Türkiye gibi Akdeniz ülkesi olan İspanya orman yangınlarını önlemek için planlı ve kontrollü keçi otlatıyor ve çobanlara bu iş için para ödüyor.  İtalya ve ABD gibi ülkeler de orman yangınlarının önlenmesinde keçileri kullanıyor. Keçileri orman düşmanı olarak gören Türkiye’de ise dünyanın birçok ülkesinde yapılan bilimsel araştırmalardan uzak, ormanları yalnızca “odun” olarak gören bir anlayışla kereste üretimi öngörülüyor. 1960 yılında 27 milyon nüfusa karşılık, 24.5 milyon keçi varlığına sahip olan Türkiye’de ormanlara düşman olarak görülen keçilerin varlığı 2009’da 5 milyon seviyesine kadar düştü. Günümüzde ise yaklaşık 12 milyon seviyesinde. Orman yangınlarının yoğun olduğu bölgelerin geçmişte ve günümüzde keçi yetiştiriciliğinin en yaygın olduğu bölgeler olduğu göz önüne alındığında, planlı ve kontrollü otlatmanın orman yangınlarını önlemede önemli rol oynayabileceği, dahası mekanik örtü temizliği maliyetini de azaltabileceği öngörülebilir. Dünyada birçok ülke ormanlarda “itfaiyeci keçi birliklerini” kullanmaya başladı bile. 

İtalyan Silvikültür ve Orman Ekolojisi Derneği’nin hakemli bilimsel yayın organı olan ‘İforest’, Mart 2014’te yayımlanan bilimsel makalede, Akdeniz coğrafyasındaki orman yangınlarının önlenmesinde keçilerin etkin kullanımına ilişkin ezberleri bozan sonuçlar yer alıyor: 

“Yakın zamanlara kadar, Akdeniz ormanlarının yok edilmesinin başlıca nedenleri arasında evcil hayvanların otlatılması kabul ediliyordu ve keçiler, odunsu yemleri tercih ettikleri için seçiliyordu. 15 ila 20 yıl kadar kısa bir süre önce besi hayvanlarının kullanımı resmi olarak yanıcıların azaltılması için uygun bir araç olarak görülmese de, reçeteli otçul yoluyla yanıcıların azaltılması artık kabul edilebilir ve genelleştirilmiş bir araç haline geldi.

Keçilerin ana felaket ajanları olduğu otlatmanın, ormansızlaşmaya, belki de tarımsal açıklıklardan daha fazla katkıda bulunduğu sıklıkla tartışılmaktadır. Ancak son zamanlarda, gerçek suçluların keçiler değil, insanların sorumlu olduğu sürekli, kontrolsüz aşırı otlatma olduğu anlaşıldı. Bu nedenle ormanlara yönelik bir tehdit, irrasyonel ve kontrolsüz keçi otlatılmasından kaynaklanmaktadır. Geçmişte Akdeniz ormanlarına zarar veren, keçilerin salt varlığından ziyade yanlış yönetimidir.

Keçiler çok tuhaf beslenme alışkanlıkları sergilerler: Çevik dudakları ve çok kavrayıcı dilleri, çok kısa çimlerde otlamalarına ve normalde diğer evcil hayvanlar tarafından yenmeyen yeşilliklere göz atmalarına izin verir; bunların tümü, süt üretimi için mükemmel bir besin dönüşüm verimliliğinde birleşir. Orta düzeyde otlatmanın, yangının tutuşma riskini önemli ölçüde azaltmasa da, yayılmasını yavaşlatarak, alev uzunluğunu kısaltarak ve yangın yoğunluğunu azaltarak orman yangını davranışını değiştirdiği gösterilmiştir. Kentsel alanların yakınında otlatma, çok daha fazla yanıcı yüküne sahip olan ve otlaklardan daha fazla yangın tehlikesi oluşturan çalılıkların genişlemesini önleyebilir veya en aza indirebilir. Otlatma, ince yanıcıları ortadan kaldırarak ve yanıcı sürekliliğinin heterojenliğini artırarak ve dolaylı olarak bitki topluluğu bileşiminde daha az üretken ve daha kısa ömürlü türlere kaymaya neden olarak yangının sıklığını ve yoğunluğunu doğrudan azaltabilir.”

• 
  Yol İş ve Vatan Partisi’nden otoyol ve köprü tepkisi
• 
  İSYAN TUTANAKLARI-Krala Öğütler
• 
  Dr. Perinçek: “Hesaplaşma dönemine girdik”
• 
  Doğu Perinçek’ten fon vurgunu açıklaması
• 
  Emekli yazıları28
• 
  Federal seçimler için sınav: Eyalet seçimleri
• 
  EMS ve Çam-Der’den CHP ziyareti
• 
  “Suriye’de ne işimiz var”cıların hezimeti1

