmek istiyorsanız, bir parçası olduğu doğal alanları paramparça etmek yeterlidir. KARADENİZ’İN DAĞLARIYLA HORON TEPEN MİMARİ ARTIK YOK İşte Türkiye’de coğrafya kullanımı konusunda yıllardır yapılan tam da bu: Plansız, programsız, akıldan-bilimden uzak ve kısa vadeli kazanımlar iddiasıyla benzersiz bir coğrafyanın tahribi. Bu tahribatın yoğunlaştığı alanların başında kıyılar geliyor. Önce Ege ve Akdeniz, giderek Karadeniz kıyıları. Artvin’den Rize sınırına girdiğinizden itibaren Sinop’a kadar neredeyse bütün Karadeniz sahili otoyolların ve betonun işgali altında. Bir zamanlar denizin, dağların ve ormanların sulak alanlarla birlikte horon teperek ürettiği, yaşama gülümseyen benzersiz mimari kültürün yerini betonarmenin soğuk ve ürkütücü çehresi almış. SİLİFKE’NİN, TAŞUCU’NUN ŞİİR GİBİ EVLERİ YOK OLDU Büyük İskender’in adını taşıyan İskenderun’dan Roma’nın en zengin liman kentlerini barındıran Mersin sahiline ilerlediğinizde, geçmişte zeytiniyle, harnubuyla, keçisiyle peyniriyle tüm Akdeniz çanağı uygarlıklarını besleyen bir coğrafyanın çimentoya teslim edildiğini görüyorsunuz. Aziz Paulus’un kenti Tarsus’un biblo gibi evlerin süslediği taş sokakları devasa apartman bloklarıyla çevrelenmiş. Adını Büyük İskender’in ardılı generallerden biri olan İmparator Seleukos’tan alan Silifke’nin, Taşucu’nun 15-20 yıl öncesine kadar yapıp durduğu şiir gibi evleri yok artık. ANAMUR’UN SARIŞIN EVLERİNİN YERİNE TOKİ’NİN HANÇERLERİ Roma’nın görkemli liman kenti Anamurium’un kalıntıları üzerine Alaaddin Keykubad’ın yerleştirdiği Türkmenlerin, Rumların, Ermenilerin ördüğü duvarlar artık yok. Anamur yamaçlarından Akdeniz’e bakıp gönlünü şenlendiren o sarı kayrak taşından yapılmış evlerin yerini artık TOKİ’nin coğrafyanın kalbine sağladığı hançerler gibi çirkin apartmanlar almış. COĞRAFYANIN KADERİNİ YALNIZCA İNSANIN TALEBİNE İNDİRGEYENLER Antik çağın en önemli kentlerinden biri olan, İmparator Trajan’ın öldüğü yer (M.S. 117) olarak bilinen Selinus (Bugünkü Gazipaşa) geçmişin görkemli anılarının üstünde yeniden ayağa kalktığı günlerini arıyor. Seleukosluların tapınaklarının taşlarıyla inşa edilen Selçuklu sultanlarının köşklerinin kalıntıları, bugün Selinus sahilini yağmalama planları karşısında şaşkın ve öfkeli. Bu akıl almaz yağma hırsı, bu toprakları binlerce yıl boyunca yurt tutan nice insanın kemiklerini sızlatmakla kalmıyor, Fokundan carettasına, deresinden sazlığına bir coğrafyanın kaderini yalnızca insanın taleplerine indirgeyen bir kavrayışın ülkeyi nasıl ele geçirdiğini de gözler önüne seriyor. MİLLET BAHÇESİ UĞRUNA CANINA OKUNAN DOĞAL GÖLLER Antalya, Finike, Fethiye ve Ege’den Marmara’ya birçok kıyı kenti de çevresiyle birlikte bu plansızlıktan payını almış. İç suların durumu da farklı değil. Milyonlarca yılda oluşan ve çevresine yaşam veren doğal göller bir çırpıda yapılaşmaya konu edilebiliyor. Bunun en son örneği Burdur-Yeşilova’daki Salda Gölü’nün kıyısına yapılmak istenen ‘millet bahçesi’ projesi. Aynı şekilde Eğirdir ve Beyşehir gölleri kıyılarında da millet bahçeleri yapılmak isteniyor. Beyşehir Belediyesi’nin milli park ve doğal sit