Medeniyet – Kıvılcım Haber Burdur

Kim medeni, Batı mı?

Fatih Özcan — Tue, 16 Sep 2025 11:47:41 +0000

Lübnanlı gazeteciye “medeniyetsiz”, “hayvan” diyen Barrack mı?

Bölgede sömürge valisi edasıyla dolaşıp duran, Lübnan asıllı bir aile kökeninden gelen ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack Lübnan’da gazetecileri ve insanları aşağılayarak, “Medenice davranın, hayvanca değil. Bu bölgenin sorunu da bu.” dedi.

Lübnan’da çeşitli temas ve ziyaretlerden sonra düzenlediği basın toplantısında gazetecilerin üstüste sorularıyla karşılaşınca Barak hakarete başladı ve “Bekleyin bekleyin bekleyin. Farklı kurallar dizimiz olacak… Lütfen bir anlığına sessiz olun. Size bir şey söylemek istiyorum. Bu toplantı kaotik, hayvani bir hal almaya başlarsa çeker gideriz. Olup biteni öğrenmek istiyorsanız medeni davranın, nazik olun, hoşgörülü davranın, çünkü bölgede olup bitenlerle ilgili sorun bu. Morgan (Ortagus) ve benim burada bu deliliğe katlanmamızın ekonomik olarak faydalı olduğunu mu düşünüyorsunuz? Sizin nezaketiniz, ilginiz ve düşünceli sorularınız doğrultusunda size yanıtlar vereceğiz. Eğer çalışmayı bu şekilde sürdürmek istemiyorsanız, gideriz.” dedi.

ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack

Batılının iyileşmez illeti, Batı dışı dünyanın insanını küçümsemesi, insan yerine koymamasıdır.

Kendilerini bu dünyanın en medeni insanları olarak görürler. Diğerlerine, Asya, Afrika ve Latin Amerika haklarına hayvan muamelesi yaparlar.

Bu haleti ruhiye, 2 asırdır dünya hegemonyası peşinde koşarak 20. yüzyılın başlarına gelindiğinde Osmanlı, Çin ve İran dışındaki bütün Mazlum Milletleri sömürgeleştirmelerinin yarattığı bir üstünlük psikolojisi olarak bilinç altlarına sinişmiştir.

Ancak meseleye içinde bulunduğumuz şartlar açısından değil de tarihi bir perspektiften bakacak olursak Batı’nın foyası ortaya çıkar.

En dip noktadan başlayalım.

Devlet kurma ile medeniyet ikiz kardeştir. Avcı-toplayıcı ilkel insan belirli bir ekonomik-toplumsal gelişme aşamasından sonra üretim sürecinde artı ürün biriktirmeye başlaması ve buna el koyan bir klan şefinin ortaya çıkmasıyla birlikte medeniyetin de devletin de zemini oluşur. Bu oluşumun dünyada ilk kez ortaya çıktığı yer Asya bozkırlarıdır. Ve kök atalarımız antik Türkler (Öntürkler) insanlık tarihinde bu toplumsal ve siyasi oluşumu beceren ilk etnisite olmuştur. Semih Güneri, Raşonyi, Koppers, Doğu Perinçek, Laypanov-Miziyev, Bahtiyar Aydın başta olmak üzere ünlü tarihçi ve bilim insanlarının saptadığı gibi, MÖ 4. bin yıllarda (günümüzden 6.000 yıl önce) Hazar ve Kara Denizlerden Kingan Dağlarına kadar uzanan bozkırlarda vahşi at sürülerini evcilleştirmeye başlayan Öntürk atalarımız İskit/Sakalardır.

Atın evcilleştirilmesi, göçebeliğin en ileri ve yüksek aşaması olan atlı çoban kültürünün dinamiğidir. Atlı çoban kültürünü ilk defa Öntürkler yaratmış ve geliştirmişlerdir. Diğer kavimler atın evcilleştirilmesini, dolayısıyla devlet kurmayı ve medenileşmeyi Türklerden öğrenmişlerdir. Örneğin zirai üretimde ve medeniyet süreçlerinde oldukça ileri gelişme aşamalarına ulaşmış ama devlet kurmada beceriksiz Ön Asya toplumlarında atın evcilleştirilmesi Öntürklerden 1500-2000 yıl sonraya denk düşer. (*1) Bu bakımdan Türklerin devlet kuruculuğu meşhur ve önemlidir. Kafesoğlu’nun saptadığı gibi, Batılılar yakın zamanlara kadar devlet kuruculuğunun tarım toplumlarında mümkün olduğu tezine saplandıklarından atlı çoban kültürünü yaşayan Öntürkler’in medeniyetsiz ve devlet kurmada beceriksiz olduklarını iddia etmişlerdir. Bu nedenle “at sırtında devlet yönetilmez” anlayışına saplanmışlardır. (*2) Ama araştırmalarının sonucunda atlı çoban kültürü gerçeğini öğrenince atalarının mezarlarında at kemikleri aramaya başlamışladır. Çünkü devlet kuruculuğunun da medeniyetin de kökeninde atın evcilleştirilmesi, atlı çoban kültürü bulunmaktadır. Tarihçi Roşanyi’nin dediği gibi, atlı çoban kültürünün Batılılara, Öntürkler İskitler-Sakalarla komşu olan Önhintcermenler aracılığıyla geçtiği de son saptanan tarihi hakikatlerdendir.

Medeniyeti ve devlet kuruculuğunu öğrendikleri insanların torunlarına tepeden bakan, onları hayvanlarla bir tutan Batılı zırtapozlar asla iflah olmaz embesiller ve müptezellerdir. Pantolon giymesini bile Öntürklerden öğrenen Batılı zırtapozların bütün zenginlik ve servetlerinin temeli mazlum halkların, Afrikalı kölelerin kanı ve emeğidir.

Lübnanlı gazetecilere “hayvan” diyecek kadar hayvanlaşanların atalarının Amerikan yerlileri Azteklere, İnkalara, Mayalara, Kızılderililere yaptıkları soykırım unutulmuş değildir. Avrupa medeniyeti, Amerika kıtasının keşfi ve fethiyle birlikte yerlilerin binlerce yılda oluşturdukları medeniyet bir yandan darmaduman edilirken bir yandan da gaspedilerek Avrupa’ya oluk oluk akıtılan altın ve gümüşle kurulmuştur.

500 yıllık Atlantik-Batı medeniyetinin kuruluşunda baştan sona milyonlarca köle emeği ve kanı vardır. Asya, Afrika ve Latin Amerika halklarının kanı ve emeği vardır.

Kim vahşi ve kim hayvan?