ata-eti-ite-otu
İndir

Konya’nın Taşkent ilçesi, bölgedeki önemli küçükbaş hayvancılık merkezlerinden biri. Orta Torosların dağlık coğrafyasında yer alan 1620 rakımlı ilçe, yüzlerce yıldır bu coğrafyaya uyumlu kıl keçisi yetiştiriciliği yapılıyor. Yaz aylarında ilçedeki yayla ve meralarda hayvancılık yapan çobanlar, kış aylarında ise keçilerini köylerine getiriyor. Ancak Taşkent Belediyesi’nin çobanlara gönderdiği tebligat ilçede tartışma yarattı. İlçe Hıfzısıhha Kurulu’nun 2014 yılında aldığı bir kararı dayanak gösteren Taşkent Belediyesi, küçükbaş hayvanların ilçe merkezi ile mahalle merkezlerine girişinin yasaklandığını bildirdi. Belediye Başkanı Osman Arı imzasıyla gönderilen tebligatta, mağduriyet yaşanmaması için çobanların yerleşim yerleri dışında gösterilen alanlara ağıl yapmaları istendi. İlçeye bağlı Çetmi Mahallesi’nde yaşayan çobanlar belediyenin bu kararına tepki gösteriyor. Çobanların iddiasına göre bu kararın arkasında yerel seçimlerde kendisine oy vermeyen insanları cezalandırma düşüncesi yatıyor. Taşkent Belediye Başkanı Osman Arı ise kararın belediye kanununa göre alındığını belirterek çobanların olayı siyasi tartışma konusu haline getirmeye çalıştığını savunuyor.

‘KÜÇÜKBAŞ HAYVANLARIN MAHALLEYE GİRMESİ YASAKLANMIŞTIR’

Konya’nın Taşkent ilçesinde belediyenin aldığı karar küçük baş hayvan yetiştiriciliği yapan çobanlarla ilçenin AKP’li Belediye Başkanı Osman Arı’yı karşı karşıya getirdi. 27 Temmuz 2019 tarihinde Taşkent Belediye Başkanı Osman Arı’nın imzasıyla Çetmi Mahallesinde ikamet eden çobanlara gönderilen tebligatta, 2014 yılında İlçe Hıfzısıhha Kurulu’nun aldığı karara atıfta bulunularak, “İlçe merkezi ve mahalle merkezlerine küçükbaş hayvanların girmesi ve barındırılması yasaklanmıştır. Bu sebeple herhangi bir mağduriyet ve olumsuzluk yaşanmaması için küçükbaş hayvanlarınızın barınacağı ağılları yerleşim yerinden uzak, imar sahası dışında bulunan alanlara yapmanız gerekmektedir” ifadelerine yer verildi.

Taşkent Belediyesi’nin 27 Temmuz 2019’da yayladaki çobanlara gönderdiği yazıda, küçükbaş hayvanların ilçe ve mahalle merkezlerine girişinin yasaklandığı, yasağa uymayanlar hakkında yasal işlem yapılacağı belirtiliyor.

KEÇİLERİNİ KÖYE SOKAN ÇOBANLARA YASAL İŞLEM UYARISI

Çobanların Çetmi Mahallesinde Belediye tarafından belirlenen alanda ağıllarını yapabileceği belirtilen tebligatta ayrıca dileyen çobanlara da yüzde 70’i devlet tarafından karşılanacak olan 40 bin TL’lik çoban çadırları sağlanabileceği belirtildi. 12 bin TL’sini çobanların karşılayacağı çadırların 400 hayvan kapasiteli olduğuna işaret edilen tebligatta, isteyen çobanların İlçe Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’ne başvurabilecekleri kaydedildi. 319 sayılı İmar Kanununa ve Afet Kanunu’na göre bu tür yerlerde küçükbaş hayvancılık yapılması yasaklandığına değinilen Taşkent Belediyesi’nin tebligatında, Çetmi Mahallesinde yaşayan çobanlara “Mağdur olmamanız için mevcut ağıllarınızı kaldırmanızı ve bu bölgelere küçükbaş hayvan sokulmamasını, aksi takdirde hakkınızda yasal işlem yapılacağı” uyarısında bulunuldu.

Taşkent Belediyesi’nin çobanlara gösterdiği alan Çetmi Mahallesi’nin 1 kilometre kadar uzağında. Çobanlar ise bu arazinin ormana ait olduğunu ve alt yapısının hazır olmadığını savunuyor.

ÇOBANLAR CİMER’E BAŞVURDU, KAYMAKAMLIK HAREKETE GEÇTİ

Taşkent Belediyesi’nin yerleşim yerlerine küçükbaş hayvanların girişini yasaklayan tebligatının ardından Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER)’e başvuran çobanlara gelen yanıtta, belediyenin yasaklama kararına dayanak olarak gösterilen İlçe Hıfzısıhha Komisyonu’nun söz konusu kararında bulunan “küçükbaş hayvanların meraya çıkartılması” ibaresinin kış aylarında mümkün olmadığı, “ahırların boşaltılıp temizlenmesi” ibaresinin ise hayvanlar içeride olmaksızın temizlenmesi anlamını ifade etmesinin yanında, hayvanların başka bir yere taşınmasını ifade etmediği kaydedildi. Çobanların CİMER üzerinden yaptığı başvuruya Taşkent Kaymakamlığı’nın verdiği 27 Kasım 2019 tarihli yanıtta, kış aylarında olunduğu belirtilerek ilçedeki bütün mahallelerde aynı koşullarda bulunan hayvancıların mağdur edilmemesi için talebin Taşkent Belediyesine iletildiği kaydedildi.

Yasaklama yazısının tebliğ edildiği çobanlardan birinin oğlu olan Ahmet Aslan’ın CİMER’e yazdığı dilekçede, ilçedeki seçim tartışmalarına ve belediye başkanının çobanlara yönelik baskı yaptığı iddialarına yer veriliyor.

‘KÖYDE HAYVANCILIK YAPILMAYACAK DA NEREDE YAPILACAK?’

