Çalışan Gazeteciler Günü henüz tazeliğini koruyor; iktidar sahiplerinin ağızlarından bal damlıyordu. Ama son dönemin gelişen olaylarına baktığımızda bu balın zehir olduğu anlaşılıyor.

FOKS TV Ana Haber’e yayın yasağı…

Halk Arenası’na yayın yasağı…

Müjdat Gezen’e yurt dışında kanser hastası olan kızını görememe cezası…

Metin Akpınar’a “silahlı isyana teşvik” ithamı…

Eren Erdem’e tahliye kararı henüz hapishaneye ulaşmadan “içerde kal” kararı…

102 gazeteciye hapis cezası…

45 gazeteciye tutuklama…

17 internet gazetesine erişim engeli…

Geçenlerde yeni düzenleme yapıldı Sarı Basın Kartı Yönetmeliğinde; basın danışmanına bile sarı basın kartı var; internet gazetecisine yok!

Birkaç yıl önce İnternet Gazeteciliği Statü Kanun Taslağı Meclis Genel Kurulu’na kadar gelmişti. Bir parmak oynadı, geri çekildi ve tasarı kadük kaldı.

Özü ve temeli internet gazeteciliği olan soysal medya artık yazılı gazeteler ve televizyonların oluşturduğu ana akım medyanın önüne geçmeye başladı. Kâğıt ölüyor saptaması gerçek sürecin ifadesi oluyor. Hele bugünkü dolar vurgunu yazılı medyanın kâğıt krizi sonucu düştüğü haller dijital basını daha da öne çıkarmış ve güçlendirmiş durumda. Yandaş olanlar dâhil birçok gazete sayfa sayısını düşürdü. Bir kısmı yazılı versiyonlarının yayınına son vererek dijital alana ağırlık vermeye başladı. Bugün insanlık iletişin alanında gerçek bir Rönesans yaşamaktadır; bir “mobil Rönesans”, bir “sanal Rönesans”… 21’nci yüzyılın iletişim harikası sosyal medya ve internet gazeteciliğidir. Bugün teknolojik atılımın ulaştığı noktada her insanın birer akıllı telefonu vardır. Yollarda kaldırımlarda bu telefonlarda işlem yaparak yürüyen her yaştan insana rastlamak, artık günlük mutat görüntüler haline geldi. Cereyan eden bir olay, internet gazeteciliği ve sosyal medya tarafından anında yayına sokulmakta, bu olay yazılı basın tarafından ertesi gün yayına girebilmektedir. Kısacası kamuoyunu dijital medya oluşturmaktadır. Aslında sosyal medya ve internet gazeteciliği akımı, sıradan insandan en tepedekine kadar tüm nüfusu sarmış durumdadır.

21. Yüzyılın en önemli iletişimsel gerçekliğini oluşturan sosyal medya ve internet gazeteciliği, zaman zaman iktidarların şimşeklerini üzerine çekse de artık devlet kademelerinde, Twitter, Facebook, İnstagram, yurdum insanına ulaşabilmenin ve yurdum insanının haber alma hakkını kullanabilmesinin en etkili yöntemi olarak kabul ediliyor.

Çalışan Gazeteciler Günü’nde siyasi iktidarın basın karnesi…

Şimdi hızla yerel seçimlere doğru yol alıyoruz.

Seçim paketlerinin ardı arkası kesilmiyor.

Evet, yazılı basın dolar ateşinin alevleri arasında kıvranmaya başlayınca “Yazılı Basın Doların İnsafına Terkedilemez” sloganıyla başlattığı kampanyayla krize çözüm konusunda önderlik yapan Aydınlık’ın deneyimli gazetecisi Recep Erçin’in “Gazetelere seçim paketi yok mu?” başlıklı yazısını okuyunca aklım bu düşüncelere saplanıp kaldı.

Gazetecilerin Erçin’den öğreneceği çok şey var doğrusu…

İşte Erçin’in yazısı!

