Geçen yıl, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6,2 artarak 850 bin tona ulaşan su ürünleri üretiminin %30’unu avcılık yoluyla elde edilen deniz balıkları, %5,6’sını avcılık yoluyla elde edilen diğer deniz ürünleri, %3,9’unu avcılık yoluyla elde edilen iç su ürünleri ve %60,6’sını yetiştiricilik ürünleri oluşturdu.

Su ürünleri avcılığı ise 2022 yılında %2,1 arttı.

Avcılık yoluyla yapılan toplam üretim 335 bin 3 ton olurken, yetiştiricilik üretimi 514 bin 805 ton olarak gerçekleşti. Deniz ürünleri avcılığı bir önceki yıla göre %2,3, iç su ürünleri avcılığı ise %0,4 arttı.

Avlanan deniz balıkları miktarı da 254 bin 535 ton olarak gerçekleşti. Avlanan deniz balıklarının türlerine göre dağılımı incelendiğinde, hamsi balığının 125 bin 980 ton ile en yüksek miktarda avlanan balık olduğu görüldü. Hamsi balığını 49 bin 892 ton ile palamut-torik ve 16 bin 729 ton ile sardalya takip etti.

Yetiştiricilik 2022 yılında %9,1 arttı

 Yetiştiricilik yoluyla yapılan üretimin 2022 yılında 368 bin 742 tonu denizlerde, 146 bin 63 tonu iç sularda gerçekleşti.  Yetiştirilen en önemli balık türü iç sularda 145 bin 649 ton ile alabalık, denizlerde ise 156 bin 602 ton ile levrek ve 152 bin 469 ton ile çipura oldu.

• Emeklilerin feryadı: “Geçinemiyoruz”
• MAKÜ’deki çalıştayda hayvancılığın geleceği masaya yatırıldı
• Epstein denilen Batı’nın ve Siyonizm’in lağım çukuru
• Emekli yazıları10
• İsrail ve ABD pes etti; İran’ın şartları kabul edildi, ateşkes gerçekleşti
• Emekli yazıları9
• Antalya EXPO 2016’daki öngörüsüzlük hovardalığı
• Avukatlar Günü’nde Birlik ve Hukuk Vurgusu

Kadınlarımız birçok alanda emek harcamaktadır. Ancak bu yazımızda denizde çalışan kadınların ekmek parası için nasıl çalıştıklarını anlatmaya çalışacağız.

Denizcilik sektörü erkeklerin söz sahibi olduğu bir sektör olarak bilinir. Ancak gün geçtikçe durum değişmektedir. Dünya’nın her yerinde olduğu gibi ülkemizde de kadının eli değeli çok oldu. Ayrıca çok başarılı kadın arkadaşlarımızda bulunmaktadır.

Daha önceki yazımızda da demiştik. Hava şartları ne olursa olsun denizde çalışmak çok zordur, yorar insanı.

Balık çiftliklerinde çalışmaya gelen kadınlar yavru balıklara aşı(levrek) yaparlar. Çipuralara da boylama yaparlar.

Gün ağılmadan işe koşmak!

Çok erken kalktıkları için evlerinde kahvaltı yapmaları zordur. Zamanla yarışırlar kısacası. Servisin durduğu yerde alırlar çayını simidini öyle yaparlar kahvaltılarını.

Boylama ve aşı yapmak için ağı kasmaları gerekmektedirler. Çek babam çek. Hele ağda kirliyse işleri daha zordur. Kışın soğuk ve dalgadan, yazında sıcaktan elleri çatlar, nasır tutar. Sürekli ayaktalar ve sürekli elleri de balıklardadır. Hata yapma gibi bir lüksleri yoktur. Çünkü canlıyla uğraşmaktadırlar. Sezer Kumru’nun (meslektaşım) arkadaşımın da dediği gibi üretime çok büyük katkıları var kadınlarımızın. Soframıza koyduğumuz balıklar bu ablalarımızın elinden geçiyor. Büyük bir emek vermektedirler.

