Bakü’yü bilenler bilir. “Talkuşka” pazarı kurulur haftada bir. Kalabalık olur. Aradığın her şeyi bulursun orada. Türkiye’den gelen dostlar vesile olmuşlar gitmiştik. Bulvar üzerinde sonu görünmez pazar. Gıda, giyim, elektronik eşya vs. yok, yok.

Şairin dediği gibi;

“Ne ararsan bulunur derde devadan gayrı”.

Nazım Hikmet’e ait bir kitap dikkatimi çekmişti serginin birinde. On kat pahalı satılıyordu diğerlerinden. 80 yıl dış dünyaya kapalı Azerbaycan Türk’ü Türkiye Türkçesini onun eserlerinden öğrenirlermiş.  Öyle anlatılmıştı.  Kıymeti o yüzden. Az fayda sayılmaz o da

“İdeolojiler eğnimize giydirilmiş deli gömlekleri” diyor Cemil MERİÇ:

Nazım Hikmetle dünya görüşümüz uyuşmaz.

Şiirlerini de merak etmezdim pek.

Genco Erkal okurdu duyardık daha çok.

Bazı sanatçıların besteleri vardı birde.

Bilgim vardı tabi ki hakkında.

Peyami Safa ile atışmalarını bilirdim.

Marksist biriydi sonuçta.

Marksın dine bakışı belliydi.

“Geri kalmış toplumları uyutma aracı” olarak görüyordu onu. Sicili kabarıktı Başka sabıkaları da vardı ama bu kadarı yetiyordu bize. Din üzerinden bakıyorduk hep meseleye. Yıllar sona Başbuğ bir şiirini okudu kurultayların birinde.

“Dörtnala gelip uzak Asya’dan,

Akdeniz’e bir kısrak başı gibi uzanan

Bu memleket bizim”

“Ön teker nerden giderse arka da onun ardından”

Daha bir okunur oldu sanki ondan sonra.

Eserleri durur kütüphanemde.

Hediye etmişti birisi set halinde.

Okur, anlamaya çalışırım bunları ona söyleten nedenleri.

Aynı mahallede gezinirsen aynı şeyi görürsün.

Karşı mahalleye de geçmek gerek.

Çok şey katar o sana.

Marksist, ateist, mümin, münafık…

Herkesin düşüncesi var kendine göre.

Düşmanlık edeceksen de bilerek et.

Sevecek, uğruna öleceksen de öyle…

Allah istese herkesi bir yaratabilirdi.

Gücü yeterdi ona.  Ayetle sabit;

“Rabbin dileseydi yeryüzündekilerin hepsi mutlaka iman ederdi” deniyor orada. (Yunus 99)

Onun dilemediğini sen mi dileyeceksin?

Yok öyle bir hak.

Görev olarak da verilmedi kimseye.

İnsanlar hep iyi, ya da hep kötü değiller.

Yakın durur tanımaya çalışırsan görürüsün onu.

“Melek” ya da “şeytan”  olurlardı öyle olsaydı. Birlikte bakmak lazım o yüzden iyisine de, kötüsüne de.

Azerbaycan’ın İstanbul Başkonsolosu Abbas Abdullah anlatmıştı;

Bakü Devlet Üniversitesi tarafından Mirza Fethali Ahundov  (1812-1878) adına (modern Azerbaycan edebiyatının kurucusu, tiyatro yazarı, alfabe reformu taraftarı) panel düzenlenir.

O sırada Moskova’da bulunan Nazım Hikmet de o panele davet edilir. Bunu duyan bir gurup öğrenci gelip onunla tanışmak görüşmek isterler.

 Adlarını sorar.

Soyadlarını Abdullayev, Kazımov, Paşeyeva vb. şeklinde söylediklerini görünce;

Eşşek kafa, Türk  “ova” olmaz,  Türk “ov” olmaz.

“Oğlu” olur “kızı”  olur. “Öyle demek lazımdır”  diye onları uyarır.

Kürsüde konuşmasını yaparken de  “Ahundov” demez.  “Ahundoğlu” der hep.

Dili sürçer, bir kez diyecek olur, dönüp  “tüh tüh” der düzeltir hemen. “Biz onu o yüzden bir komünist kimin değil,  bir milliyetçi kimin tanımıştık” demişti. Anlatmış olalım bunu da bu vesileyle.

“10 Kasım” arifesindeyiz. Nazım Hikmetin  “Kuvayı Milliye Destanından” Atatürk’ün anlatıldığı bölümle noktalayalım.

84. ölüm yıldönümünde büyük devlet adamını saygıyla ve özlemle anarak…

“Sarışın bir kurda benziyordu.

Ve mavi gözleri çakmak çakmaktı.

Yürüdü uçurumun başına kadar,

Eğildi, durdu.

Bıraksalar İnce, uzun bacakları üstünde yaylanarak

Ve karanlıkta akan bir yıldız gibi kayarak

Kocatepe’den Afyon ovasına atlayacaktı”

Ruhları şad olsun onun ve silah arkadaşlarının.