2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı yasa ile mahalleye dönüşen köy ve beldelerden biri olan Taşkent’e bağlı Çetmi Mahallesi’nde yaşayan çobanlardan birinin oğlu olan Ahmet Aslan, bu sorundan 12 çoban ile yaklaşık 2 bin civarında hayvanın etkilendiğini belirterek, “İki üç çobanın 150-200 civarında hayvanı var. Diğerleri ise kendi evinin altındaki ahıra sığacak kadar, 80-90 civarında hayvanı olan insanlar. Nisan’da yaylaya çıkıp, Kasım ayında kar yağmadan köye dönmezler. Biz kış aylarında, Aralık-Mart arasında dört ay hayvanların idare edilmesini istedik. Ama köyün içinde keçilerden dolayı koku oluyor diye şikayet eden insanlar olmuş. Bunu gerekçe gösteriyorlar. Oysa şikayet ettiği söylenen insanlar köye yazın gelip, Eylül Ekim gibi dönüyorlar. Bunlar zaten davarı görmüyorlar. Kışın bizim köye kar yağar ve koku olmaz. Koku yazın olur, yazın da çobanlar yaylada oluyor. Eğer köyde bir koku oluyorsa, bu belediye başkanının akrabalarının inekleri var köyün içinde, bundan kaynaklanıyordur. Ben ineğe de, büyükbaşa da karşı değilim. Burası Torosların ortasında, 1500-1700 rakımlarında bir köy. Köyde hayvancılık yapılmayacak da nerede yapılacak. Ama zorluğu sadece küçükbaş hayvancılığa gösteriyorlar, büyükbaşa gösterilmiyor. Eskiden herkesin davarı vardı, herkes yaylaya çıkardı. Birazı emekli olup Antalya’ya göçtü. İnsanların kendinde davar kalmayınca diğerlerini şikâyet etmeye hakkı yok” diye konuştu.

‘BELEDİYE BAŞKANI KENDİSİNE OY VERMEYENLERİ CEZALANDIRIYOR’

Taşkent’te benzer sorunun daha önce de yaşandığını dile getiren Ahmet Aslan, belediye başkanının bu tavrının 2014 yılında yapılan yerel seçimlerde kendisine oy vermeyen çobanları cezalandırma düşüncesinden kaynaklandığını iddia ediyor. Taşkent Kaymakamlığı’nın sorunu çözmek için çaba harcadığını ancak hala çözülemediğini de belirten Aslan, “Bizim köyümüz dört duvar arasında, dağlık bir arazide. Çardak yapacak yer kısıtlı. Eski çardaklar da bu bölgede inşa edilen Avşar Barajı’nın sularının altında kalıyor. Biz kışın dört ay müsaade istedik. Yıllardır böyle yapılıyor, yazın yaylaya çıkılır, kışın köye inilir. Belediye Başkanı ceza yazarız diye ısrar ediyor. Çardak yapılması için gösterdikleri yerler hazine ve orman arazisi. Belediye başkanı çobanların köyün dışına çıkması için ısrar ediyor. Ancak ‘ben çadır yeri önerdim, yarısını devlet ödüyor’ demekle iş bitmiyor. Burada elektrik, su lazım. Çoban evi, samanlık lazım. Nereden baksanız 50-50 bin liralık bir külfet. Devlet bir yandan hayvancılığı desteklemek için çaba harcıyor ama diğer yandan da çobanları üretimden soğutan uygulamalar yaşanıyor” dedi.

‘BAKANLIK HAYVANCILIĞI GÜÇLENDİRMEK İSTİYOR, BELEDİYELER BİTİRMEYE UĞRAŞIYOR’

Kar yağışının başladığı bölgede bazı çobanların halen yaylada olduğunu, bir kısmının ise köye döndüğü bilgisini veren Aslan, şunları dile getirdi: “Benim babam 67 yaşında ve emekli ama hala hayvancılık yapıyor. Ancak köydeki çobanların birçoğu bu sorunlardan bıktılar. Artık bu sorunlarla uğraşamayacağı için hayvanlarını satmak istiyorlar. Bu, hayvancılığın önünün kesilmesi anlamına geliyor. Bakanlık bundan 5-6 yıl önce genç bir arkadaşımıza 50 küçükbaş hayvanı hibe olarak verdi. Amaç, hayvancılığı güçlendirmek. Ama aynı sorun o zaman da karşımıza çıktı. Tarım ve Orman Bakanlığı hayvancılığı geliştirmek için hibeler veriyor ancak belediye başkanları ise küçükbaş hayvancılık yapan çobanlara eziyet ediyor. Belediye yasalarını kullanarak hayvancılığı dışlıyor, hayvancılığı bitirmek için uğraşıyor.

‘HAYVANCILIK YAPMAYAN AİLELERİN ÇOCUKLARI YARDIM KUYRUĞUNDA’

Küçükbaş hayvancılık köylerde tarımın sürmesini de sağlıyor. Babam ve diğer çobanlar buğday ve nohut ekiyor ve samanını hayvanlara yediriyorlar. Hayvancılık yapmayan emekliler ise ‘marketten 5 kilo bulgur alsam bana yeter’ diye düşünüyor. Hayvancılığın olduğu yerde tarımsal üretim de gelişiyor. Köyümüzde 20-30 kurbanlık satıp geçimini bununla sağlayan insanlar var. Bizim bu üretimi korumamız lazım. Ama şu anda bazı çobanlar hayvanını satıp bu işi bırakmayı düşünüyor. Çünkü bu sorunlardan bezmiş durumdalar. Anaç hayvanlar çobanın sermayesidir. Hiç ana sermaye satılır mı? Babaları köyde hayvancılık yapan gençler şehirlerde ev alabiliyorlar. Çobanlar köyde istihdam sağlayıp Antalya’da otellerde sezonluk olarak çalışan çocuklarına destek oluyorlar. Ama hayvancılık yapmayan ailelerin çocukları İŞKUR önlerinde bekliyor, kaymakamlık önlerinde yardım kuyruklarına giriyorlar.”