Hepsinin hikâyesi bambaşka kimisi çocuğun geleceği için çalışmakta, kimisi karnını doyurmak için, kimisi de eşine muhtaç olmamak için. Kimisi kiradan kurtulup ev sahibi olmak için kimisi okuduğu bölümden atanamamış tekrar kurs ve harçlığını çıkartmak için. Ha o kadar çok para falan aldıkları yoktur. Ama şu bir gerçektir ki alın teriyle kazandıkları paranın hakkını fazlasıyla vermektedirler.

Kadın meslektaşlarımdan Deniz’inde feryadını yazmadan geçmeyelim.

Deniz “ Ben sorumlu olduğum yer de kadınım diye beni dışlıyorlar. Sen ne bilirsin gibi tavır takınıyorlar. Hatta yöneticiler tarafından pek önemsemiyorsun bu durum da bizlerin canını acıtıyor’’ demişti.

Kadın;
Yangındadır,
Kafestedir,
Tuzaktadır,
Ama aynı zamanda;
Aşk biriktirendir,
Savaşandır,
Tarih yazandır,
Güneşi doğurandır,
Yarınların gerçek yaratıcısıdır
ve
Cumhuriyet’tir.

Mehmet Albayrak

Muğla/Milas

Dünyada ticari balıkçılık 15’nci yüzyılın sonlarında ortaya çıkmış; sonraki iki yüzyıl içinde de büyük balıkçılık sanayi oluşmuştur.

Balıkçılıkta avlanan balıkları işleyen, çeşitli aygıtlarla donatılmış büyük balıkçı filoları kurulmuştur. Zamanla aşırı avlanma balıkçılığı tehdit etmeye başlamış ve günümüzde ekosistemlerin kirlenmesi ve yok olmasıyla birlikte ciddi sorun olmaya başlamıştır.

Su ürünleri ticareti, özellikle bir ülkenin hem iç piyasasında, hem de dış piyasada ciddi sirkülâsyonların yaşandığı bir alandır. Dünya’nın büyük bir bölümünün sularla çevrili olduğunu düşünürsek, su ürünlerinin değeri ve önemini anlamamız kolaylaşmaktadır. Ülkemizde de gerek dört denizin bulunması, gerekse önemli göl, baraj ve akarsu gibi kaynaklara sahip olunmasından dolayı su ürünleri bir ‘sektör’ haline gelmiştir.

Su Ürünleri Mühendisi, aynı zamanda İzmir Agromey’de Üretim Müdürü olan Tolga Çağırgan ile su ürünleri sektörünü konuştuk.

Tolga Çağırgan, 15 yıldır bu işle uğraşmaktadır. Sektöre üniversite 2’nci sınıfta iken ahşap bir tekne alıp; kıyıdan olta atarak, yavru balıkları yakalayıp balık çiftliklerine satan bir öğrenci olarak başlamıştır. Kendisi tam bir deniz aşığı.

Albayrak: Su Ürünleri sektörü ülkemizde oldukça yol kat etti. Sektör büyüyor ve gelişiyor ama nedense Su Ürünleri Mühendisi yetişmiyor, bunun nedeni sizce nedir?

Tolga Çağırgan: Su ürünleri sektörü kara şartlarına göre gerçekten zor. Bu sektörde çalışmak için ilk önce deniz sevdalısı olmak şart. Denizi sevmeyen mühendisin veya işçinin bu mesleği yapması oldukça zordur. Su Ürünleri Mühendisliği bölümünü okumak için okumamak gerekir. Girmesi kolay, mezun olması biraz zahmetlidir. Bölümümüz ataması oldukça az olduğu için öğrencilerin ilk tercihi arasında olmuyor.  Mühendis yetişmemesinin en büyük sorunu da masa başı işi tercih ettiklerinden kaynaklanıyor. Bu yüzden işçi sıkıntısı da zaman zaman yaşıyoruz. Denizde yüksek maaş alacağıma karada asgari ücret alırım daha iyi mantığıyla hareket ediyorlar.