Lübnanlı gazeteciler ve Ortadoğu halkları mı yoksa Paris’teki bir müzede bulunan sömürge dönemine ait Fransız birlikleri tarafından öldürülen Madagaskar kralı Toera ile Sakalava etnik grubuna mensup iki kişiye ait üç kafatasını, Fransa’ya götürülmelerinden 128 yıl sonra geçenlerde Madagaskar’a iade eden Fransız emperyalistleri mi medeni ve insan? (*3)

Kaynaklar:

(*1) Fatih Özcan, “Aslanlarla Ceylanlar Dosttur Kucağımızda” Barışı -Türk’ün Devlet Kuruculuğu ve Yeryüzü Hükümdarlığı Ülküsü- Antik Çağdan Cumhuriyet’e, S. 10-11-

(*2) İbrahim Kafesoğlu 2003:33 /Akt. Salih Özçamca, Türklerin Göçebeliği Hakkında Birkaç Not, s.178

(*3) Le Mond Gazetesi

“ARSLANLARLA CEYLANLAR DOSTTUR KUCAĞIMIZDA” BARIŞI İndir

Turistik tarihi Likya Yolu ranta kurban edilme tehlikesi devam ediyor

Fatih Özcan — Fri, 07 Feb 2025 17:33:58 +0000

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın bilimi, arkeolojiyi ve tarihi hiçe sayan, özel çıkar ve kişisel rant uygulamalarından biri olan, Antik Likya’nın kurulduğu Teke Yarımadası’nda 535 km uzunluğunda, Roma yolları, eski patikalar ve katır yollarından oluşan ilk uzun mesafeli yürüyüş rotası tarihi ve turistik Likya Yolu’na duble yol yapımı gündeme bomba gibi düştü. Uzmanlar, Bakanlık’ın “ÇED olumlu” kararı verildiğini duyurduğu tarihi ve turistik Likya Yolu’na duble yol yapımı projesinin doğal ve kültürel mirası tehdit ettiğini ifade ediyorlar. Kamu yararının bulunmadığı duble yol projesine karşı mücadele bayrağını açan Kaş Çevre ve Kültür Derneği imza kampanyası başlattı.

MEVCUT GÜZERGÂHI SADECE 2 KM KISALTACAK

OLAN DUBLE YOL 11 ARKEOLOJİK SİT ALANINA ZARAR VERECEEK

Türkiye’nin her yerinde tabiat, kültür ve tarih tahribatı sürmektedir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Likya Yolu’nu tahrip etme tehlikesi olan Finike-Demre-Kaş-Kalkan Devlet Yolu Projesi ile ilgili “ÇED olumlu” kararı verildiğini duyurdu. Uzmanlar, bu kararın uygulanması halinde başta İsion Kalesi olmak üzere 11 arkeolojik sit alanı zarar görebilir.

Otoyolun geçeceği sit alanları arasında Hoyran, Myra, Sura ve Kyaneai Antik Kentleri yer alıyor. Tarihi Likya Yolu’nu tehdit eden duble yolun ise, mevcut güzergâhı sadece 2 kilometre kısaltacağı öğrenildi.

ÇED olumlu raporunun verildiğinin açıklandığı Finike-Demre-Kaş-Kalkan Devlet Yolu Projesiyle ilgili olarak Kaş Çevre ve Kültür Derneği bir basın açıklaması yaptı ve imza kampanyası düzenledi. Açıklamada, “Duble yol; 11 arkeolojik sit ve 9 koruma alanına doğrudan ya da dolaylı olarak zarar verecektir. Yol, Beymelek Lagünü ve Kaputaş 1. Derece Doğal Sit Alanlarının, Kaş -Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi’nin, Istlada/Hoyran Antik Kenti’nin içinden geçerek, dünya çapında tanınan Myra Antik Kenti ve Sura, Kyaneai Antik Kentlerinin sınırlarından ise teğet geçerek bölgedeki en değerli doğal ve kültür varlıklarımıza zarar verecektir.” İfadelerine yer verildi. Kamu yararının bulunmadığı, zirai üretimi olumsuz yönde etkileyeceği belirtilen bu projenin mevcut güzergâhı sadece iki km kısaltacağı hakikatine rağmen esas amacının, Antalya Valisi’nin, “Allah’ın bize bahşettiği muhteşem coğrafyadan istifade edeceğiz.” Sözlerinde yattığının altını çizen açıklamada, “denizel ve karasal zenginliğin (…) rant arayan gözleri bu eşsiz coğrafyaya çevirdiği”ne vurgu yapıldı.

Arkeolog Nezih Başgelen

ARKEOLOG BAŞGELEN: “ÇED YÖNETMELİĞİ AMACINA UYGUN HİZMET ETMİYOR”

Konuyla ilgili olarak Aydınlık’tan Gözen Esmer’e konuşan ve ÇED’in amaçlandığı gibi günümüzde çevrenin korunmasına hizmet etmediğinin altını çizen Arkeolog Nezih Başgelen, “1993 yılında yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği’nden bugüne sahadaki uygulamalara baktığımızda, ÇED’in amaçlandığı gibi çevrenin korunmasına hizmet etmediği gibi hukuken de her açıdan tartışılması gereken bir hale geldiği görülmektedir.” dedi.

LİKYA YOLU’NUN ÇED RAPORU AÇIKLANMALI

Finike-Demre-Kaş-Kalkan Otoyolu Projesi ile ilgili rapordaki değerlendirmelerin açıklanması gerektiğini vurgulayan Başgelen, “Finike-Demre-Kaş-Kalkan Otoyolu Projesi ile ilgili ÇED raporundaki uzman imzaları ve değerlendirmeleri özellikle merak ediliyor. Ben de bir arkeolog olarak otoyol projesinin geçtiği güzergâhtaki ÇED inceleme alanının arkeolojik raporunu hazırlayan arkeoloğun kimliğini ve sahadaki çalışmasının detaylarını merak ediyorum. Finike-Demre-Kaş-Kalkan Otoyolu Projesi’nin öngörülen güzergâhında özellikle Beymelek Lagünü ve İsion Kulelerinden Kyaneai Antik Kenti’ne, tarih öncesinden Bizans dönemine arkeoloji ve kültürel peyzaj açısından inanılmaz yoğunluktaki bu güzergâh ile ilgili olarak seçilen bu arkeoloji uzmanının arazide neler saptadığını, bunlarla ilgili olarak neleri kurula sunduğunu bilmek istiyorum.” ifadelerini kullandı.

11 ARKEOLOJİK SİT ALANI VE 9 KORUMA ALANI TEHDİT ALTINDA Seçilen güzergâhta 11 arkeolojik sit ve 9 koruma alanının olduğunu vurgulayan Başgelen, “Projede yolun; 11 arkeolojik sit ve 9 koruma alanına zarar vereceği görülmekte.

Bu koruma alanları içinde Beymelek 1. Derece Doğal Sit Alanı , Sura, Myra, Kyaneai, Hoyran Antik Kentleri, Kaputaş 1. Derece Sit Alanı da bulunmakta. Otoyolun şantiye alanı olarak gösterdikleri yere baktığımızda şantiyenin Kyaneai Antik Kenti’nin sit sahasının içinde yer aldığı ve Likya’nın en karakteristik antik kentlerinden Kyaneai (Kyenay’’ın) nekropol alanı ile çakıştığı hayretle görülüyor.” diye konuştu.

BİNLERCE AĞAÇ KESİLECEK ENDEMİK BİTKİLER ZARAR GÖREBİLİR

Bölgedeki doğal mirası da hatırlatan Başgelen, “Ayrıca doğal miras açısından da otoyolun geçeceği bölgede 22’si endemik olmak üzere 454 bitki cinsinin olduğu biliniyor. Otoyol böyle uygulanırsa dünyada sadece bu bölgede yetişen Likya Orkidesi, Kaputaş Andızotu, Sürmeli Çiğdemi’nin yayılım alanları üzerinden geçerek bu endemik türlerin popülasyonuna zarar vereceği belirtiliyor.” dedi.

