Muazzez İlmiye Çığ: 108 yaşındayım, yeter bence bu kadar, artık gitmeliyim

Nasılsınız? Sağlığınız, ruh haliniz nasıl? Mutlu musunuz?

Teşekkür ederim, gayet iyiyim. Yaşıma göre sağlığım yerinde. Çocuklarımla beraberim. O yüzden mutluyum. Yazı yazamıyorum ama fırsat buldukça okumaya çalışıyorum. Bir şekilde zaman akıp gidiyor.

Bildiğim kadarıyla zaten evden pek çıkmıyorsunuz ama yine de pandemi psikolojinizi etkiledi mi diye merak ediyorum…

Valla geldiler, aşı yaptılar. Zaten bahçeli bir evde, izole bir şekilde yaşıyorum. O yüzden kendi adıma etkilendiğim bir durum olmadı ama insanlar için üzüldüm tabii. İşini gücünü kaybeden, hayatını yitirenler oldu. Onlara çok üzüldüm. 

HER ŞEYİ YAŞADIM, BEN ARTIK GİTMELİYİM, YETER BENCE BU KADAR

En son 2018’de konuşmuştuk sizinle. O zaman 105’tiniz, “Yeter, sıkıldım” demiştiniz. Aynı duyguda mısınız?

Aynı duygudayım kızım. Hiç aklıma gelmedi böyle uzun yaşayacağım. Yaşamaktan pek mutlu değilim artık. Ben artık gitmeliyim diye düşünüyorum. Bu hayatı sevmemek, yaşamdan zevk almamak değil. Ama her güzel şeyi yaşadım. Yeterince uzun yaşadım. Yeter bence bu kadar.

Ölüm korkusu hiç hissetmiyorsunuz o zaman?

Hiç! Hayatım boyunca hissetmedim. Ne gençliğimde ne şimdi. 

YENİ YIL KUTLAMASI BİR TÜRK GELENEĞİDİR NOEL, TÜRKLERİN ÇAM BAYRAMI’NDAN GELİR

Yeni yıla girecek olmak ne hissettiriyor?

Özel bir hissim yok. Günler birbirinin ardı ardına sıralanıyor işte. Ama şunu söylemek istiyorum. Her yılbaşında aynı şey oluyor. Yılbaşı kutlamasına kızanlar, eleştirenler oluyor. Tamamen bilgisizlikten kaynaklı yorumlar bunlar. Biraz okumalarını öneririm. Nardugan, yani güneşin doğumu demek.

Türkler güneşe ‘nar’ demişler, dugan da ‘doğan’ demek. Ve yıl dönümünde güneşin doğuşunu Çam Bayramı olarak kutlamışlar. Bunun hakkında yazdığım küçük bir kitabım da var. Noel Bayramı olarak kutlanan bayram, tamamen Türklerin bu geleneğinden çıkmıştır.

İsa’nın doğumunu güneşin doğuşuna benzettikleri için oradan esinlenmişler. Özetle bu bir Hristiyan geleneği değildir. Gelenek haline gelmiştir ama bizim Çam Bayramı’mızdan alıp kendilerine adapte ettikleri bir bayram. O yüzden, insanların yeni yıl kutlamalarını bu şekilde eleştirenlere kızıyorum.

Hayatınızın en eğlenceli ve heyecan yanları nelerdi?

1940’lardan 1973’e kadar geçen sürede, Arkeoloji Müzesi’nde çalıştığım dönem en zevk aldığım dönemdi. ‘Tablet arşivi’ diyorduk biz, orada kazıdan gelen tabletleri iki arkadaş tatbik edip, düzenliyorduk. Hocalarımız vardı. Onlarla yaptığımız araştırmalar… Çok heyecanlı ve güzel günlerdi. 

En zorlandığınız konular nelerdi?

Tüm bunları yaparken çocuklarım ve ailem vardı. Bir taraftan onlara bakıyordum. Bu bayağı zorluyordu beni. Ama eşim sayesinde her zorluğun üstesinden geldim. Her konuda çok destek ve yardımcı oldu bana. Yapı olarak da zorluklar karşısında yılmam zaten. Beni hiçbir şey yıldıramaz kolay kolay. Yapmak istediğim hemen her şeyi yaptım. Aklımda “Keşke” diye bir şey de kalmadı. Bundan memnunum.