alanı statüsündeki Karaburun bölgesinde yapmak istediği rekreasyon projesi de alanın yapılaşmasına ve tüm doğal dokusunun bozulmasına neden olacak güncel girişimler. EĞİRDİR GÖLÜNE ÇİNLİ FİRMADAN PHES DEDİRTEN HES PROJESİ Ülkenin en büyük ikinci tatlı su kaynağı olan Eğirdir Gölü’nün suları dev borularla vahşi sulama için çekilirken, kuruma tehdidi altındaki göle şimdi de Çinli bir firma tarafından pompaj depolamalı HES (PHES) yapılması gündeme geldi. Bugünkü beklentileri gidermek için milyonlarca yıllık doğal göller hepimizin gözleri önünde böyle adım adım öldürülüyor. Bütün bunlar bir ülkenin asıl güçlü yanı olan coğrafyası ve biyolojik zenginliğinin iflası anlamına geliyor. YERLİ VE MİLLİ DİYE DİYE MİSAKI MİLLİ SINIRLARI YAĞMALANDI Türkiye’nin dört bir yanında sürüp giden kıyı tahribatını birer birer anlatmaya sayfalar yetmez. En son Kaş-Çukurbağ Yarımadası’ndaki yangınla yeniden anımsanan 50 yıllık imar rantı öyküsü bile başlı başına bir roman konusu hacminde. Mevcuttaki koruma yasalar, korunan alan statüleri, kıyı kanunu vs. hiçbir şekilde bu büyük yağmanın durdurulmasına yetmiyor. Çünkü her iktidar kendi döneminin zenginlerini yaratmak ve rantı bölüşmek için en başta kıyılara odaklanıyor. Türkiye son 15 yılda dünyanın en çok iş makinesi ithal eden ülkelerinden biri. “Yerli ve milli” diye diye milyonlar ödenip ithal edilen iş makineleriyle “misakı milli” sınırları içerisindeki bu güzelim coğrafyayı gayri milli sermayeyi de zengin edecek şekilde yağmalıyorlar. Türkiye’nin üç tarafı Müteahhitlerle çevrili bir yarımadaya dönüşmesine neden olan bu yağma sürecinde elbette işini yasal çerçevede ve gereğini yerine getirerek yapan insanımıza bir sözümüz yok. Ancak önüne gelenin müteahhit ve emlakçı olduğu bir ülkede bu korkunç yozlaşmaya daha fazla dayanacak bir coğrafyamız da yok. HALKTAN KORUYAN DEVLET GİTTİ, DEVLETTEN KORUYAN HALK GELDİ Geçmişteki korumacılıktan yana olan kamu yaklaşımı bugün yerini ‘kontrollü kullanımdan’ yana bırakmış. Halk, “geçmişte devlet ormanı vatandaştan korurdu, şimdi aramızda para toplayıp devlete karşı ormanı biz koruyoruz” diyor. Ülkenin dört bir yanında yıkıma ve yağmaya karşı açılan davalarda mahkeme masrafları yerel halkın ineğini, keçisini, tarlasını satıp arasında para toplamasıyla denkleştirilebiliyor. Özetle bu trajik manzara nereden tutsanız elinizce kalacak bir hal almış durumda. BU YAĞMA HEP BÖYLE SÜRÜP GİDECEK Mİ? “Peki, bütün bunların hiç çözümü yok mu, bu hep böyle mi gidecek?” sorusu, bugün yanıtı en çok merak edilenler arasında. Özellikle yerelde yıkımlara karşı refleks gösteren ve yaşam alanlarını korumak için uğraşan insanlar bir nebze de olsa çıkış yolu arıyor ancak her gün yeni bir yıkıma uyanılan ülkede insanların çoğunun psikolojisi bozuluyor ve topluma yılgınlık, bir şey yapmama hali hâkim olmaya başlıyor. İşte en tehlikelisi de bu teslim olma hali… KORUMADA ÖRNEK BİR MODEL: FRANSIZ KIYI KORUMA AJANSI Bu hep böyle mi gidecek sorusuna verilmiş bazı yanıtlar var aslında. Bunun en çarpıcı ve doğru örneklerinden biri de Fransa’dan. Hem Akdeniz ve Manş Denizine, hem de Atlas