Güzergâh boyunca toplamda 118 hektar tarım alanının da tehlike altında olduğunu dile getiren Başgelen, 66 bin 73 ağacın da kesileceğinin öngörüldüğünü söyledi. Başgelen, “Yol güzergâhında 118 hektar tarım alanı (yaklaşık 210 futbol sahası), 57 hektar toplam orman alanı (çalı, geniş yapraklı ve iğne yapraklı), 44 hektar zeytinlik alan ve 95 hektar makilik vejetasyon alanı olmak üzere toplam 321 hektar alanın tahrip olacağı, sadece 26,75 hektar orman alanında 66 bin 73 adet ağacın kesileceği öngörülüyor. Yol yapımı yarma çalışmalarında 19 milyon 680 bin 825 metreküp hafriyat oluşacağı, oluşan bu hafriyatın 7 milyon 290 bin 517 metreküpü dolgu amaçlı olarak projede kullanılacağı, geriye 12 milyon 390 bin 380 metreküp hafriyat/moloz fazlası için döküm alanı bulunmadığı anlaşılıyor.” ifadelerine yer verdi.

Demre Belediye Başkanı Gülsüm Cengiz

CENGİZ:“50 YILLIK YOL İÇİN 2500 YILLIK TARİHİ TEHLİKEYE ATAMAYIZ”

Demre ve Kaş ilçeleri sınırlarında yapılması planlanan 4 şeritli bölünmüş yol projesiyle ilgili olarak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nda gerçekleştirilen İDK (İnceleme Değerlendirme Komisyonu) toplantısında söz alarak proje hakkındaki görüşlerini sunan Demre Belediye Başkanı Gülsüm Cengiz, “mevcut yola alternatif olarak planlanan Demre-Kaş otoyolu içme suyu kaynakları, tarım arazileri ve ilçe halkının ekonomisine zarar verecek. Beymelek–Kalkan arası şu anki yol ile 80 km’dir. Yeni otoyol yapıldığında bu yol sadece 6 km kısalıp 74 km olacaktır. 6 km’lik kısalma için bu kadar yatırım yapılmasını israf olarak görüyoruz. 50 yıllık ömrü olan bir otoyol için 2 bin 500 yıllık değerlerimizi tehlikeye atmayı doğru bulmuyoruz. Projenin Demre bölümünü ilgilendiren kısmının durdurulmasını ve mevcut yolun iyileştirilmesini talep ediyoruz” ifadelerini kullandı.

“Dünya mirası antik kentlerin olduğu coğrafyayı ikiye bölerek büyük bir tahribat yaratacağı öngörülen Finike-Demre-Kaş-Kalkan otoyolunun etki alanında anıtsal yapılar”ın bulunduğunu, “bugün denize, kültürel mirasa ve toprağa sırtını dönenlerin yarattığı arazi tahribatının bedelini yarın torunlarının ödeyeceği”ni ifade eden tabiatın, tarihi ve kültürel zenginliklerimizin yazarı, gazeteci-araştırmacı yazar Yusuf Yavuz, sahada Arkeolog Nezih Başgelen ile birlikte yaptıkları inceleme gezisi sonrası kaleme aldığı yazısında şunları belirtmektedir:

“Toplam 74 km’lik otoyol projesi için 17 Ocak’ta ÇED Olumlu kararı verildi. Projenin ÇED inceleme alanı sınırında yer alan İsion Kalesi, Antalya’nın yeterince bilinmeyen kültürel miras örneklerinden biri. İ.Ö 2-3 y.y tarihlenen yapı, Myra’nın güvenliğiyle ilişkilendiriliyor.

“Demre Çayını viyadük ve tünelle geçen otoyol, Myra antik kentine su taşıyan antik kanalı da etkiliyor. Masif kayaya oyularak yapılan kanalın birçok bölümü geçmişte yok edilmişti. Otoyol için kanalın 27 metre üzerinde patlatma yapılarak tünel açılacak.

“Myra’nın koruma alanı içinden geçerek eski bir kehanet merkezi olan Sura’ya uzanan otoyolun ÇED inceleme alanı içinde yine anıtsal lahitler ve antik yerleşim kalıntıları var. Sura, bir kısmı günümüze de ulaşan Apollon Tapınağına da ev sahipliği yapıyordu.“Sura’nın batısında kalan bu vadi, sit alanı ve antik liman Andriake’ye dökülen kükürtlü su kaynaklarına sahip. Apollon Tapınağı da vadinin tabanında. Daha önce otoyol yapılırken vadi tahrip edilmişti. Yeni otoyol, bu yamaçlardan tünelle Hoyran antik

yerleşimine ulaşıyor.

“Hoyran antik yerleşiminde Likya’dan günümüze kadar yaşam sürüyor. Pamuklara sarılıp doğal ve tarihi çevresiyle bütün olarak korunması gereken bu antik yerleşimde, Likya Beylerinin küçük kalesine ait kalıntılar ve anıtsal yapılar var. Otoyol Hoyran’ın tam ortasından geçiyor.

“Hoyran’dan Yavu’ya ulaşan yol güzergâhı, Kyaneai antik kentinin güneybatısındaki nekropol alanının kıyısına geliyor. Burada bir şantiye kurulması planlanıyor. Arkeolog Nezih Başgelen ile yaptığımız incelemede, şantiye kurulmak istenen bölgede anıt mezarlar tespit ettik.”

“2 KM İÇİN DEĞER Mİ?”

Finike-Kalkan arası mevcut üç şeritli yol üzerinden 76 km. olduğunu ifade eden Yavuz, “yeni yapılmak istenen 4 şeritli duble yol ise toplam 74 km olacak. Sadece 2 km kısalacak yol. Mevcut yolun iyileştirilmesi, yıkımı ve milyarlarca liralık kamu kaynağı harcanmasını önleyecek. 2 km için değer mi?” diye sorguladı.

