Aylar öncesinde başlatılmış bir süreçti. İl il dolaşan, Burdur’da da millet ve soydaş hassasiyetleri yüksek çevrelerin samimi duygularını da istismar ederek amaçlarına alet etmişler, Tümtürk’ün konuşmacı olduğu bir konferans düzenlemişlerdi.

İşin ilginç yanı, karanlıklarında kulaklarının tutulup gün ışığına çıkarıldıklarında ciyak ciyak ötmeye başlıyor, hiç utanıp sıkılmadan işlerine son verildiğini tivitleyecek kadar ar damarları çatlamış oluyor. Başına gelen şey olmayacak bir durum da değil hani!

Çin’in Sinciang Uygur Özerk Bölgesi hakkında üretilen yalan haberler, son aylarda dikkat çekici bir şekilde artış kaydetti. 24 Kasım 2019 günü, 14 farklı ülkeden 17 Batılı medya kuruluşunun eş zamanlı başlattığı medya kampanyası işaret fişeğini yakmıştı. New York Times gazetesinin başını çektiği uluslararası kampanya, dünyanın birçok ülkesinde de örgütlenmiş şebekelerle yürütülüyor. Kilit ülke iseTürkiye. Hedef, Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın geçen Temmuz ayındaki Pekin ziyaretiyle oluşturulan iyi ilişkiyi bozmak.

Son üç ayda Sinciang hakkında yanıltıcı bilgilere Türk basınında çokça yer verildi. Gazete ve televizyonlarda yayınlanan yalan haberlerin yanı sıra, karalama kampanyasının en önemli alanı ise sosyal medya oldu. Uygurların yaşantılarına dair yüzlerce sahte görüntü sosyal medyada dolaşıma sokuldu. Sinciang’da işkence, toplu tutuklama ve yargısız infazların yaşandığını iddia eden uydurma videolar ve fotoğraflar belli sosyal medya hesapları üzerinden yayıldı. Yayılan görüntülerin Sinciang’la ilgili olmadıkları ortaya çıktı.

Daha başından isim isim yaşadıkları yerleri de belirterek ortaya koyalım.

KAYNAK YURTDIŞINDA

Çin’in Uygurlar’a zulüm yaptığı, kültürel yok etme uyguladığı iddiasına dayanak olmak üzere üretilen görsellerin tamamı uydurma. Ancak “sahte görüntü üretimi” o kadar ifrada vardırılıyor ki, Uygurlarla hatta Sinciang’la alakası olmayan görsel ve videolar sosyal medyada dolaşıma sokuluyor. Dolandırıcılık veya kadın ticareti gibi yüz kızartıcı suçları işleyenlerin görüntülerini bile “Uygurlara uygulanan zulüm” başlıkları altında paylaşıyorlar.

Sahte görüntüler yurtdışından servis ediliyor. İlk paylaşımlar Batılı ülkelerde yaşayan isimlerin hesaplarından yapılıyor. Organize bir ekip izlenimi veriliyor.

AYNI İSİMLER

Yurtdışında yerleşik isimlerin başında Avustralya’dan Arslan Hidayat, Amsterdam’dan Abdugeni Sabit, Toronto’dan Rukiye Turdush öne çıkıyor. Avustralya’dan Arslan Hidayat’a FETÖ’cülerin ilgisi dikkat çekiyor. Firari FETÖ’cü Emre Uslu’nun, Arslan Hidayat’ın paylaşımlarını yaydığı görülüyor. Rukiye Turdush ise sürekli ABD’li yetkililerin açıklamalarını paylaşıyor.

Yalan fabrikası ekibinde yer alan Abdugheni Sabit’in IŞİD-El Kaide bağlantıları dikkat çekiyor. Twitter hesabından El Kaide liderinin “Doğu Türkistan’a sahip çıkın” çağrısını paylaşan Sabit, youtube kanalında da IŞİD’çilerle birlikte görülüyor. “Talk East Turkestan” youtube kanalında yayınlar yapan Sabit, Akif Razaq isimli biriyle de bir bölüm yayınlıyor. Sabit’in çok değer verdiği konuğu IŞİD faaliyetleri nedeniyle İngiltere tarafından vatandaşlıktan çıkartılan bir isim.

Yalanlarını oğlu ve torunları deşifre etti

ABD’de yaşayan Rabia Kader’in Doğu Türkistan yalanlarını oğlu ve torunları deşifre etti. Sincan’daki yaşamlarını anlatan aile, Rabia Kader’e tepkili. Oğlu ve torunları yıllar önce ilişkilerini kestikleri Rabia Kader’den kendilerini yalanlarına ortak etmemesini istedi.