Borsa Kralı Nasrullah Ayan bu başlığı görünce eminim o meşhur “Mahalle yanarken deli kız saçını tararmış!” sözünü patlatıverecek. Ancak gazetelerin durumu, bugün açıklanan ve dördüncü çeyrekte daralmaya işaret eden sanayi üretim verisinden çok daha vahim. Yükselen kur ve malum kağıt krizi yüzünden sayfa sayıları düştü, birçok gazetede tenkisat yaşandı, yıl içerisinde birçok yerel gazete kapandı. Habertürk ve Vatan gibi holding medyasının gazeteleri bile krize dayanamadı. Gelinen süreçte Basın İlan Kurumu ilan gelirlerinde enflasyonun neredeyse yarısı kadar artışa gitse de yaraya merhem olmadı. Gazeteler baskı sayılarını azalttıkça azaltıyor. O görünen tirajların hepsi hikaye!

DİK DUR EĞİLME OKURLARIN SENİNLE!

Şükür ki ülkemizde basılı gazete alıp okuyan kültürlü bir kesim hala mevcut. Biz de bu sayede yıkılmadık, ayaktayız. Ancak nereye kadar? Duyuyoruz, görüyoruz ve okuyoruz. 2019’da birçok gazetenin daha basılı yayın hayatına son vereceği konuşuluyor. Sözcü gazetesindeki sendikalı emekçilerin “ya sendikadan istifa et ya da kovul” baskısıyla yasal haklarından el çektirilmeleri malum. Daha bu sabah bir basın toplantısı sonrası havuz medyasında çalışan bir basın emekçisi arkadaşla sohbet ederken, “Bizim basın sigortamız bile yok. Bu benim hakkım ama yok. Böyle saçma iş olur mu?” diye dert yandı. Gazeteciler hep sahipsizdi zaten de, belki de hiç bu kadar sahipsiz olduğumuz bir dönem olmadı. Vurulduk, kovulduk, baskı gördük ama okurlarımız hep yanımızdaydı. Artık okurlar da sanallaştı!

BİR AVUÇ KAHRAMAN MIYIZ?

Geçen cuma TÜSİAD ve Koç Üniversitesi Ekonomik Araştırmalar Forumunun toplantısından bir grup gazeteci arkadaşımla ayrılırken TÜSİAD Kurumsal İletişim Sorumlusu Başak Solmaz Karaüç, “Sizler kahramanlarsınız” dedi. Gerçekten de şu zor koşullarda bu mesleği inatla sürdürenler olarak sevgili Başak’ın dediği kadar varız. Her geçen gün eriyen bir topluluğun en genç mensupları olarak gelecek bizler için oldukça belirsiz şu günlerde…

O yüzden meşhur şarkıdaki gibi “Artık yeşerecek bir dalım yok yağmurlar yağsa da hoş yağmasa da…”

Holding medyası bir yana bağımsız gazetelerin suçu büyük bu sürece gelinmesinde. İşte kağıt krizi diyoruz. Bu konuyu ilk gündeme taşıyan kişiyim. Gazete Ekonomi’de Aralık 2016’da kaleme aldığım “Kağıdı ithal arsız medya” başlıklı yazımda bu krizli günlerin geleceğine işaret etmiştim. Daha sonra Aydınlık’taki köşe yazılarımda meseleyi ele almayı sürdürdüm. (Mart 2018, Kahve 10 lira, gazete 1 lira; buna nasıl can dayana! – Temmuz 2018, Habertürk ilk düşen mi? ve Gazete ve PR dünyasında gidişat iyi değil. – Ağustos 2018, Gazeteciler son ütücü olacak!)

Bu yüzden diyorum; her yıl aidat için mesaj atan Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) bir gün olsun “Halınız nicedir?” diye sormuyor. Gerçi çok da haksızlık etmeyeyim değerli üstatlar Vahap Munyar, Hakan Güldağ ve Şeref Oğuz geçen aylarda Beştepe’ye çıkarak basındaki krizin çözümü için etraflıca bir dosyayı Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’a sundular.

KİMSE ŞİMDİ AĞLAMASIN!