TÜRKİYE DÜNYAYA TANITTIĞI YÜZÜNÜ KORUYAMADI
Yıllardır Demre’de yaşayan eski Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’la yaptığı söyleşiyi köşesine taşıyan Yusuf Yavuz’un “Türkiye dünyaya tanıttığı yüzünü koruyamadı!” başlıklı bu yazısını da KıvılcımHaber okuyucu ve izleyicileri için sayfamıza alıyoruz.
Eski Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, yeni otoyol projesinin gündemde olduğu Antalya’nın ilçelerinin kitle turizminin dışında tutulması gerektiğini savunarak yaşanacak tahribat ve kayıplar konusunda uyarılarda bulundu: “Ankara’da oturup bu projeleri yapanlar bence bu ülkeye zarar veriyorlar.”
Eski Kültür ve Turizm Bakanlarından Ertuğrul Günay, ÇED Olumlu kararı verilen Demre-Kaş-Kalkan otoyol projesinin yaratacağı doğa ve kültürel alan tahribatına dikkat çekerek projenin yeniden gözden geçirilmesi çağrısı yaptı. Türkiye’nin tanıtım yüzü olarak kullanılan Kaş’taki Kaputaj plajı üzerinde viyadük yapılmasının yaratacağı olumsuz sonuçlara dikkat çeken Günay, “Bunları düşünmesi gereken, bugün Türkiye’yi yönetenler. Ben de hasbelkader bu görevlerde bulunmuş deneyimli bir yurttaş olarak uyarmak istiyorum. Rica ediyorum, yalvarıyorum; lütfen bu projeyi tekrar gözden geçirsinler. Kimse yola karşı değil, kimse kalkınmaya, gelişmeye karşı değil. Ama yol doğayı, tarihi koruyarak Türkiye’nin tarih içinden gelen zenginliklerini, varlıklarını koruyarak yapıldığı zaman bir değer ifade eder” dedi.
Antalya’nın batı ilçelerinde, Finike-Demre-Kaş ve Kalkan arasında yapılması planlanan duble yol projesi uzun süredir tartışma konusu. Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından projelendirilen 4 şeritli otoyol, sürüş konforu ve hızlı ulaşım gibi gerekçelere dayandırılıyor. Projenin Finike bölümü, verimli narenciye ovasının ortasından geçtiği için yerel yönetim ve ilçe halkının itirazları üzerine şimdilik projeden çıkarılarak askıya alındı.
YIKIM PROJESİNE ÇED OLUMLU KARARI VERİLDİ
Kaş-Kalkan arasındaki kesim ise korunan alanlardan geçtiği için yargı kararıyla iptal edilmişti. Bu gelişmeler üzerine Finike-Kalkan arasında 74 kilometrelik güzergâh yeniden projelendirilerek ÇED süreci başlatıldı. İlgili kurumlardan görüş alınıp prosedür iletildikten sonra ise 17 Ocak 2024 tarihinde, 20’ye yakın korunan alandan geçen duble yol için ÇED Olumlu kararı verildi.
BEYMELEK- KALKAN ARASI 2 KM KISALACAK!
Doğal sit olan Beymelek lagününden başlayıp, Kalkan girişinde son bulacak olan 74 kilometrelik duble yol güzergahında antik kentler, ÖÇK alanları ve Likya orkidesi gibi endemik türlerin bulunduğu korunan alanlar var. Aynı hatta bulunan mevcuttaki 3 şeritli otoyolun uzunluğu ise 76 kilometre. Yerel halk mevcut yolun iyileştirilmesini talep ediyor. Bu talepler, ÇED sürecinde yazılı olarak da ilgili resmi kurumlara iletildi. Ancak buna rağmen büyük bir çevresel ve ekonomik maliyete karşın yeni otoyol projesinde ısrar ediliyor.
ESKİ BAKAN GÜNAY’LA DUBLE YOLU KONUŞTUK
Yıllardır Demre’de yaşayan eski Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay da otoyol tartışmalarını yakından izliyor. Projeyle ilgili ÇED toplantısına da katılarak görüş ve önerilerini yetkililerle paylaşan Günay, ÇED Olumlu kararı sonrasında sorularımızı yanıtladı.
DUBLE YOL İÇİN YAPILACAK TAHRİBAT KAYGI VERİCİ
Çeyrek yüzyıldan fazla zamandır Demre’de yaşadığını belirten eski Bakan Günay, bu yüzden bölgenin coğrafyasını, doğasını ve tarihini çok yakından bildiğini vurgulayarak, “Antalya’da Finike-Kalkan arası, turizmin yeni gelişmekte olduğu bir bölge. Doğası ve tarihi korunması gereken, kitle turizminin yerine özellikle butik turizmin özendirilmesi gereken bir alan. Bu yüzden ben duble yol projesinin bu kadar aceleye getirilmesini, doğayı ve tarihi tahrip edeceği gözetilmeden yapılmasını kaygıyla karşılıyorum” diye konuştu.
‘DEMRE-FİNİKE ARASINDA TÜNELLE SORUN ÇÖZÜLÜR’
Otoyolla ilgili yapılan toplantılarda hem yerel yönetimlerin hem de bölge halkının anlatılan projeye karşı çıktığını söyleyen Günay, “Bölgeyi bilen birisi olarak söylüyorum: Finike-Demre arasında bir iyileştirmeye ihtiyaç var. Yazın tur otobüsleri kışın da sera (sebze taşıyan) kamyonları yoğun bir trafik oluşturuyor. Mevcut yol korunarak, yeni tünel ve hat oluşturulmasıyla çözülebilecek bir sorun. Demre’den Kaş’a giden yolda ise hiç böyle bir ihtiyaç yok. Trafik son derece düşük, büyük araç neredeyse hemen hemen yok düzeyde. Bu yüzden Demre’den Kalkan’a gidecek olan yola neden böyle bir aciliyet veriliyor bunu kesinlikle anlayabilmiş değilim” ifadelerini kullandı.
BATI ANTALYA’DA KİTLE TURİZMİ DEĞİL KÜLTÜR TURİZMİ ÖNE ÇIKMALI
Otoyol projesinin turizme yönelik etkilerine de değinen Eski Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, şunları söyledi: “Doğanın tahrip edilmesi, işi bilmeyenler tarafından ‘turizme katkı’ gibi sunulabilir ama bizim batı Antalya bölgesinde kitle turizmi yerine doğanın, tarihin, coğrafyanın, gastronominin ve kültür varlıklarının değerini bilen insanların geleceği bir destinasyon yaratmamız gerekiyor. Bu yüzden siz orada arkeolojik alanların içinden ya da kıyısından yol geçirirseniz, binlerce ağacı keserseniz ki; yukarılarda Sedir aşağılarda badem, harnup, zeytin ve başka endemik türler var… Siz bunları keser ve çıplak bir doğa ortaya çıkarırsanız, bu uzun vadede sizin turizmimize zarar verir.
‘ANKARA’DA OTURUP BU PROJEYİ YAPANLAR ÜLKEYE ZARAR VERİYOR’
Bir kez daha söylüyorum şu anda Finike ile Demre arasındaki sahil yolu küçük araçlar için turistik açıdan çok çekici bir yol. Fakat sebze kamyonları ve tur otobüslerini taşımakta zorlanıyor. O yolda bir iyileştirme yapmamız gerekiyor. Tüneller ile aşılabilir. Fakat Demre’den sonra böyle bir ihtiyaç yok. Trafik son derece düşük. Mevcut yol bir şerit daha genişletilebilir. Ben projeye baktım ve çok sayıda ağaç kesiliyor. Bu güzergâhta Myra, Sura, Hoyran ve Kyaneai gibi antik kentler var. Hoyran’da inanılmaz bir nekropol var. Bütün bu alanların değil içinden geçen, yakınından geçen bir yolun bile bölgeye zararı var. Bu yüzden Ankara’da oturup veya müteahhit firmalara danışmanlık yapıp da bu projeleri yapanlar bence bu ülkeye katkı yapmıyor zarar veriyorlar. Bu yüzden ben bölgede yaşayan bir yurttaş olarak ve eski bir devlet yöneticisi olarak bu projenin gözden geçirilmesini hasseten rica ediyorum. Çünkü çok zararlı ve çok tahrip edici bir proje olarak görünüyor.”
‘TÜRKİYE DÜNYAYA TANITTIĞI YÜZÜNÜ KENDİSİ KORUMUYOR’ UYARISI
Otoyol güzergâhındaki dünyaca ünlü Kaputaş plajının, Türkiye’nin tanıtımında kullanılan doğal miraslarımızdan biri olmasından dolayı projenin bu alana nasıl etki edeceği yönündeki sorumuza da yanıt veren eski Bakan Günay şunları söyledi: “Bakın, talihsiz bir başlangıç yaptık biz 2025’e. Türkiye dünyaya turizmini tanıtmaya çalışırken feci bir otel yangını (Bolu-Kartalkaya’daki yangın) yaşadık. Bunun bize olumsuz bir dönüşü olacak. Arkasından Alanya’da inşaat halindeki otelde başka bir kazayı eşiğinden atlattık. Bunların olumsuz yansımaları yanında Türkiye bir yandan da doğasını tahrip ediyor, tarihine özensiz davranıyor. Türkiye dünyaya tanıttığı yüzünü kendisi korumuyor gibi yeni bir kampanya ile karşı karşıya kalırsak bu bizim turizmimizi sürdürmemize çok zarar verir. Türkiye’nin üç tarafı deniz ama bizim dünyaya ülkemizi tanıtımımızda kullandığımız Kaputaş gibi başka bir alan yok gibi. Burası masalımsı bir yer. Bunu özenle korumamız gerekirken hemen yakınında oradaki eski bir fay kırığı olan alanda büyük bir viyadük yaparsak bizim buraya yeteri kadar özen göstermediğimiz konusunda yeni bir kampanya ile karşı karşıya kalırız. Bunları düşünmesi gerekenler, Türkiye’yi bugün yönetenler. Ben de hasbelkader bu görevlerde bulunmuş deneyimli bir yurttaş olarak uyarmak istiyorum: Rica ediyorum, yalvarıyorum lütfen bu projeyi tekrar gözden geçirsinler. Kimse yola karşı değil, kimse kalkınmaya, gelişmeye karşı değil. Ama yol doğayı, tarihi koruyarak Türkiye’nin tarih içinden gelen zenginliklerini, varlıklarını koruyarak yapıldığı zaman bir değer ifade eder.
‘GÜNEY İTALYA’NIN KIVRIMLI YOLLARI FİLMLERE KONU OLUYOR’
Mesela İtalya’nın güneyine bakın. Napoli’den Amalfi inerken daracık, kıvrımlı yollar vardır. Denizi ve koyları gören o küçücük kıvrımlı yollar turistlerin ilgisini çekiyor, filmlere konu oluyor, dünyanın her yerinde İtalya’nın tanıtımına katkı sağlıyor ama duble yol hiçbir filme konu olmuyor. Biz bunlar elimizde varken niye yok etmeye çalışıyoruz?”
‘HALKA RAĞMEN MÜTEAHHİTLER İÇİN BİR PROJE’
Otoyolla ilgili hem Demre hem de Kaş ilçelerinde yapılan halkın katılımı toplantılarında yöre halkının görüş ve beklentilerinin kayıtlara geçirilmesine karşın bunların projeye yansıtılmamış olması dikkat çekerken konuyla ilgili sorumuza da yanıt veren eski Bakan Günay, yapılan işin halka rağmen halk için değil halka rağmen müteahhitler için yapılan bir proje olduğu görüşüne savundu.