‘BASKILAR DEVAM EDERSE DAVA AÇACAĞIZ’

Taşkent Belediyesi’nin aldığı yasaklama kararının düzeltilmesi için Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’den Konya’daki yetkililere kadar birçok makama başvurduklarını anlatan Aslan, “Biz Konya’da bu sorunu çözemiyoruz. Yetkililer fark edilmesin diye sorunu yukarıya taşıyamıyorlar. Burada devletin iki kurumu çakışıyor. Devletin kurumları, iktidar partisini belediyesine karşı çobanını, hayvancılığını koruyamıyor. Bakanlığın güçlendirmeye çalıştığı hayvancılık eziliyor. Biz çözüm istiyoruz. Belediye Başkanı idarenin bulduğu çözümü beğenmiyor. ‘Bugün yetki bende, nasıl olsa Ak Partiliyim, bakanlık bende, vali bende’ edasıyla şımarıklık yapıyor. Kanunu gerekçe gösterip ‘ceza yazarım’ diyor. Henüz o aşamaya gelmedi ama sorun çözülmezse, bu baskılar böyle devam ederse dava açma yoluna gideceğiz. Anayasa Mahkemesi’nin benzer bir konuda emsal teşkil edecek kararı var” görüşünü dile getirdi.

BELEDİYE BAŞKANI ARI: ‘İMAR PLANI İÇİNDE 10 BİN TANE MAL BESLENMEZ’

Bir süredir ilçede tartışma konusu olan yasak kararıyla ilgili sorularımızı yanıtlayan Taşkent Belediye Başkanı Osman Arı ise çobanların tepkilerinin seçimi kaybeden bir tarafın konuyu tartışma haline getirerek algı yaratma çabası olduğunu iddia ediyor. “Biz bir yasak koyduk ama malları zaten soktular, şu anda yapılan bir şey de yok” diye konuşan Taşkent Belediye Başkanı Osman Arı, yapılan işlemin yasal olduğunu savunarak , “Bu normalde her yerde var. İmar planı içerisinde 10 bin tane mal beslenmez zaten. Düşünsenize, evinin yanında çardağa binlerce malı katıyor. Orada pireden, gübreden, pislikten geçilmiyor. İmar planı içerisinde kanuna aykırı bunlar. Biz bu işin kurumsal yapılması için yer gösterdik, devlet desteği de var. Bir problem yok yani” görüşünü dile getirdi.

‘BU İŞİ YAPAN 3-5 KİŞİ, ALGI YARATMAYA ÇALIŞIYORLAR’

Köyün bin metre yakınında hayvancılık alanı ilan ettiklerini dile getiren Belediye Başkanı Arı, “Devletin hayvancılık konusunda 40 bin TL teşviki vardı, çoban evi de dahil olmak üzere. Bunu da kendilerine bildirdik. ‘Elektriğini ve suyunu çekeceğiz, bütün imkanları hazır’ dedik. Ancak bunlar şu anda bu konuyu siyasi bir polemik haline getirip böyle bir algı yaratmaya çalışıyorlar. Başka bir şey yok yani. Taşkent ilçe merkezinde de aynısını yaptık biz. Bir bölgeyi hayvancılık alanı ilan ettik. Hayvanları dışarıya çıkardık ve şu anda herkes memnun. Bu işi yapmayan insanların da kurumsal yapmasını istiyoruz. Ancak bunlar işi kendilerince farklı bir tarafa götürmeye çalışıyorlar. Bu işi yapan da üç beş kişi zaten. Aslı astarı yok, hikaye yani” görüşünü savundu.

Yöredeki çobanlar kış aylarında keçilerini köylerdeki ağıllarda ya da evlerinin altındaki ahırlarda barındırıyor.

‘ÜÇ-BEŞ TANE ÇOBANDAN BİNLERCE İNSANIN RAHATSIZ OLMASINA GÖNLÜMÜZ RAZI GELMEZ’

Çobanlara gönderilen resmi yazının kanun kapsamında kaleme alındığını dile getiren Taşkent Belediye Başkanı Osman Arı, ilçedeki hayvancılığın kurumsal olarak yapılmasını istediklerini belirterek şöyle konuştu: “Üç tane çobandan binlerce insanın rahatsız olmasına bizim gönlümüz razı gelmez. Şehrin için şu anda yaşanmaz hale geldi. Baharın dışarıdan gelen insanlar ‘pislik oluyor, gübre oluyor’ diyor. Binlerce insanın şikayeti söz konusu. Dolayısıyla biz de onlara yerleşim yerine en yakın bölgede hayvancılık alanı ilan edip yer gösterdik. Zaten onların bir kısmı da köyün dışında hayvancılık yapıyor. Biz kanun kapsamında arzu etmeleri halinde yer gösterdik. Hem teşviğini verdik, hem yer gösterdik. Bütün imkanı sunduk. Onlar bu işi seçim polemiği olarak piyasaya sürmeye çalışıyorlar.”