Şimdi efendim “Bağımsız medyanın suçu ne?” derseniz anlatayım. Bir öngörüsüz olmaları. İki birlikte hareket etmekten çekinmeleri. Oysa şimdi ayrı ayrı saymayacağım. A, B, C, … gazetelerinin yöneticileri bir araya gelip ortak bir girişimle kendi dağıtım şirketlerini zamanında kurabilirler, dağıtım da tekelleşti diye hayıflanmazlardı. Yine kağıt ithalatı konusunda -yerli ve milli kağıdımız yok zaten- yine ortak sermayeli bir dış ticaret şirketi kurularak şimdi tek tek herkesin akreditif almaya zorlandığı konu halledilebilirdi. Hani büyük projelerdeki ortak girişim gruplarını ha bire haber yapıyoruz ya “Bu işi biz niye akıl edemedik?” diye sormuyoruz! Hem böylece Mart 2018’de kaleme aldığım “Karteller ve medya çeteleri” başlıklı yazımda dikkat çektiğim kağıt kartellerine muhtaç duruma düşülmezdi. Neyse Prof. Dr. Güven Sak hocamızdan öğrendiğim ve pek sevdiğim şu sözle bu faslı kapatalım ve Beştepe’ye topu atalım; Vakıa ile kavga edilmez.

ZİRAAT BANKASI BU İŞE DE EL ATSIN

Olan oldu. Şimdi esnafı, KOBİ’si, kart borçlusu, futbol kulübü, vergi borçlusu derken seçim öncesi her kesime az çok kamu bütçesinden destek atan Hükümet basına üvey evlat muamelesi yapıyor. Başkanlık Sistemi için “İki buçuk parti/iki buçuk medya” düzeni eleştiri de böylece sanki haklı çıkıyor. Oysa medyamızın şu zor günleri sağ salim atlatabilmesi için Hükümet mesela gazetelerin yükümlülüklerini azaltmak için basın sigortalıların sigorta prim ödemelerinin tamamını veya bir kısmını karşılayabilir. Zaten bir avuç insan kaldı! Şu ithal kağıt konusunda kartelleri devre dışı bırakıp Basın İlan Kurumu gözetiminde bir dış ticaret şirketi kurularak gazete, dergi ve yayın evleri için kağıt tedariği sağlanabilir. Mesela Ziraat Bankası kağıt ithalatı için akreditif açarak tüccara gerek kalmadan basın kuruluşlarının kağıt ithal etmelerini sağlayabilir. Konunun uzmanları elbette farklı öneriler de sunabilirler. Bu minvalde Cumhurbaşkanımız Tayyip Erdoğan’ın kenevir ekimi konusundaki çıkışını da çok önemsiyorum. İsmail Tokalak’tan öğrendiğime göre selüloz bakımından zengin olan sanayi keneviri, yerli kağıt üretimi için hammadde de sağlayabilir.

İŞ DÜNYASI HAREKETE GEÇMELİ

Her şeyi devletten beklememek lazım ayrıca. İş lafa gelince “kıymetli basın mensuplarımız” diyen iş dünyası örgütleri de o çokça nutuk attıkları tam demokrasi ve basın özgürlüğünün sağlanması için ellerini biraz ceplerine atmalı. Mütemadiyen daralan reklam pastası ve medyadaki tekelleşme yüzünden bağımsız gazetelere uygulanan reklam ambargosunu aşmak için inisiyatif almalı. “Haberimizi yapar mısınız, toplantımıza gelir misiniz, basın gezimizde yer alır mısınız, bülten attık aldınız mı?” diye her gün ailemizden çok görüştüğümüz sevgili halkla ilişkiler ajanslarımız da mesela çalıştıkları şirketlere ve onların kurumsal iletişim departmanlarına şu krizde basının ve basın emekçilerinin daha çok yanında olmalarını telkin edebilirler. Elbette bunu yapanlar da var. Çünkü durumun farkında olanlar kopyala-yapıştır/ucuz haber ve habercilik ortamında en güvenilir kaynağın yine gazeteler olduğunu biliyorlar. Ne olursa olsun kalemi elden düşürmek yok!

Burdur Ticaret ve Sanayi Odası (BUTSO) Başkanı Yusuf Keyik yazılı bir açıklama yaparak, hayvancılık sektöründe kırmızı et piyasası, çiğ süt primi, süt ürünleri ihracatına destek, yem hammaddeleri ithalatında gümrük vergilerinin sıfırlanması gibi bir dizi kararı kapsayan acil önlemler paketinin 2019’un ilk günlerinden itibaren uygulamaya konulacağının altını çizen Başkan Keyik, çiğ süt fiyatındaki prim desteklerinin, tarım sektöründeki ithal girdi bağımlılığını azaltma ve ayrıca hayvan kesimini hızlandırmaya yönelik çalışmaların yapılmasının üreticilerimizi maliyet anlamında rahatlatacağını belirtti.