VATAN PARTİSİ ANTALYA İL BAŞKANI ÖZBAY: PROJE TÜMÜYLE YANLIŞ

Vatan Partisi Antalya İl Başkanı Ahmet Özbay

Konuyla ilgili Aydınlık’a açıklama yapan Vatan Partisi Antalya İl Başkanı Ahmet Özbay da böyle bir yola ihtiyaç olmadığını, iyileştirmelerin yeterli olacağını belirtti. Özbay, “Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından geliştirilen Finike-Demre-Kaş-Kalkan Otoyol Projesi’ne olumlu ÇED raporu verildiğini üzülerek öğrenmiş bulunmaktayız. Antik kentleri, ormanları, tarım alanlarını,

endemik bitkileri tehdit eden bu proje tümüyle yanlıştır. Ulaşım bakımından böyle bir projeye ihtiyaç yoktur. Mevcut güzergâh yeterli bir trafik akış hızı ve güvenliğine sahiptir. Bazı genişletme çalışmaları ile yol daha verimli hale getirilebilir. Yapılması gereken iş; bu projeden bir an evvel vazgeçilmesi ve proje için ayrılan paranın istihdam sağlayacak yatırımlarda kullanılmasıdır.” dedi.

Bugün (08022025) sit alanlarını delip geçecek, 66 bin ağacı yok edecek duble yol ısrarına karşı Kaş’ta eylem vardı. (Resmen tıklayınız)

“ARSLANLARLA CEYLANLAR DOSTTUR KUCAĞIMIZDA” BARIŞI İndir

Bir medeniyetin iflası daha nasıl anlatılabilir?

Yusuf YAVUZ — Sun, 11 Apr 2021 00:19:30 +0000

“İhya ediyoruz” diye diye bir zamanlar buğdaydan koyuna üremin kalbinin attığı bu köklü coğrafyayı üretimden koparıp küresel tekellerin pazarı haline getirmenin adı kalkınma ya da modernleşme değildir.
Ölen her kişinin tabutunun üzerine örtülerek camiye bağışlanan ve Anadolu’nun on binlerce camisini dolduran yüz binlerce el dokuması halı şimdi nerede?
Konya Ovası’nda otlayan koyunun yününü, İstanbul’daki mabette üzerinde secde edebileceğin bir halıya, bir seccadeye dönüştüremiyorsanız, bu bir medeniyetin iflasından başka bir şey değildir.
Anadolu’daki on binlerce cami, köklü bir geleneğin birikimi sonucu yukarıda da belirtildiği gibi birer halı deposuna dönüşmüştü. Renk renk, desen desen el dokuması halı ve kilimler üst üste seriliyor, kimisi katlanıp depolara kaldırılıyor ama yüzlerce yıldır kullanılıyordu. Ancak 1980’lerden itibaren Anadolu camilerindeki el dokuması bu halıların yerini makine halıları almaya başladı. El dokuması halılar ise üç kuruşa turistik halı mağazalarına satıldı. Her kentte, kasabada siyaset ve tarikat örgütlenmesinin en yaygın araçlarından birine dönüşen cami yaptırma dernekleri eliyle inşa edilen ve hiçbir estetik yanı bulunmayan betondan camilerin içleri plastik, naylon halılarla döşendi. Yün ve kök boya kokusunun yerini plastik kokan camiler aldı.
Ayasofya’nın ibadete açılması tartışmaları üzerinden ele aldığımız arşiv yazıyı okumak için:
Fotoğraflar: Türkiye’nin değişik bölgelerinde kentten kırsala camilerde kullanılan halıların 1970-1980 arasındaki dönemdeki görüntüleri. Kaynak: Anthony Norman Landreau. (University of Washington Libraries digital arşivi) Amerikalı sanatçı, tekstil uzmanı ve antropolog olan Landreau, dokuma kültürünün adeta yaşayan bir müze işleviyle canlılığını koruduğu dönemde Anadolu’nun birçok bölgesini ziyaret etmiş, belgeleme çalışması yürütmüştü. Cami halıları, bu zengin dokuma kültürünün yakın zamana kadar aktarılmasını sağladı. Son yıllarda ise neredeyse tamamen kaldırıldı.

Ayasofya’ya döşenen makine halısı rulosunun başında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy ve diğer devlet yetkilileri.

Bir medeniyetin iflası ancak bu kadar net anlatılabilirdi!

Ayasofya’ya döşenen makine halısı rulosunun başında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy ve diğer devlet yetkilileri.