• Metin Külünk’ten ‘yüzleşme ve muhasebe’ çağrısı
• CHP ilçelerde örgütlenmeyi bütün hızıyla sürdürüyor
• Kılıçdaroğlu’ndan “adalette çifte standart”a ve gündem değiştirme taktiğine tepki
• CHP Kadın Kolları Genel Başkanı Gülsever CKD’ye üye oldu
• Emekli yazıları29
• CHP’den ‘Nereden Buldun?’ yasası çağrısı
• “Suriye’de ne işimiz var”cıların hezimeti
• CHP’den tarihi manifesto

Evet, Vatan hainiyim Siz Vatanperversiniz, siz yurt seversiniz, ben yurt hainiyim, ben vatan hainiyim,

Vatan Amerikan üsleri, Amerikan bombası, Amerikan donanması topu ise,

Vatan kurtulmamaksa kopmuş karanlığınızdan ben vatan hainiyim.

Yazın üç sütün üstüne kapkara haykıran puntolarla Nazım Hikmet vatan hainliğine devam ediyor hala.

28. 7. 1962 /Nazım Hikmet

3 Haziran 1963’te ölüm yıl dönümünde sosyal medya sayfalarımızda romantik şiirleri ile yaşatmaya çalıştığımız büyük şair Nazım Hikmet’in ıstırap dolu devrimci hayatına, kimlerin sebep olduğuna dair küçük bir araştırma yaptım.  Beklemediğim sonuçlarla karşılaştım. Tıpkı herkes gibi ben de sağcı ve faşist kesimin sebep olduğunu düşünürken farklı bir durum ortaya çıktı. Belki günümüzün gidişatını anlamak için geçmişimize bakmak ve sorgulamak gerekiyor.

CHP iktidarı zamanında Türkiye’de öldürülen meşhur gazeteci Sabahattin Ali’nin ölümünün üzerinden 71 yıl geçmesine rağmen sır perdesi hala aydınlatılamadı. Markopaşa dergisinde Aziz Nesin ile beraber CHP’ye sert eleştirilerde bulunan Sabahattin Ali “milletin oluk gibi kan akıtarak kazandığı bu istiklali siyasi oyunlara alet edip elden kaçırmayalım. Sömürücü devletlerin elinde oyuncak olmayalım” demişti. “Mali ve askeri işlerimize yabancıların burnunu sokmayalım, bu gidişatın sonu hayra çıkmaz” yazısı CHP’nin sindirmeye çalıştığı bir yazar olmuştu.

1919’da Bahriye Mektebi’ ni bitiren Hikmet 1920’de Sağlık Kurulu kararıyla askerlikten çıkartıldı. Ocak 1921’de Milli Mücadele’ye katılmak üzere Anadolu’ya geçti ama cepheye gönderilmedi. 1921’de Batum üzerinden Moskova’ya geçti. Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi’nde okudu. 1924’te Türkiye’ye döndü ve ondan sonra Moskova’ya gitti. 1928’de döndüğünde tutuklandı. 1933 ve 1937’de örgütsel faaliyetleri nedeniyle tutuklu kaldı. 1938’de harp okulundaki bir aramada 12 öğrencinin dolabında şiirleri bulundu. Ordu’yu ve donanmayı isyana teşvik suçlamasıyla tutuklandı. 28 yıl 4 ay hapis cezasına çarptırıldı. Savarona gemisinde yargılandı. (Donanma davası 1938) toplam 12 yıl hapis yattı. 1938-1950 arası iktidarda CHP vardı. Mayıs’ta iktidara gelen Demokrat Parti 14 Temmuz 1950’de genel af çıkardı ve Hikmet serbest kaldı. Yasal hükümlülüğü olmamasına rağmen askerliğine karar alınmasını hayatına yönelik bir tehdit gördüğü için 17 Haziran 1951’de İstanbul’dan Moskova’ya gitti. 25 Temmuz 1951 tarihinde Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığından çıkartıldı. Cumhuriyet Gazetesi ise Nazım’ın resmini ön sayfaya basarak başlık atmıştı.

“Tükürün bu yüze! ”

Rus kültüristlerinden esinlenerek klasik şiir kalıplarından sıyrılmış, özgür ve yeni şiir dili biçimi olan şiirlerini ilk olarak Aydınlık dergisinde yayınlanmıştır. “Güneşi içenlerin öyküsü” 1928’de Bakü’de yayınlandı. Edebiyat, tiyatro ve sinemada da öncülük eden Nazım Hikmet film senaryoları ve çekimleri yapmıştı ama 1938’den 1965 yıllarına kadar yapıtları Türkiye’de yasaklanmıştı.

Başın Öne Eğilmesin Aldırma Gönül Aldırma

Almanya’da 2 yıl eğitim aldıktan sonra Türkiye’ye geri dönen Sabahattin Ali Konya’da öğretmenliğe devam ettiği senelerde Atatürk’ü hicvettiği gerekçesiyle tutuklanmış, bir süre hapis yattıktan sonra tahliye olmuştu. Daha sonra Sabahattin Ali, Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz ile siyasi mizah dergileri çıkarmaya başlamış, İsmet İnönü ile alay ettiği gerekçesiyle 3 ay hapis yatmıştı. Pasaport talebi reddedilince Bulgaristan’a kaçarken sınırdaki ormanda ona kaçması için yardım eden Ali Ertekin tarafından öldürülmüştü.