TÜRKİYE’DEKİ YAYICILAR DA AYNI İSİMLER

Türkiye’de ise sosyal medyada yayılan bu paylaşımların izini sürdüğümüzde, hep aynı hesaplar karşımıza çıkıyor. Fransa’da yaşayan ve Euronews’da muhabirlik yapan Mustafa Bağ, başı çekiyor. Mustafa Bağ’ın Euronews’te yayınlanan birçok haberde imzası görülürken, sık sık sözde “Doğu Türkistan Milli Meclisi Başkanı” Seyit Tümtürk’ten demeç alması dikkat çekiyor.

Bir diğer aktif yayıcı, Yeniçağ Gazetesi’nin internet sitesinin Genel Yayın Yönetmeni Batuhan Çolak. ABD’de yaşayan eski Dünya Uygur Kongresi Başkanı Rabia Kadir’in yardımcısı Uygur x Seyyit Tümtürk de en çok yalan paylaşım yapanlardan. Dikkat çeken diğer bir çarpıcı ayrıntı, dolaşıma sokulan görüntüleri yayan çok sayıda “trol” hesabın olması. Bu hesapların önemli bir kısmı FETÖ tarafından yönetiliyor.

Sosyal medyada en çok görüntülenen sahte video ve fotoğrafları inceledik, iç yüzünü araştırdık. İşte size bazı örnekler:

SANAL PARA DOLANDIRICILARI

8 Ocak 2020 tarihinde Mustafa Bağ, Batuhan Çolak ve Seyyit Tümtürk, birkaç saat arayla paylaştıkları videoda Uygurların “toplama kampına” gönderildiklerini iddia ediyorlardı.

Hâlbuki ne paylaşılan görüntü Sinciang Uygur Özerk Bölgesi’nde çekilmiş, ne de tutuklanan kişiler Uygur. Görüntüler Shanxi Eyaletinin başkenti Taiyuan’da yaşanan sanal para dolandırıcılığı davasının 72 sanığının Şangay’daki yargılamadan sonra Taiyuan’a gönderilmesinin haberine ait. Davanın 300’den fazla mağduru var, dolandırılan miktarın 300 milyon Çin Yuanı’nın (yaklaşık 44 milyon dolar) üzerinde olduğu tespit edildi. 17-21 Aralık tarihlerinde emniyet güçleri, tutuklamaları başlatmak üzere ilgili birçok farklı bölgeye ekipler gönderdi. Bugüne kadar 72 şüphelinin tamamı, birden çok suçlamalardan gözaltına alındı.

PORNO TÜCCARLARINI UYGUR YAPTILAR

Mustafa Bağ, “Uygurlar Çin’in tanımlamasıyla ‘mesleki eğitim merkezi’ne götürülürken” notuyla yaptığı skandal paylaşımında, illegal porno ticareti yapanları Uygur diye takdim etti.

Halbuki ne paylaşılan görüntü Sinciang’a ait, ne de tutuklanan kişiler Uygur. Haberin aslı ise şöyle: porno kayıtları ve pornografik internet yayınları üreten ve satan bir grup suçlu yakalandı ve trenle Gansu Eyaleti’nin Tianshui Şehri’ne gönderildi. Grup, Çin’in içerisinde ve dışında da pornografik videoları üretip satıyordu. Polis, suçluları Tianshui tren istasyonunda yakaladı. Suçlular arasında video teknisyenleri, satıcılar ve porno oyuncuları da vardı. Olay 10 Nisan akşamı saat 22:00’de gerçekleşti. Gansu, Çin’in kuzeybatısında bulunan, Shaanxi eyaleti ve Qinghai eyaleti ile komşu olan bir eyalettir.

ENDONEZYA ASKERİNİ ÇİNLİ YAPTILAR

2019 yılında piyasaya sürülen ve “Uygur vatandaşın Çin polisleri tarafından çıplak şekilde dövüldüğünü” gösteren bir videoyu paylaşan önemli bir isim de İyi Parti Grup Başkanvekili Lütfü Türkkan.

Türkkan paylaşımında Çin’e tepki göstermiş, karşı çıkmayanlara “Allah’ın gazabı üzerinize olsun” demişti. Ancak Türkkan’ın bu paylaşımı da yalan çıktı. Videonun bırakın Sinciang’la, Çin ile alakası olmadığı tespit edildi. Video dikkatli izlendiğinde, yarı çıplak bir adamın Endonezya dilinde “Merhamet edin” anlamına gelen “Ampun pak” dediği duyuluyor. Bu görüntünün Mayıs 2017’de Endonezya’da sosyal medyada, örneğin liveleak.com web sitesinde şu başlıkla yaygın olarak paylaşıldığı görülüyor: “Endonezya’da asker tarafından dövülen hırsız! Bir yankesici olduğu için adaleti hak ediyor.” Yine 24 Mayıs 2017’de Tribun Jateng gazetesinde video hakkında yayınlanan bir haberin başlığı şuydu: “Endonezyalı bir subay tarafından yankesicinin dövülmesinin ardındaki gerçekler.” Haberde, videodaki adamın başkent Cakarta’daki bir tren istasyonunda şüpheli bir hırsızı döven bir ordu subayı olduğu belirtiliyor. YouTube’da 10 Temmuz 2017’de yayınlanan ve 60.000’den fazla izlenmiş aynı video şu başlıkla paylaşılıyor: ” Bu adam bir TNI mensubu tarafından yakalanmış bir hırsız mı .. ??” Burada TNI, Endonezya ordusu anlamına gelmektedir. Gerçeklerin ortaya çıkmasına rağmen Lütfü Türkkan’ın paylaşımını halen silmediği görülüyor.