Çetmi, büyükşehir yasası ile mahalle statüsüne dönüştürülen binlerce yerleşimden biri.

‘BUNLAR BBP’NİN TARAFTARLARI, BURADA BİR PROBLEM YOK’

Taşkent’teki bu tartışmanın yaklaşık 5 yıldır sürdüğünü dile getiren Belediye Başkanı Arı, imarlı alanın içerisinde 10 binlerce hayvan olduğu için mahallelerdeki yaşam olanağının ortadan kalktığını savunarak, “Biz de insanları toparladık ve Kaymakam Bey’e gittik. Burada 3-5 kişi var ama burada binlerce insanın sıkıntısı söz konusu. Çobanlar, ‘bize süre verin yerimizi yapalım’ dediler. 2016’dan beri bekliyoruz. Bu yılın ortalarında tekrar yazı yazdık,’ burada binlerce insanın şikayeti devam ediyor yerinizi yapın’ diye. Belediye kanununun, 5393/15/a ve 15/b maddeleri kapsamındaki çalışmalar. Halkın refahını ve sağlığını etkileyen, sağlık açısında problem üreten unsurlar kapsamında böyle bir yasak koymuş belediye kanunu. Dolayısıyla bu anlamda yapılan bir çalışma. Benim gösterdiğim yere de yapmayabilirler. Köyün dışındaki derede kendi çiftliklerini yaptılar. Kaldı bu yeni bir olay değil, üç beş ay önce olan bir olay. Bunlar Büyük Birlik Partisi’nin taraftarları. Şu anda epeyce bir kısmı da soruşturma geçiriyor. Burada bir problem yok yani” ifadelerini kullandı.

BİR GECEDE YASAYLA KENT SINIRINA SOKULAN KÖYLERDE 14 BİN KEÇİ VAR

TÜİK verilerine göre 2018 yılındaki ilçe nüfusu 7 bin 635 kişi olan Taşkent’te halkın yüzde 50’si tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlıyor. İlçedeki hayvancılığın önemli bir kısmını kıl keçisi yetiştiriciliği oluşturuyor. 2018 yılı verilerine göre Taşkent genelindeki keçi varlığı sayısı 14 bin 142. Bu rakam Konya ilindeki toplam keçi varlığının (250.421)yaklaşık yüzde 6’sını oluşturuyor.  Ancak 2012 yılında Taşkent’teki nüfusun yüzde 76’sı köylerde yaşarken, aynı yıl çıkarılan Büyükşehir Yasası ile 2013 yılından itibaren nüfusun tamamı ‘kentlerde yaşar’ durumunda görülmeye başladı. Yasayla tüzel kişiliği ortadan kaldırılarak mahalleye dönüştürülen köyler bir gecede kent olmadı ancak, binlerce yıldır hayvancılık yapılan dağ köyleri şehrin bir parçasıymış gibi görülmeye başlandı. Türkiye’nin dört bir yanında yaşanan bu dönüşümün kırsal alandaki üretimi nasıl etkileyeceği çok hesap edilmediği için bu yasadan en çok etkilenenler çobanlar oldu.

KIL KEÇİSİ TOROSLARIN GERÇEĞİ

Mevlana Kalkınma Ajansı’nın bölgesel gelişmeyle ilgili verileri ele aldığı 2019 Taşkent İlçe Raporu’nda yer verilen bilgilere göre 2018 yılı itibariyle Taşkent’te sigortalı çalışan sayısı sadece 362 kişi. Bunun büyük kısmını ise öğretmenler oluşturuyor. İlçedeki kayıtlı iş yeri sayısı ise 59. Ancak aynı raporun canlı hayvan bölümüne bakıldığında Taşkent’te en çok kıl keçisi varlığının olduğu görülüyor. Bölgenin coğrafyası ve ekolojisine uygun olan ve yüzlerce yıldır süregelen kıl keçisi yetiştiriciliğini yerli koyun ve kültür sığırcılığı takip ediyor. 2004 yılında ilçede en fazla sağılan hayvan yüzde 56 ile kıl keçisi olmuş. Ancak kıl keçisi sağılan hayvan oranında 2018’de de ilk sırayı korusa da toplam sağılan hayvan içindeki payı yüzde 51’lik orana gerilemiş durumda.

[3d-flip-book mode="thumbnail-lightbox" urlparam="fb3d-page" 
id="12654" title="false" lightbox="dark"]

• Yol İş ve Vatan Partisi’nden otoyol ve köprü tepkisi
• İSYAN TUTANAKLARI-Krala Öğütler
• Dr. Perinçek: “Hesaplaşma dönemine girdik”
• Doğu Perinçek’ten fon vurgunu açıklaması
• Emekli yazıları28
• Federal seçimler için sınav: Eyalet seçimleri
• EMS ve Çam-Der’den CHP ziyareti
• “Suriye’de ne işimiz var”cıların hezimeti1