Sıradan bir gününüz nasıl geçiyor? Sabah uyanınca neler yapıyorsunuz?

Sabah kalkıyorum, kahvaltı ediyorum. Sonra biraz daha yatıyorum üzerine. (Gülüyor) Kitap okuyorum bol bol. Şu ara elimde Şevket Süreyya’nın ‘Suyu Arayan Adam’ kitabı var, onu okuyorum. Gazetelere bakıyorum mutlaka. Gün bir şekilde geçiyor.

AVRUPA’NIN 400 YILDA YAPABİLDİKLERİNİ BİZ 80 YILA SIĞDIRDIK

Osmanlı’nın son dönemine bile tanıklık etmiş biri olarak, Türkiye’yi tarihsel olarak ayırdığınızda, gördüğünüz tabloyu nasıl yorumluyorsunuz? 

Cumhuriyetin hemen öncesi en zor zamanlardı bence. Cihan Savaşı, ardından imparatorluğun yıkılması… Ama o yıkılmış imparatorluktan sonra küçücük kalan Anadolu toprağında Atatürk’ün yaptıklarına bakınca insanın göğsü kabarıyor. Eğitimde, sanayide, sanatta, bilimde ne atılımlar, ne güzel işler yapıldı.

Memleket, memleket oldu. Kadınlarımız çarşaf içindeydi. Okuma yazma bilmiyorlardı. Kıyafet devrimi oldu. Kadın erkek eşitliği geldi, medeniyet geldi. Bugünden bakarsanız tablo çok net. Avrupa’nın 400 yılda yapabildiklerini biz 80 yıla sığdırdık. Bu çok önemli. 

EVLERİN İÇİNDE BÜYÜYEN KİNDARLIK MEMLEKETE YAYILDI

Bugünün Türkiye’sini nasıl buluyorsunuz? 

Her atılımın bir elim karşılığı oluyor tabii. Onları bugüne gelirken de gördük. Şimdi en yüksek seviyesini görüyoruz. Kindar bir nesil yetişti. Her şeyin içine dini karıştırdılar. Küçük yaşta çocukların evlenmesine müsaade ettiler. Şimdi annesini, babasını, çocuğunu, kardeşini, karısını öldürüyor insanlar. İşte o kindarlık, bu sonucu getirdi. Buna kahroluyorum. O evlerin içinde büyüyen kindarlık tüm memlekete yayıldı.

“Kadın cinayetleri, şiddet her dönem vardı şimdi görünür oldu” diye düşünüyor bazıları…

Asla asla asla katılmıyorum. Hiçbir zaman bu boyutta olmadı. Keşke sağlığım elverseydi de ben bir araştırma yapabilseydim. Hayatımda böyle şeyler duymadım, görmedim. Kız kardeşini sevmeyi bilmeyen çocuklar yetişiyor. Olur mu böyle şey? “Babalar, kızını kucağında sevemez,” diye açıklama yapıyor kimileri.

Allah sizi kahretsin ya! Bu ne demek? Dinde de böyle şey yoktur. Vicdanda da böyle şey yoktur. Ben babamın kucağında büyüdüm. Hayatımda duymadığım şeyleri bu dönemde duyuyorum, görüyorum. Kahroluyorum.

Sizce bu durum değişecek mi?

Değişecek, değişmek zorunda. Tekrar o eski güzel duygularımıza kavuşacağız. Eğitimi düzenlemek gerekiyor en başta. Anne, oğlunu sevecek. Baba, kızını sevecek. Kardeş, kardeşini sevecek. Aile içinde sevgi olmazsa cemiyette de sevgi olmaz. Aile içindeki o kindar duygular bitecek. Buna tüm kalbimle inanıyorum.

Şu an heyecan duyduğunuz, size iyi hissettiren şeyler de var mı?

Var tabii. Olmaz mı! Güzel bir tiyatro eserine, bir konsere, güzel bir tabloya bakınca heyecan duyuyorum. Sanat beni hep heyecanlandırır, bilim beni heyecanlandırır.