24 Temmuz’da Ayasofya’da Cuma namazı kılacak olan seçilmiş 500 kişinin bilmesi gerekenler…

Ayasofya’da Cuma namazı kılacak olan ‘seçilmiş’ davetlilerin alnı secdeye değdiği zaman İslam dünyası ve Türkiye için yeni bir dönem başlamayacak. Ancak Türk kültürünün büyük çöküşüne ilişkin bir soru kendini can alıcı biçimde yeniden anımsatacak: Ölen her kişinin tabutunun üzerine örtülerek camiye bağışlanan ve Anadolu’nun on binlerce camisini dolduran yüz binlerce el dokuması halı şimdi nerede?

1500 YILLIK AYASOFYA MAKİNE HALISINA TESLİM EDİLİRKEN

Ayasofya’nın müze işlevine son verilerek tamamının ibadete açılmasının ardından 1500 yıllık tarihi yapı, gündemin en önemli başlıklarından biri haline geldi. 24 Temmuz Cuma günü, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşliğinde Ayasofya’da kılınması planlanan Cuma namazının büyük bir siyasi gösteriye dönüşmesi bekleniyor. Ayasofya’yı 24 Temmuz’a yetiştirmek için bütün hazırlıklar sürüyor. Duvarlardaki fresklerin üzerinin nasıl kapatılacağı tartışması sürerken bir yandan da Ayasofya’nın zeminine makine halısı serileceği açıklandı. Renginin bizzat Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından seçildiği belirtilen halının, Manisa’nın Demirci ilçesinde bulunan özel bir firma tarafından üretileceği açıklandı.

Ayasofya’nın 1500 yıllık geçmişi makine halısıyla aynı
karede buluşturularak kamuoyuna sunuldu.

HALI RULOSUNUN ÖNÜNDE POZ VEREN DEVLETİN ZİRVESİ

Haber ajansları ise ardı ardına gündemdeki Ayasofya gazını alevlendirmek için halı fabrikasının peşine düştü. Firma sahibiyle Ayasofya önünde röportajlar yapıldı, tarihi yapını önüne makine halılarının ruloları konularak bir tür güzelleme yapıldı. Aynı şekilde Ayasofya’nın zeminine döşenen halı rulosunun önünde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve beraberindeki yöneticiler adeta bir zafer kazanmış komutan edasıyla seçilen poz vermeleri de dikkat çekti.

PAZIRIK KURGANINDA BULUNAN M.Ö. 5 YY’A AİT TÜRK DÜĞÜMLÜ HALI

Halı, Türkler için beşikten mezara en köklü kültürel ve sanatsal simgelerden biri. Yakın tarihe kadar Anadolu’da camilerin tamamı el dokuması halı ve kilimlerle doluydu. Ölen her kişi için tabutunun üzerine bir halı koyulur ve bu halı namazı kılındıktan sonra camiye kalırdı. Bu, inancın ve kültürün yarattığı bir gelenekti. Sovyet Altaylarında yürütülen Pazırık Kurganı (anıt mezar) kazılarında Arkeolog Sergei Ivanovich Rudenko tarafından 1947-49 arasında bulunan ünlü Pazırık Halısı da bu geleneğin köklerinin ne kadar eskilere dayandığını gösterir. Rus bilim insanı Rudenko’ya göre üzerinde süvari, geyik ve mitolojik varlıkların süslemeleri bulunan M.Ö 5. Yüzyıla ait olduğu belirlenen Pazırık Halısı, İskitlere aitti. Bütün dünyada ilgi uyandıran bu keşfin odağındaki Pazırık Halısı, 10 santimetrekaresinde 32 bin Gördes düğümü ile dokunmuştu.

M.Ö. 5. yüzyıla tarihlenen Pazırık Halısının bir kopyası.

GÜNÜMÜZDEN 2 BİN 500 YIL ÖNCESİNE UZANAN DÜĞÜM TEKNİĞİ

Adını Manisa’nın Gördes ilçesinden alan ‘Gördes düğümü’, aynı zamanda Türk düğümü olarak da biliniyor. İran halıları Sine (Bugünkü adıyla Senendec) düğümü ile ‘Türk halıları ise ‘Gördes düğümü’ ile dokunuyordu. Arkeolojik kazılarda günümüzden 2500 yıl öncesinde bile Gördes düğümü ile dokunmuş halıların bulunması, dokuma kültürünün Türk kimliğindeki önemini ortaya koymaya yeter.

Ünlü Balet Nureyev’in Paris yakınlarındaki mezarının
üzerine örtülen mozaikten yapılmış halı.

ÜNLÜ BALET NUREYEV’İN MEZARI HALIYLA ÖRTÜLDÜ

Ünlü Rus Balet Rudolf Nureyev 1993 yılında yaşamını yitirdiğinde, Paris yakınlarında Sainte-Geneviève-des-bois’teki Rus mezarlığına defnedilmiş, mezarının üzerine ise mozaikten bir halı örtülmüştü. Nureyev’in halı tutkusu, Altay steplerinde bulunan Pazırık Kurganı ile simgeleşen dokuma kültürünün etkilerini göstermesi bakımından oldukça çarpıcıdır.

19. YÜZYILDA AVRUPA’NIN LÜKS EVLERİNİ TÜRK HALILARI SÜSLEDİ

Türk düğümü ile üretilen el dokuması halılar, Anadolu coğrafyasının hemen her köşesinde varlığını yakın zamana kadar sürdürdü. Ancak 19. Yüzyılda kurulan Londra merkezli Şark Halı Kumpanyası (The Oriental Carpet Manifacturers Ltd.), Türk ve İran halılarının tüm Avrupa’da moda olmasını sağladı. Bu dönemde Batı Anadolu’nun ortalama bir köyünden ayda 500 civarında el dokuması halı üretiliyordu. Bu konudaki detaylar için bakınız:

Şark Halı Kumpanyası Şirketinin bir kataloğu.

PAZIRIK HALISININ GELENEĞİ GÜNÜMÜZE KADAR TAŞINDI

Pazırık Halısının düğüm tekniği ve motif etkilerinin Selçuklularla birlikte Anadolu’ya taşındığı biliniyor. Türk halı sanatı konusunda çok değerli bir kaynak kitaba da imza atan Prof. Dr. Bekir Deniz, Selçuklu dönemi halı ve düz dokumalarında zeminin karelere veya eşkenar dörtgenlere ayrılmasının, Pazırık Halısından gelen bir Orta Asya (Türkistan) geleneği olduğunu ve bu geleneğin beylikler döneminde de sürdürülerek günümüze kadar geldiğini belirtir. Halının Türk dünyasındaki işlevinin hem ihtiyacı karşılamak için hem de geleneğin bir gereği olarak dokunduğuna işaret eden Prof. Dr. Bekir Deniz, bu konuda şu bilgileri aktarır:

Toroslarda Sarıkeçili Yörüklerinin kıl çadırı kıyısında bir dokuma tezgahı. Sarıkeçililer, geleneksel konar-göçer kültürü yaşatmayı sürdüren son topluluk. Sayıları çok az kalsa da geleneği yaşatmak için direnen Sarıkeçililer, kış aylarını Mersin sahillerinde, yaz aylarını ise Konya ve Karaman yaylalarında geçiriyor. Fotoğraf: (Muhammet Güzel)

‘ANADOLU’DA HER GENÇ KIZ HALI VE DOKUMAYI BİLMEK ZORUNDAYDI’

“Türklerde çadır veya evine yaydığı, kapısı eşiğine serdiği, süsleme amacıyla kapısının üzerine astığı veya gerdiği, çadırının kenarına yerleştirdiği, geçim kaynağı gördüğü hayvanı terleyip hastalanmasın diye sırtına örttüğü dokumalar günlük bir kullanım eşyasıdır. Anadolu’da yakın zamanlara kadar her genç kız halı veya düz dokumayı bilmek zorundaydı… Bu nedenle halı ve düz dokuma yaygılar satmaktan çok ihtiyaç veya çeyiz için dokunur. Tüm bu dokumaların malzemesi yündür. Yün, halkın kendi beslediği koyunlardan elde edilir. İğ, kirmen ve çıktık ile ip haline getirilir. Bunun dışında pamuk ve ipek de kullanılır. Yün, doğal maddeler ve bitkilerden elde edilen boyalarla boyanır.