Albayrak: Balık çiftlikleri denize zarar veriyor mu? Balıkların büyümesi için kullandığınız yemlerin denize zararı nedir? İlaçlı yemler diğer canlı türlerinin gelişmesinde olumsuz koşullar oluşturuyor mu?

Tolga Çağırgan: Öncelikle şunu çok iyi bilmek gerekir. Üretimin olduğu yerde mutlaka kirlilik vardır.  Zaten attığımız yemler Kalite-Kontrol mühendislerinin denetiminden geçmektedir. Büyük-küçükbaş olsun tavuk üretimleri olsun onlarında doğaya zararı yok mu? Tabi ki de var.

Olaya şu açıdan bakmak önemli: Getirisi ve götürüsü ne kadar? Ayrıca denizi en çok kirleten evsel atıklardır. Türkiye‘de yaklaşık 2900 belediye var. Sadece 400’ünde arıtma tesisi bulunuyor. Arıtma tesisi olmayan belediyeler ne yapıyorlar tabi ki de denize atıyorlar. Önce bunu sorgulamak gerekir.  O yüzden de yemlerin ve balık dışkısının zararı düşük bir orandır.  Zaten kafeslerin  deniz kıyısına 0.6 mil ve 30 metre derinlikte olması şartı var.

İlaçlı yemlere gelince, bunları balığın ölmemesi için kullanıyoruz. Verdiğimiz bu ilaçlı yemler veteriner kontrolünden geçmektedir. Az önce dediğim gibi tavuk ve büyük-küçükbaş üretimlerinde de ilaç kullanılmaktadır. Ayrıca aşı sayesinde balıkların hasta olma olasılığı azalmaktadır. Aşı ve ilaçların kullanılması ürettiğimiz balıkların organik olmadığı anlamına gelmez. Bakın haberlerde hepimiz görüyoruz. Domatesi ihraç ediyoruz, kırmızı et ihraç ediyoruz ve ülkemize geri gönderiyorlar. Ama balıkta gün geçtikçe ihracatımız atmaktadır.

Albayrak: Ürettiğiniz balıklar nelerdir? Ne kadar sürede gelişme gösteriyor? Ülkemize ekonomik açıdan katkısı nedir?

Tolga Çağırgan: Çipura ve Levrek üretmekteyiz. 16 ve 24 ay arasında gelişme göstermektedir.  Ülkemize yaklaşık 850 milyon dolar civarı büyük bir katkısı vardır. Tabi bunun 450 bin tonu avcılıktan gelmektedir. Avrupa‘da çipura ve levrek üretiminde birinciyiz. Ürettiğimiz balıkları Avrupa’nın her yerine ayrıca dünyanın birçok yerine göndermekteyiz.  Ülkemizin kalkınması için üretim şart. Üretim, olmadan olmaz! Devletin bize daha çok destek sağlaması gerekiyor. Halen 1971 anayasasının kanunları geçerli. Devlet bize kara tesisi vermiyor.  Anayasa’nın düzenlenmesi şart!

Su Ürünleri Mühendisliği mezunları sektörün çok ağır olduğunu şartların çok iyi olmadığını aynı zamanda okulla sektörün farklı olduğunu belirtiyorlar.  Bu konu hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?

Bu mesele oldukça önemli bir meseledir. Bence en büyük problem Su Ürünleri sektörüyle üniversitelerin proje yapmamalarından kaynaklanmaktadır. Her üniversitede olmasa da belli üniversitelerde uygulamalı dersler yapılmaktadır. Eğer meslektaşlarım iyi bir mühendis olmak istiyorsa en önemli iki şartı iyice kavramaları lazım.  “ Denizi seveceksin, çalışkan olacaksın.”

Albayrak: Tolga Bey, www.aydınlık.com.tr olarak bize bu röportajı yapma imkânı tanıdığınız için size teşekkür ederiz.

Tolga Çağırgan: Ben de sizlere teşekkür ediyorum. Kolay gelsin. İyi çalışmalar.

Mehmet Albayrak/ Su ürünleri Mühendisi