Okyanusu’na kıyısı olan, iç sular ve bataklıklara sahip olan Fransa’da 1975’te kurulan ve Ekoloji Bakanlığı’nın denetimi altında faaliyet gösteren ‘Conservatoire du Littoral’, ‘Fransız Kıyı Koruma Ajansı’ olarak da anılıyor. Bir kumul bitkisi olan ve nesli tehdit altında bulunan mavi devedikeni (boğadikeni), kurumun amblemi olarak seçilmiş. Eryngium maritimum (mavi devedikeni ya da boğadikeni) kurumun logosu olarak da seçilmiş. KIYILAR İNSAN BASKISINA KARŞI 45 YILDIR KORUMA ALTINDA İktidarların sürekli olarak değiştiği ve her iktidarın kendi meşrebine göre kanun koyup yasa çıkardığı, hatta bir yönetmelikle ‘benim bir imzamla oluyor’ diye övünen bakanların olduğu ülkelerde kıyıları korumanın en iyi yolu, bu alanları kamulaştırmak ve hiçbir iktidarın dokunamayacağı bir anayasa ile yönetmek. İşte Fransız Kıyı Koruma Ajansı tam 45 yıldır bunu yapıyor. Okyanus ve deniz kıyılarının yanında iç sular, göller, sulak alanların olduğu bölgeleri satın alarak dokunulmaz kılan ajans, bu alanlardaki yaşamın ve kentleşmenin de doğa-insan birlikteliğinin dengesini bozmayacak biçimde sürdürülmesini sağlıyor. Geçmişte yoğun baskı gören alanları iyileştirerek doğaya şans veriyor. BİNDEN FAZLA GÖREVLİ HEM DOĞAYI HEM ZİYARETÇİLERİ KORUYOR Ajans bünyesinde görevlendirilen 900 civarındaki kıyı koruma görevlisi, yerel halktan ve derneklerden seçiliyor. Bu görevliler, 300 civarında çevre polisine bağlı olarak çalışıyor. Bir bakıma kamu ve sivil halk, yaşam alanı olan bölgeleri el ele vererek koruyor. Koruma görevlileri alana yönelik tehditlere karşı görev yaptığı gibi aynı zamanda sitlere gelen ziyaretçilerin can güvenliğinden de sorumlu. Örneğin son yıllarda Türkiye’de çok sık duyduğumuz, “kaybolan dağcı” haberleri bu alanlarda çok duyulmuyor. Çünkü korunan alanların ziyaretçi trafiği ve yapılacak etkinlikler belirli bir program ve ilgili yasal düzenlemelere harfiyen uyularak hayata geçiriliyor. Bu yöntem, aynın zamanda bir tür rehberlik hizmeti de sağlıyor. Kumullar, sulak alanlar, kıyı uçurumları (falezler) koylar, haliçler ve kayalık alanlardaki ekosistemler ajansın denetiminde. Bütün bu alanların içinde kurallar çerçevesinde tarım ve hayvancılık da yapılabilirken kırsal yerleşimlerin geçmişten gelen kültürü de korunmuş oluyor. Korunan bölgelerde yaşayan halkın ve özellikle çocukların bilinçlenmesi sağlayan eğitimler de sürecin önemli bir parçası. KURUMUN BÜTÇESİNİN YARIYA YAKINI KAMULAŞTIRMAYA GİDİYOR Uluslararası ve ulusal mali kaynaklardan yararlanan Fransız Kıyı Koruma Ajansı aynı zamanda hem devletten hem de çeşitli bağışlar yoluyla gelir elde ediyor. Korunan alanlardaki ziyaretçi ve turizm trafiği de belli ölçüde kazanç sağlıyor ve ajans yıllık gelirinin yaklaşık yarısını yeni kıyı alanlarının kamulaştırılması için ayırıyor. Bu, çok önemli bir koruma politikası. Çünkü kamulaştırılan araziler üzerinde devletin diğer kurumlarının bir tasarrufu kalmıyor. TÜRKİYE’DE BİR İMZA İLE EN GÜZEL KOYLAR YAĞMAYA AÇILIYOR Örneğin Türkiye’de mülkiyeti Tarım ve Orman Bakanlığı’na ait olan çok güzel bir koy, birilerinin talebiyle hemen Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredilebiliyor ve ‘kamu yararı’ bahanesiyle bu alan turizm tesisleri için yağmaya açılabiliyor. Ya da Hazineye ait bir sulak alanın çevresi benzer şekilde sanayi tesislerine, havaalanı ve otoyol inşaatlarına açılabiliyor.  