Başkanı Keyik, “2019 yılı itibari ile çiğ süt prim desteğinin litre başına 10 kuruştan 25 kuruşa çıkacak olması üreticilerimizi sevindirmiştir. Çiğ sütteki destek üretimin sürdürülebilir hale getirilmesinde katkı sağlayacaktır. ‘Enflasyonla Topyekûn Mücadele’ çalışması kapsamında süt üreticilerimizin üretim maliyetinin düşürülmesi, üretimde sürdürülebilirliğin ve de vatandaşların ucuz fiyata süte ulaşmalarını sağlayabilmek, tüketimde talep daralmasının önüne geçebilmek, arz- talep dengesini devam ettirebilmek amacıyla çiğ süt destekleme fiyatlarında yeniden düzenleme yapılmış olması üretici ve tüketici açıdan sevindiren bir gelişmedir. Bu kararı yerinde buluyoruz” dedi.

Çiğ süt fiyatına desteğin artmasıyla süt fiyatının litre başına 15 kuruş artmasının üreticilerimizin emeğinin karşılığını bir nebze olsun almış olacağını vurgulayan Başkan Keyik, “çiğ süt fiyatlarında yapılan düzenleme üretim maliyetlerini düşürecek ve sürdürülebilir üretime katkı sağlayacaktır. Üreticilerimiz, her şartta üretmişler ve üretmeye de devam etmektedirler.  Üreticilerimiz; girdi maliyetlerinin yüksekliğinden şikayet etmektedirler. Bu destek bir nebze olsun üreticilerimize can suyu olacaktır.   Üreticiler, desteklerin 5-6 ay gibi gecikmelerle ödendiğinden şikâyet ediyorlardı.   Temennimiz açıklanan desteklerin, çiftçinin alın teri kurumadan ödenmesi yolundadır” değerlendirmesinde bulundu.

Yeni uygulamalar ile hayvan kesimlerinin sıra beklemeden hızlandırılacağını da kaydeden BUTSO Başkanı Yusuf Keyik; “Et ve Süt Kurumu depolarında biriken 20 bin tonu aşkın karkas et nedeniyle hayvan kesimi için 3 ay sonrasına gün veriliyordu. Şubat 2019’a kadar kesim için randevu verilen ve kesilmesi beklenen hayvan sayısı 300 bin başa ulaşmıştır. Alınacak önlemlerden birisi de hayvan kesimini hızlandırmaya yönelik olacaktır. Buna göre Et ve Süt Kurumu kesimleri hızlandırarak piyasadaki sıkışıklığı 1 ayda ortadan kaldırabilmelidir. Böylece yetiştirici hayvan kesimi için 3 ay beklemek zorunda kalmayacaktır” diye konuştu.

Başkan Keyik, “basına yansıdığı kadar önümüzdeki 6 ay kasaplık hayvan ithalatının tercih edilmeyeceği”ni, “hayvancılığa yönelik acil önlem paketinde kasaplık hayvan ithalatının yanı sıra damızlık Holstein gebe düve ithalatının durdurulacağı”nı, “besilik dana ithalatına da 2019 yılı içinde sınırlama getirilmesi de öngörüldüğü”nü belirterek, “ithalat yapmak için iç piyasadan belli miktarda hayvan alınması şartı getirilmesi planlanmaktadır. 2014 yılında ithalat yapmak isteyenler için piyasadan aldıkları hayvan kadar ithalat izni veriliyordu. Örneğin 100 baş ithal etmek için iç piyasadan 100 baş besi hayvanı alma şartı vardı. Şimdi tekrar bu uygulamaya geçilmesi planlanmaktadır. Alınacak bir başka önlem ise yem hammaddeleri ithalatına ilişkindir. Yem hammaddeleri ithalatında geçen yıl yüzde 7,8’e kadar düşürülen gümrük vergisi 2019 itibariyle sıfırlanması düşünülmektedir. Türkiye’de alınan önlem paketleriyle tarım ve hayvancılık sektörlerinde farkındalık oluşturup üretimde sürekliliğin devam ettirilmesi için önemli adımlar atıldığını görüyoruz” dedi.