Suçlamaların yersiz olduğu anlaşılmıştı. Aziz Nesin ile mizah gazetesi Marko Paşa’yı çıkaran Ali hakkında davalar açılmıştı. CHP Milletvekili Cemil Sait Barlas Meclis kürsüsünden “Marko Paşa’nın kökü dışarıdadır” demişti. Bunun üzerine “topunuzun köküne kibrit suyu” başlıklı bir yazı yayınlamış ve Sabahattin Ali devlet büyüklerine hakaret ettiği gerekçesiyle 1947’de bir kez daha hapse girmişti. Uğur Mumcu’ya göre 1948-1950 yıllarında Hasan Saka Başbakanlığında CHP hükümeti zamanında bir MİT ajanı tarafından yok edilmişti.  İnfaz emrini veren kişi gazeteci-yazar ve CHP’ de üst düzeyde bir kişidir. Bu emri veren politikacı daha sonra feci şekilde öldürülmüştü. Sabahattin Ali’nin mezarının gizlenmesi bu işin arkasında karanlık bir cinayet olduğunun kanıtıdır. CHP yönetimi cinayetin duyulmaması için büyük çaba sarf etmişti. CHP iktidarı dönemindeki gazeteler Sabahattin Ali’nin ölümünü sevinçle karşılamışlardı. Marko Paşa idari işler müdürü Haluk Yetiş, “İsmet Paşa hükümeti Aziz Nesin ve Sabahattin Ali’den çok rahatsızdı” diyordu. Ona göre Sabahattin Ali “Sırça Köşk” yazısını Halk Partisi’ni yıkmak için yazdı. Çok da etkili oldu. Bu da İsmet Paşa’yı korkutuyordu. CHP iktidarı zamanında Türkiye’de öldürülen meşhur gazeteci Sabahattin Ali’nin ölümünün üzerinden 71 yıl geçmesine rağmen 2012 yılında CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, “Cumhuriyet Dönemi ile ilgili yanlışlar oldu. Nazım Hikmet’i kim hapse attı? CHP Sabahattin Ali’yi neden öldürdü” diyerek itiraf mı etmişti? Sabahattin Ali’nin yakın arkadaşı aydınları ve sanatçıları kontrol altında tutan Mehmet Ali Cimcöz kimdi, hala aydınlatılamadı. Marko Paşa dergisinde Aziz Nesin ile beraber CHP’ye sert eleştirilerde bulunan Sabahattin Ali “milletin oluk gibi kan akıtarak kazandığı bu istiklali siyasi oyunlara alet edip elden kaçırmayalım. Sömürücü devletlerin elinde oyuncak olmayalım” demişti. “Mali ve askeri işlerimize yabancıların burunlarını sokmayalım. Bu gidişatın sonu hayra çıkmaz!” yazısı nedeniyle CHP’nin hedefinde bir yazar olmuştu.

Cinayete yönelik sansürde uygulamış 2 Nisan 1948’de öldürülen Sabahattin Ali’nin haberi 12 Ocak 1949 da haber olabilmişti. “Hain yurtdışına kaçarken öldürüldü!” diye yazmıştı gazeteler. Bugün Nazım ve Sabahattin Ali’yi anmak CHP’nin geçmişini sorgulamak anlamına gelir. Halk TV ve Tele1 TV’leri Denizleri Sabahattin Alileri ve Nazımları anarken bunu da sorgulamalıdır! Şimdi kimse bize kızmasın… Artık CHP’nin altını oyan bu kadrolardır. Oysa bütün bu vatanseverlerin çektiklerinin sadece sağ iktidarlar tarafından yapıldığı sanılır. Bu yüzden ezberleri bozmaya devam edeceğiz. Sağ iktidarlar memleketin hazinelerini dış güçlerin hizmetine sunarken, solcu iktidarlar da bunun zeminini hazırlayıp isyan eden vatanseverlerin seslerini kesmekle meşguldüler. Ezberlerin bozulması, tarihi bilgilerin yeniden hatırlanması dileğiyle, Nazımları romantik aşk şiirleri ile değil emperyalizmle mücadeleleri sonucu onları yok eden sistemin onlara yeni misyonlar yükleyerek sahiplendiklerini ve Nazımların devrimci yönlerini kendi bölme yöntemlerinde romantik bir araç olarak kullandıklarının tehlikesinin de farkında olmalıyız. Tıpkı Uğur Mumcular gibi…

• Metin Külünk’ten ‘yüzleşme ve muhasebe’ çağrısı
• CHP ilçelerde örgütlenmeyi bütün hızıyla sürdürüyor
• Kılıçdaroğlu’ndan “adalette çifte standart”a ve gündem değiştirme taktiğine tepki
• CHP Kadın Kolları Genel Başkanı Gülsever CKD’ye üye oldu
• Emekli yazıları29
• CHP’den ‘Nereden Buldun?’ yasası çağrısı
• “Suriye’de ne işimiz var”cıların hezimeti
• CHP’den tarihi manifesto