Önde Yaycıbedir, ortada Balıkesir, sağda Gaziantep Barak, solda Emirdağ Karabağ halısı, üstte ortada bir cicim ve Karabağ kilimi. Üst solda ise Emirdağ kilimi.

SÖZLÜ GELENEĞE DAYALI BİR VAKFETME: AHRETLİK HALI GELENEĞİ

Anadolu’da günümüzde hala devam eden bir başka geleneğe göre, kadın evlenmeden evvel genç kızlığı sırasında veya evlendikten sonra kendisi ve kocası için öldükten sonra tabutu üzerine serilmek ve mezarlıktan dönüşte hayrına camiye bağışlanmak üzere halı veya düz dokuma yaygılardan birini dokur. Dokumasını bilmiyorsa halı veya düz dokuma yaygı satın alır veya özel olarak dokutturup sandığının bir kenarında saklar. Bazen bu dokumalar üzerine kimin adına seriliyorsa isim de yazılır. Yörelere göre değişmekle birlikte ‘ölümlük’, ‘dirimlik’, ‘ahretlik’ ve ‘sargı’ halısı-kilimi gibi isimlerle anılan bu örnekler, aile darda kalsa bile kesinlikle satılmaz ve ödünç verilmez. Camiye serildikten sonra da töre gereği, geri istenmez, alınmaz, sahip çıkılmaz. Bu, geleneğe dayalı sözlü bir vakıftır. Serildikten sonra caminin malı sayılır. Anadolu’da camiler bu gelenek sayesinde bir depo halini almış, halı ve düz dokuma yaygılar günümüze gelebilmiştir.

Emirdağ yöresine ait bir kilim örneği.

HALI SADECE SÜSLEME ARACI DEĞİL, TÖRENSEL BİR SİMGESİYDİ

Halı, Osmanlı döneminde hükümdar veya vezirler tarafından sadece süsleme amacıyla değil, törenlerde de kullanılmaktaydı. Minyatürlerde görüldüğü kadarıyla, savaş veya şenliklerde otağ, yani (Hükümdar çadırı) kuruluyor, önüne de halı seriliyordu. Hükümdar, cülusunu çadır önünde, halı üzerinde kurulan tahtta yapıyor veya elçilerini halı üzerindeki tahtında kabul ediyordu. Ayrıca çadırın önünde de bir gölgelik (tente) geriliyordu. Bu da bize halının sadece süsleme amacıyla değil, törenlerde de kullanıldığını göstermektedir.” (1)

Sultan II. Selim’in Belgrad’da tahta çıkışını betimleyen bir Osmanlı dönemi minyatürü. Minyatürde halıdan yapılan tenteler bir hükümranlık simgesi olarak dikkat çekiyor.

ALAADDİN CAMİİ’NDEKİ SELÇUKLU HALILARINI BİR ALMAN KEŞFETTİ

Türkiye’nin yetiştirdiği değerli sanat tarihi uzmanlarından biri olan Prof. Dr. Bekir Deniz’in halı kültürüne ilişkin aktardığı bu gerçekler, dokumacılığın yaşamın tümünü kapsayan niteliğini de gözler önüne seriyor. Örneğin Konya’daki Alâeddin Camii’nde Selçuklu döneminden bu yana zemini süslediği düşünülen yüzlerce yıllık antika değerindeki halılar, 1905 yılında Alman Konsolosu J. H. Löytved’in dikkatini çekmiş ve sanatsal değer bakımında da eşsiz örnekler olan sekiz adet halı müzede koruma altına alınmıştır. Aynı şekilde Beyşehir Eşrefoğlu Camii’nde 1930’da bulunan olağanüstü renk ve desenlerle süslü tarihi halıların da 13., 14., ve 15. Yüzyıllarda dokunduğu ortaya çıkmıştır.

Konya Alaaddin Cami’den bir detay. Kündekari tekniği ile çivi
kullanılmadan abanoz ağacından yapılan mimber ile zeminde
serilmiş el dokuması halılar. (19. yüzyılın sonları. Yıldız Albümü, İ.Ü.)

ON BİNLERCE CAMİDE, YÜZBİNLERCE TARİHİ HALI NASIL YOK EDİLDİ

Anadolu’daki on binlerce cami, köklü bir geleneğin birikimi sonucu yukarıda da belirtildiği gibi birer halı deposuna dönüşmüştü. Renk renk, desen desen el dokuması halı ve kilimler üst üste seriliyor, kimisi katlanıp depolara kaldırılıyor ama yüzlerce yıldır kullanılıyordu. Ancak 1980’lerden itibaren Anadolu camilerindeki el dokuması bu halıların yerini makine halıları almaya başladı. El dokuması halılar ise üç kuruşa turistik halı mağazalarına satıldı. Her kentte, kasabada siyaset ve tarikat örgütlenmesinin en yaygın araçlarından birine dönüşen cami yaptırma dernekleri eliyle inşa edilen ve hiçbir estetik yanı bulunmayan betondan camilerin içleri plastik, naylon halılarla döşendi. Yün ve kök boya kokusunun yerini plastik kokan camiler aldı.

Ayasofya için üretilen halılar.

AYASOFYA’YA DÖŞENEN HALININ GARANTİSİ SADECE 5 YIL

Sadece Ayasofya’ya halı döşeyen firmanın Türkiye’deki 50 bin civarında camiye makine halısı döşediği biliniyor. Firmanın kendi resmi web sayfasında, Türkiye’deki 50 bin caminin dışında yurt dışında da 4 bin 500 caminin makine halısıyla döşendiği belirtiliyor. Firmanın resmi sitesinde yer alan bilgilere göre döşenen halıların garantisi sadece 5 yıl, ortalama ömürleri ise 20-30 olarak belirtilmiş. Selçuklu döneminden bugüne yüzlerce yılı aşıp gelen geleneksel halılara bakıldığında aslında neyin kaybedildiği çok daha iyi anlaşılıyor.

Yüzlerce yıl camileri süsleyen halıların yerini 5 yıl garantisi olan sentetik halılar aldı.