Bir zamanlar ipekten yüne, tiftikten kıla üretim araçlarıyla yeryüzüne hâkim olan halkların torunları bugün o üretim araçlarını ellerinden kaptırdıkları sömürgeci ülkelerin yazdığı senaryolara uygun biçimde birbirini boğazlamakla meşguller… Ancak bütün bu tablonun en ağırı, koyunla başlayan bir imparatorluk öyküsünün hamasi yanlarını yayıla yayıla anlatıp da, üretim kültüründen zerre dem vurmayan siyaset bezirgânlarının cehaleti. Bin yıl önce koyunlarıyla yola çıkan ve onca yıl dünyaya hükmeden imparatorluklar kuran bir ‘ecdanın’ torunlarının, bugün kuzuyu bile ithal edecek bir aymazlık içinde olmalarını nasıl açıklayacağız…

50 BİN KOYUNLA YOLA ÇIKAN SELÇUK’UN ÖYKÜSÜ BİZE NE ANLATIYOR

Türklerin kurduğu Hazar Devleti’nin ordu komutanı olan Dukak’ın oğlu Selçuk Bey, Maveraünnehr’den ayrılıp, maiyetindeki 100 atlıyla birlikte Cend kentine doğru yola çıktığında 1500 deve ve 50 bin kadar koyundan oluşan mal varlığıyla kendilerine yeni bir yaşam kurmanın arifesinde olan Türkmenlere öncülük ediyordu. Torunu Tuğrul’un kurduğu ve bugünkü İran’da bulunan Rey kentini başkent olarak seçen Büyük Selçuklu İmparatorluğuna adını veren Selçuk Bey’in öyküsü, aslında Türklerin Orta Asya’dan İran platosuna, Anadolu’dan Balkan coğrafyasına kadar uzanan tarihsel akışında bir canlı türünün ne kadar yaşamsal önemde olduğunun altını çiziyor: Koyun…

İMPARATORLUKLARI KURAN VE YIKAN BİR ÜRETİM KÜLTÜRÜ

Oğuz Türklerinin tarihi, aslında koyun üretimiyle paralel ilerliyor. Ancak bunun yanında keçi de bu tarihe tanıklık eden en önemli üretim araçlarından biri. Bozkır ve göçebe kültürünün, hareketli ve dinamik oluşuyla birlikte geniş bir coğrafyayı üretim ve yaşam alanı olarak kullanması sanıldığı gibi geri, ilkel ve hantal değildir. Aksine canlı, devingen ve merkezi olarak bir bölgeye saplanıp kalmış, çoğu hanedan merkezli imparatorlukları tarihten silen bir üretim ve yaşam kültürüdür…

SELÇUKLU’YA KARŞI OĞUZ AYAKLANMALARI

İslamlaşmayla birlikte benimsenmeye başlanan ‘gaza’ ve ‘cihad’ kavramlarını bir kenara bırakırsak, Orta Çağ’ın ikinci yarısına damgasını vuran Selçukluların hem kurucu unsuru olan hem de kötü yönetilmeleri sırasında bizzat Selçuklu’ya karşı zaman zaman büyük ayaklanmalar çıkaran Oğuzlar, kendilerine ‘yeryüzünün hakimi’ diyen sultanların sonunu getirmiştir. Bu ayaklanmaların en önemlilerinden biri olan ve etkisi yüzlerce yıl süren Babai İsyanı (1239), Selçukluların egemenliği altındaki Anadolu’ya gelen, çoğunlukla keçi ve koyun yetiştiriciliği ile geçimlerini sağlayan on binlerce Türkmenin isyanıdır.

MUKTEDİRLERLE ÇOBANLARIN BİTMEYEN SAVAŞI

Özetlemek gerekirse, Selçuklu’yu kuran irade de, onu kötü yönetimi yüzünden yıkan iradede varlığını, gücünü ve yaşam kaynağını en başta küçükbaş hayvancılıktan alıyordu. Bir başka deyişle Türklerin tarihi, iktidar kavgalarıyla birbiriyle savaşıp duran yöneticilerin olduğu kadar, aynı zamanda çobanlıktan gelip, çobanlığı hor gören iktidar sahipleriyle, hor görülen çobanlar arasındaki çatışmanın tarihidir.

BİR OĞUZ’A İKİ KOYUN VERİRSENİZ 20 YIL SONRA ÜLKE KURAR

Bir Oğuz’a bir çift keçi ya da koyun verirseniz, onları hızla çoğaltarak beş yıl sonra bir köy, 10 yıl sonra bir şehir, 20 yıl sonra da bir ülke kurar. Adaletli ve köklerinden gelen geleneğe sırtını dönmeyen bir yönetim anlayışını sürdürürse de kısa sürede o ülke büyük bir cihan devletine dönüşür. Ancak yine aynı Oğuz’un keçisinin otunu, koyununun merasını elinden alırsanız, adaletsiz bir yönetimle, dilini, kültürünü, inancını hor görüp varlığına tehdit gibi davranırsanız; işte o zaman onun üzerine bina edilen devlet çöker… Kabaca Türklerin bin yıllık tarihi bize bunu anlatıyor…

DEVLETİN YANLIŞ SORUSU: MAVERAÜNNEHİR NEREYE DÖKÜLÜR

Ece Ayhan’ın ‘Meçhul Öğrenci Anıtı’ şiirine kaynaklık eden Maveraünnehir, gerçekten de devletin en yanlış sorularından birine dönüşmüştür:

Buraya bakın, burada, bu kara mermerin altında

Bir teneffüs daha yaşasaydı

Tabiattan tahtaya kalkacak bir çocuk gömülüdür

Devlet dersinde öldürülmüştür

Devletin ve tabiatın ortak ve yanlış sorusu şuydu:

Maveraünnehir nereye dökülür?