SEVGİ TEK BAŞINA YETMEZ, SAYGI OLMADAN HİÇBİR ŞEY OLMAZ

Aşkı nasıl tarif ediyorsunuz?

Aşk, karşılıklı sevmektir. Saygıdır. Saygı olmazsa sevgi olmaz. Allah rahmet eylesin, canım eşimle biz hep böyle bir ilişki içindeydik. Birbirimizi hem çok sevdik hem saydık. Her işimde bana destek oldu. Çocukken çok küfredermiş. Hatta bunu iki kişi küfrediyor diye döve döve bayıltmışlar bir gün, gözünü küfrederek açmış geri.(Gülüyor)

Düşünebiliyor musun? Ama biz evlendikten sonra bir kez küfrettiğini duymadım. Ne yanımda ne başka yerde. Ne bana karşı ne başka bir varlığa. İşte bu neden biliyor musun? Bana olan saygısındandı. Yalnız sevgiyle hiçbir şey olmaz, yürümez. Saygı çok önemli. 

SEVENE YARDIM EDEN BİR TANRI, NE HOŞ DEĞİL Mİ

İnancınızı nasıl anlatırsınız?

Ben eski Türklerin tanrısı Gök Tanrı’yı çok severim. İnsandan yalnız sevgi istermiş o. Sadece insanı değil; otu seveceksin, çimeni, ağacı, hayvanı, her şeyi seveceksin. Seven insanı her sıkıntıdan kurtarırmış. Ben sahiden de ne zaman bir sıkıntıya düşsem, hep karşıma bir yardım çıktı.

Sevene yardım eden bir Tanrı! Ne hoş değil mi? Bunu ilk öğrendiğimde bu beni çok heyecanlandırdı. Gök Tanrı benim ruhuma çok yakındır o yüzden. Eski Türkler’de çarıkların burnu yukarı doğrudur. Neden biliyor musunuz? Yürürken otları kesmesin, incitmesin diye!

Aaa! Öğrendiğim en güzel bilgilerden biri. Hiç bilmiyordum… 

Dört bin yıl öncesinden kalan bir mezarda, çamurdan yapılmış bir modelini görmüştüm. Ben de senin gibi çok etkilenmiştim ilk öğrendiğimde. Üzerinden yürüyüp gittiğin otun bile canını gözetmektir işte sevgi.

‘MADEM Kİ BİLİYORSUN, NEDEN ÖĞRETMİYORSUN?’

Özel bir vasiyetiniz var mı?

Yok. Bu hayatta yaşayacağımı yaşadım, alacağımı aldım. Verebileceklerimi her zaman verdim. Sümerliler ne demiş? “Madem ki biliyorsun, neden öğretmiyorsun.” Bildiğini öğreteceksin. Tüm mirasım öğretebildiklerimdir. Hala gelip benden bir şey öğrenmek, almak isteyene kapım açık. Benden bir şey istedikleri zaman mutlulukla vermek istiyorum. Gençlerden de tek beklentim var; okusunlar. Her şeyi okusunlar ki yorumlayabilsinler. Ney, neden olmuş bilsinler. Hepsini gözlerinden öpüyorum.

Fotoğraflar: Ozan GÜZELCE

• 
  CKD Konyaaltı aylık üye toplantısında ABD’nin Minab katliamı lanetlendi
• 
  Emeklilerin feryadı: “Geçinemiyoruz”
• 
  MAKÜ’deki çalıştayda hayvancılığın geleceği masaya yatırıldı
• Epstein denilen Batı’nın ve Siyonizm’in lağım çukuru
• Emekli yazıları10
• 
  İsrail ve ABD pes etti; İran’ın şartları kabul edildi, ateşkes gerçekleşti
• Emekli yazıları9
• 
  Antalya EXPO 2016’daki öngörüsüzlük hovardalığı

Cumhuriyet Kadınları Derneği (CKD) 20-26 Haziran’ı Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ onuruna “Muazzez İlmiye Çığ Türk Bilim Kadınları Haftası” olarak ilan etti. Hafta Çığ’ın 107’nci doğum günü olan 20 Haziran’a denk getirildi.