YEREL HALK İLE KAMU YAŞAM ALANLARINI BİRLİKTE KORUYOR Fransız Kıyı Koruma Ajansı, satın alarak sahiplendiği korunan alanları istediği durumda sıkı koruma hükümlerine uyulması koşuluyla yerel belediyelere ya da alanda yaşayan topluluklara ait tüzel kişiliklere tahsis edebiliyor. Korunan alanlarda yaşayan 1200’ün üzerindeki topluluk, sözleşmeler ile ajansa bağlı faaliyet yürütüyor. İklim ve coğrafyaya göre balıkçılıktan arıcılığa, şarapçılıktan peynir üretimine, tuz işçiliğinden el sanatlarına geleneksel üretim ve kültür böylece bozulmadan ve yozlaşmadan, en önemlisi de endüstriyel üretime kurban edilmeden geleceğe aktarılıyor. KORUMAYA ALINAN KIYI ALANI 2 MİLYON 300 BİN DEKAR Bugün Fransız Kıyı Koruma Ajansı bünyesinde 203 bin hektardan fazla kıyı alanı korunuyor. Bu, 2 milyon 300 bin dekarlık bir alanı kapsıyor. Kıyı uzunluğu olarak bakıldığında ise 1450 kilometre uzunluğa sahip bir alan korunuyor. Toplam 750 ayrı korunan alanı barındıran bu coğrafya içerisinde ayrıca 52 tarihi anıt yer alıyor. Toplam 1000 çiftçi ile anlaşma imzalayarak korunan alanlarda üretimin sürmesini sağlayan ajans, aynı zamanda satın aldığı arazilerdeki bozulan alanlarda iyileştirme projeleri uyguluyor. Fransız Kıyı Koruma Ajansı’nın satın alarak koruduğu kıyı alanlarının bir bölümü. BİR YILDA EKOLOJİK İYİLEŞTİRMEYE 15 MİLYON AVRO HARCANDI Fransız Kıyı Koruma Ajansı’nın denetiminde olan korunan alanlar, denetimli ve belirli kurallar çerçevesinde 40 milyon ziyaretçiyi ağırlıyor. Ajansın 2018 yılı bütçesi 50 milyon Avro. Aynı yıl içinde 16 milyon Avro tutarında, yaklaşık 25 bin dekarlık yeni alan satın alınarak korunması sağlanmış. Korunan alanlarda 2018 yılı içinde ekolojik iyileştirme için harcanan para ise 15 milyon Avro. AJANSIN 2050 HEDEFİ, 3 MİLYON 200 BİN DEKARI KORUMAYA ALMAK Yapısal olarak, 17’si seçilmiş, 12’si ise ilgili bakanlıkların temsilcisi ile yerel temsilciler olmak üzere toplam 34 kişilik bir yönetim kurulundan oluşan bu devasa koruma örgütü, ülke genelinde oluşturulan Kıyı Konseyi, Kıyı Delegasyonu ve uluslararası delegasyon tarafından idare ediliyor. Ajansın 2050 hedefi ise toplamda 320 bin hektarlık (3 milyon 200 bin dekar) kıyı alanını koruma altına almak ve bin civarında korunan alandan oluşan bir kıyı ağı oluşturmak. KORUNAN ALANLARIN CAZİBESİ TÜRKİYE İLE KIYASLANAMAZ Fransa’da 45 yıllık bir geçmişe sahip olan kıyı koruma deneyiminin bugün geldiği nokta umut ve heyecan verici. Korunan alanlara bakıldığında, birçoğunun biyoloji çeşitliliği, doğal güzelliği ve peyzaj etkisi Türkiye’deki alanlara göre daha cılız kalır. Ancak Fransa, Türk kıyılarındaki o turkuaz rengin yanından bile geçmeyen kıyı alanlarını gözü gibi koruyor. Elbette her doğal alan kendine özgü değerler barındırır fakat Türkiye’nin üç ayrı iklim tipinin bir arada görüldüğü nadir bir coğrafyaya sahip olduğunu düşününce, bu