En arka sırada bir parmağın tek ve doğru karşılığı:

-Solgun bir halk çocukları ayaklanmasının kalbinedir.”

İKİ NEHRİN ORTASINDA PAYLAŞILAMAYAN TOPRAKLAR

Nehrin ötesi anlamına gelen Maveraünnehir, Oğuz Türkmenlerinin Orta Asya’daki üretim ve yaşam havzasıydı. Ceyhun ve Seyhun nehirleri arasında kalan, geniş otlaklar ve zengin su kaynaklarına sahip olan Maveraünnehir, Gazneliler, Karahanlılar, Samanoğulları ve Harzemşahlar gibi Türk ve İrani kökenli devletlerarasındaki çatışmaların da kaynağı olmuştur.

TİBET’TEN ANADOLU’YA TİFTİK KEÇİSİ

Maveraünnehir’de, yani iki nehrin arasındaki platolarda güç kazandıktan sonra tarih sahnesinde görülmeye başlayan Selçuklular, önce Horasan, ardından Irak-İran coğrafyasına, nihayetinde de Anadolu’dan Kafkaslara uzanan bir coğrafyada egemenlik kurarken, beraberlerinde Tibet kökenli bir canlıyı da Anadolu’ya getirdiler: Ankara tiftik keçisi.

Anadolu Selçuklu Devleti’nin kurucusu kabul edilen Kutalmışoğlu Süleyman Şah’ın beraberinde getirdiği tiftik keçisi, Ankara ve çevresine yerleşen Türkmenler tarafından yetiştirilerek ‘Angora’ (Ankara keçisi) olarak anılmaya başlandı. İlerleyen yıllarda Ankara keçisinden elde edilen ‘Türk tiftiği’nden üretilen ve Avrupa’da büyük talep gören kumaş, Osmanlı İmparatorluğu’nun bu alanda tekel oluşturmasını sağlayacaktı.

SÜLEYMAN ŞAH’IN GETİRDİĞİ KEÇİ TÜRKLERİ KUMAŞ TEKELİ YAPTI

Anadolu Selçuklu Devleti’nin kurucusu kabul edilen Kutalmışoğlu Süleyman Şah’ın beraberinde getirdiği tiftik keçisi, Ankara ve çevresine yerleşen Türkmenler tarafından yetiştirilerek ‘Angora’ (Ankara keçisi) olarak anılmaya başlandı. İlerleyen yıllarda Ankara keçisinden elde edilen ‘Türk tiftiği’nden üretilen ve Avrupa’da büyük talep gören kumaş, Osmanlı İmparatorluğu’nun bu alanda tekel oluşturmasını sağlayacaktı.

OSMANLI ALTIN DEĞERİNDEKİ TİFTİĞİ ELİYLE İNGİLİZLERE VERDİ

Ancak yine aynı Osmanlı, 1838’de bu tekeli kendi elleriyle İngilizlere kaptırırken, aynı zamanda büyük çöküşüne giden yolun taşlarından birini de döşeyecekti.

Bununla ilgili ayrıntılar için bakınız:

Bu büyük aymazlığın ardından Anadolu tiftik keçisi üreticileri onlarca yıl kendini toparlayamadı. Cumhuriyetin ardından 1960’lı yıllarda yeniden toparlanma çabalarıyla 6 milyona ulaşan Ankara tiftik keçisi bugün yaklaşık 160 bin civarında. (2012 resmi verilerine göre 158 bin) *

DÜNYANIN EN GÜZEL DOKUMALARINI YAPAN ELLER KIRILDI

Buhara’dan İran’a dünyanın en güzel halı ve kilimlerini, kumaşlarını dokuyan Türkmenler Anadolu’ya geldiklerinde Lodikya’dan (Ladik-Denizli) Kaisareia’ya (Kayseri), İconium’dan (Konya) Laranda’ya (Karaman) bir çok kadim yerleşim merkezindeki neolitik çağdan beri süregelen üretim kültürünü de kendi deneyimlerine kattılar. Ancak dünyanın en zengin kültür harmanının ortay çıktığı bu topraklar ne yazık ki son 50 yılda affedilmez derecedeki hatalı politikalar yüzünden lime lime edildi, birkaç yıldır da bu derin kültür tamamen tarihten silinmek için uğraşılıyor.

SELÇUK’UN YOLUNDAN YÜRÜYEN SON ÜÇ AİLE YOK OLMAK ÜZERE

Örneğin Selçuk’un bin yıl önce Maveraünnehir’den 50 bin koyunla çıktığı yolculuğun bugüne değin süren uzantılarının olduğunu anlayabilse bu toplum. Oğuzların bir kolu olan Sarıkeçili Yörüklerinin, halen yayla sahil konar-göçer keçi yetiştiriciliğini, tıpkı bin yıl önceki gibi, yalnızca toprağı, suyu, otu ve havayı koklayarak, aşkla sürdürme mücadelesi verdiğini görebilseler. Her türlü zulme ve baskıya rağmen bu kültürü sürdüren son üç aile kaldığı gerçeğine bir ayabilseler…

ISLAH EDİP ENDÜSTRİYEL ÜRETİME BAĞLAMAK HASTALIĞI

Bunu görmek bir yana devletin ilgili bakanlıklarının tek derdi bu topraklara ait ne varsa bir an önce endüstriyel üretime bağlamak. Ekim 2015’te Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın ev sahipliğinde Ankara’da yapılan BM Çölleşmeyle Mücadele Konferansı’nda kültürlerini tanıtmak için davet edilen Sarıkeçili Yörüklerinin binlerce yıllık kıl keçisi için “bunları ıslah edelim” diyebilen bir orman ve su işleri bakanımız var.