ONUNLA TÜRK DEVRİMİNİ KUTLUYORUZ Aydınlık’ın haberine göre, etkinlikler Çığ’ın da katıldığı çevrimiçi buluşma ile başladı. Yayın sosyal medyada canlı olarak paylaşıldı. Açılış konuşmasını CKD Genel Başkanı Prof. Dr. Tülin Oygür yaptı.

Muazzez İlmiye Çığ’ı anlatan Oygür, ilk defa yapılan ve geleneksel hale gelmesi planlanan haftanın önemine ilişkin, “Muazzez İlmiye Çığ 1914’te savaşın ortasına doğmuş. Büyük yıkımın içinden doğan yeni kurtuluş felsefesinin haklılığını ve gücünü yaşamı ile dünyaya ispatlamış bir kadın. Onun için biz kendisine ‘Cumhuriyetin gerçekleşmiş ülküsü’ diyoruz. Müstesna bir bilim insanı olarak sayın Muazzez İlmiye Çığ’ın varlığını Atatürk Cumhuriyetinin varlığı ile özdeşleştiriyoruz. Atatürk ve devrimlerini tartışmaya açanlara, kurucu kadrolarımıza saldıranlara Muazzez İlmiye Çığ ile yanıt veriyoruz. ‘Boşa uğraşıyorsun’ diyoruz. Türk milleti başardı, Muazzez İlmiye Çığ bunun en ileri örneği. Biz Muazzez İlmiye Çığ ile milletçe aslında Türk Devrimini kutluyoruz. Cumhuriyet Kadınları Derneği’nin bir kadın derneği olarak Mustafa Kemal Atatürk ve kadroları tarafından kurulan cumhuriyetimize, devrimlerimize, vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğüne tavizsiz sahip çıkan çalışmalar yaptığını biliyorsunuz. Biz milli duruşu en öne koymuş bir derneğiz ve milli kadın hareketini temsil ediyoruz” ifadelerini kullandı.

PLAKETTE SÜMER ATASÖZÜ

Atatürk’ün “Hayatta en hakiki yol gösterici bilimdir” sözünü hatırlatan Oygür, “Bilimin evrenselliği içinde, Türk bilim kadınlarının yetişmesi, başarıları, sorunları, gereksinimleri gibi konuları derli toplu ele alarak toplumla paylaşmayı görev biliyoruz. İşte bu anlayışla derneğimiz her yıl ‘Türk Bilim Kadınları Haftası’ düzenlemeye karar vermiştir ve bunu Cumhuriyetin gerçekleşen ülküsü, bilim kadını sayın Muazzez İlmiye Çığ’a ithaf etmiştir. Sayın Muazzez İlmiye Çığ’ın 108. yaşına basmasını ve Türk Bilim Kadınları haftasının ilkini bir arada kutluyoruz. Muazzez hocamızın gururla sakladığı birçok plaketi olduğunu biliyoruz. Ama bizim plaketimizin bir farkı var. Hocamıza ‘Plakette sizin bir sözünüz yer alsın istiyoruz, ne olsun’ diye sorduk. Hocamız da bize Sümer atasözü olan ‘Bilge kişi karanlıkta ışık, çıkmaz sokakta yol bulandır’ dedi. Bu plaketi de en kısa zamanda hocamıza göndereceğiz” dedi.

AVRUPA’NIN 400 YILDA YAPTIĞINI 80 YILDA YAPTIK

Oygür’den sonra katılımcılara hitap eden Çığ, “Şu anda devrimimizin en yüksek çağındayız. Bana biraz hayretle bakıyorlar. Ben de diyorum ki devrimimiz başladığı zaman kadınlarımız çarşaf içindeydi ve okumadan haberleri yoktu. Seksen yıl içerisinde sanat, bilim, spor gibi her alanda başarılı kadınlarımız oldu. Avrupa’nın dört yüz yılda yapmış olduğu devrimi, biz seksen yılda yapmış olduk. Avrupa dört yüz yılda bizim kadar insan yetiştirmedi. Tabii her devrim kanlı oluyor ama bizim devrimimiz kanlı olmadı. Karşı devrim daha ilk andan itibaren başladı ama önüne geçemediler. Çok güzel çocuklarımız yetişiyor. Bunu unutmayın ve güçlü olun” diye konuştu.