TEK BİR FİRMA 50 BİNİN ÜZERİNDE CAMİYE MAKİNE HALISI DÖŞEDİ

Söz konusu firmanın makine halısı döşediği tarihi camiler arasında Osmanlı’nın muhteşem yüzyılı olarak anılan 16. Yüzyıla damgasını vuran Mimar Sinan’ın yaptığı camiler de yer alıyor. Firmanın referans olarak verdiği belli başlı tarihi camiler ise İstanbul’da Süleymaniye Eyüp, Yeni Camii, Yavuz Selim Camii, Rüstempaşa Camii, Ortaköy Camii, Dolmabahçe Camii, Hırka-i Şerif Camii, Ayasofya Camii, Ankara; Hacı Bayram Camii, Bursa’da Ulu Camii ve İbrahim Altan Camii, Edirne’de Selimiye Camii ile Üç Şerefeli Camii, Konya’da Mevlana Selimiye Camii, Hacı Veiszade Camii ve Kapı Camii, Şanlıurfa’da Balıklıgöl Dergâh Camii, Balıkesir’de ise Zağnos Paşa Camii olarak sıralanıyor. Ancak sadece söz konusu firma tarafından makine halısı döşenen cami sayısının ülke genelinde 50 bin civarında olduğu belirtiliyor.

Halı firması yetkilisi Ayasofya önünde halıların özeliklerini anlatıyor.

ECDADIN İNŞA ETTİĞİ CAMİLERE YENİ ZELANDA YÜNÜNDEN HALI

Ayasofya’nın halısını da döşeyen Manisa Demirci merkezli Özkul Halı’nın sahibi Ali Rıza Özkul, Bursa Ulu Cami’nin halısını döşedikleri dönemde yaptığı açıklamada, “göbekli halı” olarak adlandırdıkları halının Yeni Zelanda yününde üretildiğini açıklıyordu. Eminönü Yeni Camii de benzerleri gibi Yeni Zelanda’dan ithal edilen yünlerden üretilen makine halılarının serildiği tarihi ibadethaneler arasında. Sadece yün değil, halı üretiminde kullanılan başka birçok malzeme de ithal ediliyor.

Ayasofya’ya döşenen halıların tüylerinin kıbleye doğru yatırıldığı açıklandı.

‘HALILARIN TÜYLERİ KIBLEYE DOĞRU BUHARLA YATIRILDI’

Ancak Ayasofya için üretilen halılarda “yerli” ürünler kullanılacağı açıklandı. Bunun ne kadar gerçeği yansıttığı yoruma açık bir konu. Firma yetkilileri, kıble sorunu bulunan Ayasofya’nın halılarının tüylerinin kıbleye doğru buharlı bir sistemle özel olarak yatırıldığını açıklayarak tarihi bir hatayı da buhar yoluyla düzeltme görevini yerine getirirmiş oldular.

Fossati kardeşlerin Ayasofya albümündeki gravürlerde, tarihi
mekanın zeminini süsleyen geleneksel el dokuması halılar.

AYASOFYA’NIN BÜYÜLEYİCİ HALILARI GRAVÜRLERDE KALDI

1847 yılında, dönemin Osmanlı Padişahı Sultan Abdülmecit, Gaspare ve Guiseppe Fossati adındaki İsviçreli mimar kardeşleri Ayasofya’nın restorasyonu için görevlendirmişti. Yaklaşık 800 kişinin çalıştığı ve iki yıldan uzun süren restorasyonun ardından Fossati kardeşler 1852’de Londra’da bir de albüm yayınladı. Ayasofya’nın yapımına ilişkin tarihi aşamaların bilgisine de yer verilen albümün asıl çarpıcı yanı ise bu anıtsal mabedin iç ve dış mekânından görkemli detayların ele alındığı taş baskısı gravürleriydi. Belçikalı Litografyacı Louis Haghe imzasını bu benzersiz taşıyan gravürler, Ayasofya’nın ışık ve gölgenin hareketine eşlik eden zeminindeki Türk halılarının görkemini yansıtıyordu. Yüksek kubbenin altında renk ve desenleriyle mabedi tamamlayan bir parça gibi duran Türk halıları, kültürler, inançlar ve diller değişse de sanatın hepsini bütünlediğinin çarpıcı bir özeti gibiydi.

Fossati kardeşlerin Ayasofya albümündeki gravürlerde, tarihi
mekanın zeminini süsleyen geleneksel el dokuması halılar.

SEÇİLMİŞ 500 KİŞİ ALNI SECDEYE DEĞDİĞİNDE BUNLARI DÜŞÜNECEK Mİ?

Ayasofya üzerinden bir medeniyetin yeniden ihyası iddiasında bulunanların, ihya edilmesi gerekenin de gerisine düştüğünü gösteren onlarca örnek vardır. Konya Ovası’nda otlayan koyunun yününü, İstanbul’daki mabette üzerinde secde edebileceğin bir halıya, bir seccadeye dönüştüremiyorsanız, bu bir medeniyetin iflasından başka bir şey değildir. 24 Temmuz’da Ayasofya’da Cuma namazı kılmak için davet edilen ‘seçilmiş’ 500 kişinin alnı secdeye değdiğinde, yok olup giden binlerce yıllık bir kültürel simge olan Türk halıcılığının öyküsünü anımsayıp anımsamayacaklarını bilmiyoruz. Ancak bildiğimiz bir şey var ki, ekonomik ve sosyal değer olmasının yanında bir tür kimlik simgesi de olan el dokuması halı ve kilim sanatının geçmişte olduğu sadece camilerde bile kullanılmasıyla daha binlerce yıl daha yaşayabileceğiydi. Çünkü gerçek anlamda yerli ve milli olmak bunu gerektirirdi…

Fossati kardeşlerin Ayasofya albümündeki gravürlerde, tarihi
mekanın zeminini süsleyen geleneksel el dokuması halılar.

*(1): (Türk Dünyası’nda Halı ve Düz Dokuma Yaygıları. Prof. Dr. Bekir Deniz. Atatürk Yüksek Kurumu Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, 2000. Sayfa 175-176)
**Ayasofya gravürleri görsel kaynağı: https://tr.travelogues.gr/collection.php?view=243
***Minyatürler: (Emine Fetvacı, ‘Saray’ın İmgeleri-Osmanlı Sarayı’nın Gözüyle Resimli Tarih’ YKY. Yyn. 2000)

ata-eti-ite-otu
İndir

Başka söze gerek yok!

Fatih Özcan — Mon, 19 Mar 2018 19:51:30 +0000

Anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az;

TSK’dan ABD’ye Musul ve Rakka göndermeli Afrin açıklaması

ABD’nin Afrin’e yönelik “endişeliyiz” açıklamasını müteakiben TSK, ABD’ye bugüne kadar IŞİD’den kurtarma bahanesiyle yerle bir ettiği kentlerin fotoğraflarıyla cevap verdi.

ANLAYANA SİVRİSİNEK SAZ, ANLAMAYANA DAVUL ZURNA AZ

ABD, Afrin’e yönelik “Endişeliyiz” açıklaması yaptı. Müteakiben TSK’dan sosyal medyadan ilginç bir paylaşım geldi. TSK ABD’nin IŞİD’e karşı mücadele bahanesiyle yerle bir ettiği Irak ve Suriye kentlerinin fotoğraflarını paylaşarak Türkçe ve İngilizce olarak “sivil/masum kişiler, çevre, tarihi eserler ve dini/kültürel yapılar Türk Silahlı Kuvvetleri için dokunulmazdır!” açıklaması yaptı. Anlayana saz, anlamayana davul zurna az misali! Fark, medeniyet ve insanlıktır.

OPERASYON SONRASI RAKKA

OPERASYON SONRASI MUSUL

OPERASYON SONRASI AFRİN1

OPERASYON SONRASI AFRİN2

TSK SOSYAL MEDYADAKİ PAYLAŞIM