güzel coğrafyaya yönelik yağmayı kabul etmek mümkün değil. ÖMRÜNÜ TÜRKİYE’NİN KIYILARINA ADAMIŞ BİR BİLİM İNSANI Türkiye’de ise yazının başında da belirttiğimiz gibi kıyılar adeta rantın önüne ilk atılan alanlar oluyor. Türkiye’de kıyı kumulları konusunda uzman olan az sayıdaki bilim insanından biri olan Prof. Dr. Turhan Uslu, yıllardır bu alanların önemini anlatıyor. Yakın geçmişte çok sayıda kıyı yağmasına karşı Prof. Uslu’nun da görüşlerinden yararlanarak haberler yapmıştık. Uslu’nun Türkiye’deki kıyı kumullarının son 40 yılda nasıl yutulduğunu gözler önüne seren tespitleri oldukça çarpıcı bir örnektir. (1) YAĞMALANAN KIYILARDA ASLINDA NELERİ KAYBEDİYORUZ Prof. Dr. Turhan Uslu, her türlü yıkım ve yağmaya karşın bıkıp uzanmadan bu benzersiz coğrafyanın kıyılarını anlatmaya devam ediyor. Aslında yok edilenin yerine sadece betondan ve molozdan başka bir şey konulmayan Türkiye kıyılarında neyin kaybedildiğini anlamak için konuya ilgi duyanlar Uslu’nun yaptığı çalışmaları içeren ve 2008-2020 yılları arasında Türkiye’nin hemen her bölgesindeki kıyı kumullarıyla ilgili yazdığı arşivlik yazıları okuyabilirler. (2) GÖÇ EDEMEYEN LEYLEKLER İÇİN VAKIF KURAN BİR TOPLUMUZ Fransa’daki başarılı kıyı koruma örneği bir hayli umut verici. (3) Ancak Türkiye’de yaşanan tahrip edici sürece bakılınca da bir yandan da hüzünlü.1958’de Yozgat Çamlığının Milli Parkı ilan edilmesiyle başlayan kamudaki koruma çabaları, kimi zaman yasakçı anlayışla kimi zaman da iplerin iyice gevşediği bir kullanım baskısıyla bugüne geldi. Sit kavramını düşman olarak gören bir halkın bu konuda yeterince eğitilememesi, kendi varlığını korumanın bir yolu olarak hayata geçirilememesi sürekli olarak yasayı dolanan, kaçak-köçek yapılaşmaları zamanla oy kaygısıyla koruma imar planlarıyla meşrulaştıran bir idareyi de yarattı. Ancak Türkiye’nin benzersiz coğrafyasının bu gidişatı daha fazla kaldıracak gücü ve enerjisi yok. Yapısal yönü sağlam, her iktidar döneminde yerinden oynamayacak yasal zırhla örülmüş, halkla kamunun el ele verebileceği yeni bir koruma yapısı ve bilinci inşa etmemiz gerekiyor. Geçmişte göç edemeyen leylekler için bile vakıflar kurabilen, binalarına kuş evleri de inşa eden, anıtsal yapılarına bu coğrafyanın canlılarını, bitkilerini bir mühür gibi işleyen bir kültürün inşa edildiği bu ülkede bunu yeniden yapmak mümkün…
Kaynaklar: (1): https://odatv4.com/turkiyenin-kumullarini-40-yilda-yuttular-0802141200.html (2) http://www.turhanuslu.net/gazete.htm (3) http://www.conservatoire-du-littoral.fr/ Fotoğraflar: : Fransa Kıyı Koruma Ajansı-   http://www.conservatoire-du-littoral.fr/ https://www.facebook.com/conservatoiredulittoral/?ref=page_internal

• 
  Konyaaltı CKD’den Atatürk’e Alman düşmanlığına tepki
• 
  Sosyal medyada Kılıçdaroğlu’na saldırıyı kim yönetiyor?
• 
  Vatan Partisi, fesat yuvası Fener Rum Patrikhanesi’ni hedef aldı
• DOĞU TABLETLERİ
• 
  Günümüz dünyasında Marksist bir kriz teorisi
• Atlantik sisteminin gerilemesinin getirdiği çelişkiler
• 
  “Millici ve kamucu duruşun ta kendisiyiz”
• 
  Emekliler imza kampanyası başlattı

ata-eti-ite-otu
İndir