KURUL KARARIYLA ÖDÜL GÜRSEL’E

Ardından Muazzez İlmiye Çığ 2021 Türk Bilim Kadını Ödülü’nün sahibi açıklandı. CKD Yönetim Kurulu kararıyla ödül Prof. Dr. Mayda Gürsel’e verildi. CKD Başkanı Oygür bu kararı alırken Gürsel’in koronavirüs salgınına karşı yenilikçi aşı çalışmalarının içinde yer alması ve çalışmalarını genç bilim insanlarıyla yürütmesinin etken olduğunu söyledi.

‘CUMHURİYET BİZE BU İMKÂNI SAĞLADI’

Ödül için teşekkür eden Prof. Dr. Mayda Gürsel de, “Onur duydum. Öncelikle çok kıymetli Muazzez hocamızın ismi ile anılan bir ödüle layık gördüğünüz için çok teşekkür ederim. Ben bu ödülü bu topraklarda gece gündüz çalışan bilim kadınlarımız adına, kişisel olarak da bugünlere gelmemde arkamda en önemli güç olan annem adına almak istiyorum. Kadınlar bu ülkenin geleceğinin garantisi ve meşaleyi genç kuşaklara aktardığımızda çok daha güzel günler yaşayacağımıza inancım sonsuz. Cumhuriyet bize bu imkânı sağladı. Büyük bir gönül borcumuz var ve bu borcu da çalışarak ve sonraki kuşakları yetiştirerek ödeyeceğimize inanıyorum” şeklinde konuştu.

PROF. DR. MAYDA GÜRSEL KİMDİR?

Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyolojik Bilimler Bölümü’nden 1987’de lisans, 1990’da yüksek lisans diplomalarını aldı. Doktorasını 1995’te Londra Üniversitesi Eczacılık Fakültesi’nde tamamladı. 1998-2006 yıllarında Amerika, FDA/NIH, Biyolojik Değerlendirme ve Araştırma Merkezi, Viral Ürünler Bölümü’nde önce post doktora sonra da tam zamanlı araştırmacı olarak çalışmalar yaptı.

2006’da Türkiye’ye döndü. Çok sayıda doktora ve yüksek lisans tez yöneticiliği yaptı. Uluslararası saygın bilim dergilerinde 59 araştırma makalesi yayınlandı. Yayınlarına 4500’den fazla atıf yapıldı. Halen ODTÜ’de öğretim üyeliği görevine devam ediyor. Araştırmaları bağışıklık sistemi cevapları ve aşılar üzerine yoğunlaşıyor.

TÜBİTAK Covid-19 Türkiye Platformu çatısı altında, ODTÜ, Bilkent ve Hacettepe Üniversitelerinin laboratuvarlarında yürüttüğü virüs benzeri parçacıklara dayalı (VLP) aşı çalışması, en yenilikçi aşı yöntemlerinden biri… Kendisi gibi bilim insanı olan eşi Prof. Dr. İhsan Gürsel, her iki araştırmacının öğrencileri ve Nobel İlaç tarafından geliştirilen bu aşı, insan denemelerine geçen dünyadaki dördüncü VLP aşı adayı olarak Dünya Sağlık Örgütü’nün listesine girdi.

• 
  CKD Konyaaltı aylık üye toplantısında ABD’nin Minab katliamı lanetlendi
• 
  Emeklilerin feryadı: “Geçinemiyoruz”
• 
  MAKÜ’deki çalıştayda hayvancılığın geleceği masaya yatırıldı
• Epstein denilen Batı’nın ve Siyonizm’in lağım çukuru
• Emekli yazıları10
• 
  İsrail ve ABD pes etti; İran’ın şartları kabul edildi, ateşkes gerçekleşti
• Emekli yazıları9
• 
  Antalya EXPO 2016’daki öngörüsüzlük hovardalığı

ata-eti-ite-otu
İndir