ANGORA GİBİ YAKINDA KIL KEÇİSİNİ DE KAYBEDECEĞİZ

Bir an önce ıslah edelim… Anadolu’nun yerli ırkı ne kadar hayvanı varsa hepsini endüstriyel üretimin çarkları arasına bağlamanın, böylece üreticileri de ilaç ve yem tekellerinin kıskacına almanın yolu ıslah etmekten geçiyor. Bu konudaki aymazlık devam ederse Osmanlı’nın son döneminde İngilizler’e kaptırılan ve bugün neredeyse tamamen yok olma aşamasına Ankara keçisinin öyküsü gibi yakın gelecekte kıl keçisinin de arkasından ağıtlar yakacağız.

GÜNEY AFRİKA’DAN AVUSTRALYA’YA ANGORA’NIN YOLCULUĞU

Osmanlı sarayının izniyle Güney Afrika’ya götürülerek yetiştirilen Ankara keçisi, oradan da 1830’lu yıllarda Avustralya’ya götürüldü. Bugünkü saf Angora ırkları ise, 1853, 1856, 1863, 1865, 1869, 1871 ve 1873 yıllarında Türkiye’den götürüldü. Uzun yıllar süren denemelerin ardından Güney Afrika’dan Avustralya’ya yerleşen bir göçmen olan Gerard Thomas Ferreira’nın beraberinde getirdiği Ankara tiftik keçisi, bu ülkeyi de önemli tiftik üreticilerinden biri haline getirdi.

AVUSTRALYA YILDA 1 MİLYON TON TİFTİK ÜRETMEYİ BAŞARDI

Bir zamanlar Venedikli tüccarların Osmanlı topraklarından bin bir zahmetle götürüp Avrupa pazarında sattığı Türk tiftiğinin yerini bugün Avustralya’daki Angora (mohair) keçisi çiftliklerinde yetiştirilen tiftiklerin peşinden koşan İtalyan modacılar aldı. Özenle yetiştirilen keçilerden elde edilen tiftik, Avustralya’da kilosu 50 dolardan ve müzayedeler düzenlenerek satılıyor. Ünlü giyim markalarına tiftik üreten Avustralyalı yetiştiriciler, 1980’lerde eriştikleri yıllık 1 milyon ton hedefini yeniden yakalamak için uğraşıyorlar. Bu konuda dernekler, vakıflar kuruluyor, Angora keçisi yetiştiriciliği hakkında ciltlerce kitaplar yayınlanıyor. Süleyman Şah’ın Anadolu’ya getirdiği keçilerin yanında dünyanın en büyük hayvancılık sektörünü kuran Avustralya bugün Türkiye’nin en fazla canlı hayvan ithal ettiği ülkelerden biri oldu.

BU DEĞERLİ KUMAŞA ADINI VEREN KEŞMİR SAVAŞLA YATIP KALKIYOR

Bugün Hindistan, Pakistan ve Çin sınırlarında bulunan dağlık Keşmir bölgesi, adını ünlü tiftik keçisinden elde edilen kumaşa vermiş kadim bir kültür havzası. Türklerin bu bölgeden getirip, Orta Anadolu platolarında Anadolu’nun tuzuyla besleyerek ışıltılı tiftikler elde ettiği Angora keçilerinin ana vatanında bugün yıllardır bitmek bilmeyen mezhep ve din savaşları var. Tıpkı Anadolu’nun yanı başında, Orta Doğu’da olduğu gibi. Bir zamanlar ipekten yüne, tiftikten kıla üretim araçlarıyla yeryüzüne hâkim olan halkların torunları bugün o üretim araçlarını ellerinden kaptırdıkları sömürgeci ülkelerin yazdığı senaryolara uygun biçimde birbirini boğazlamakla meşguller.

SELÇUK’UN KOYUNLARINDAN RECEP’İN İTHAL KUZULARINA

Ancak bütün bu tablonun en ağırı, koyunla başlayan bir imparatorluk öyküsünün hamasi yanlarını yayıla yayıla anlatıp da, üretim kültüründen zerre dem vurmayan siyaset bezirgânlarının cehaleti. Bin yıl önce koyunlarıyla yola çıkan ve onca yıl dünyaya hükmeden imparatorluklar kuran bir ‘ecdanın’ torunlarının, bugün kuzuyu bile ithal edecek bir aymazlık içinde olmalarını nasıl açıklayacağız…

*(Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Tiftik Raporu. Yayın tarihi: 2014)

[3d-flip-book mode="thumbnail-lightbox" urlparam="fb3d-page" 
id="12654" title="false" lightbox="dark"]

• Yol İş ve Vatan Partisi’nden otoyol ve köprü tepkisi
• İSYAN TUTANAKLARI-Krala Öğütler
• Dr. Perinçek: “Hesaplaşma dönemine girdik”
• Doğu Perinçek’ten fon vurgunu açıklaması
• Emekli yazıları28
• Federal seçimler için sınav: Eyalet seçimleri
• EMS ve Çam-Der’den CHP ziyareti
• “Suriye’de ne işimiz var”cıların hezimeti1