UYGURLARIN AĞIZ VE GÖZLERİNİ DİKTİLER YALANI

2019’da en çok yayılan görsellerden birisi de, Uygurların gözlerinin ve dudaklarının dikildiğini iddia eden bir fotoğraftı. Muhammad Saeed isimli kullanıcının dolaşıma soktuğu bu paylaşımın yine Uygurlarla ilgisi yok. Sosyal medyada kullanılan görsel İranlı şair Emin Abbas’a ait. Abbas, Türkiye’de de çıkan haberlere göre 25 Mayıs 2003’e ait görüntüde İran’ın Kürtçe şiiri yasaklaması üzerine gözlerini ve ağzını dikerek tepki gösteriyor.

UYGUR ERKEKLER KADINLARIN AYAKLARINI YIKAMAYA ZORLANIYOR

Amsterdam’da yaşayan Abdugheni Sabit’in yaptığı bir paylaşımda “Çin yönetiminde, Dünya Kadınlar Gününde eğitim kamplarındaki Uygur Müslüman erkekleri, kadınların ayaklarını yıkamaya zorlanıyor” iddiası ortaya atıldı. Sinciang’la alakasının olmadığı ortaya çıkan bu fotoğraflara, China Daily internet sitesinin 6 Mart 2010 tarihli haberinde rastlıyoruz: “Merkezi Çin’in Hubei Eyaleti, 5 Mart, 2010. Fanjiatai hapishanesindeki yetkililer, 8 Mart’ta Dünya Kadınlar Günü öncesinde mahkumlar ve aileleri arasında daha iyi iletişim kurmak için etkinlik düzenledi” ifadelerine yer verildi.

TOPLU İNFAZ ÇİN’DE DEĞİL

Fahri Uygur isimli hesabın da paylaştığı ve sosyal medyada yayılan fotoğrafta toplu infaz yapıldığı görülüyor. Görüntü ise Çin’e değil Endonezya’ya ait.

3114 UYGUR İDAM EDİLMİŞ!

Sakalar İskitler isimli bir sosyal medya hesabı Aralık 2019’da yaptığı bir paylaşımda, 1 Aralık 2019 günü 3114 Uygur vatandaşın idam edildiğini iddia ediyor. Oysa ne idam söz konusu ne de yargılananlar suçsuz vatandaş. Olayın aslı şöyle: 31 Mayıs sabahında Sinciang Uygur Özerk Bölgesi’nin Hotan kenti, spor meydanında şiddet içeren terörist eylemleri çökertmek ve yasaya göre bazı şiddetli terör suçlularını tutuklamak için bir “kamuya açık gözaltı ve tutuklama toplantısı” düzenlendi. “Halka açık tutuklama toplantısına” 1000’den fazla kadro ve çeşitli ilçe, mahalle ve belediyelerden insanlar katıldı.

Toplantıda, Hotan Şehri Savcılığının yazdığı iddianameyle 21 şüpheliyi “ulusal nefret, ulusal ayrımcılık, sosyal düzeni bozma, çift eşlilik (bigamy) ve diğer anayasal suçlardan” Hotan Şehri Kamu Güvenliği Bürosu tarafınca “ulusal ayrımcılığı kışkırtmak ve ulusal güvenliği tehdit” suçundan tutukladı. Yerel Hükümet başkanı Adil Nurmedi konuşmasında kentte şiddet uygulayan teröristlerin faaliyetlerine karşı önlem almanın önemini ve aciliyetini bir kez daha vurguladı.

[3d-flip-book mode="thumbnail-lightbox" urlparam="fb3d-page" 
id="12654" title="false" lightbox="dark"]

• Antalya EXPO 2016’daki öngörüsüzlük hovardalığı
• Avukatlar Günü’nde Birlik ve Hukuk Vurgusu
• Antalya Vatan Partisi’nden TRÇİ İttifakı konusunda ziyaret turu
• Burdur Emekli Meclisi Sendikası toplantısı
• Amerika Yallah!
• Bahçeli’nin verdiği ders
• BES’ten Vatan Partisi’ne ziyaret
• Emekli yazıları8

Ancak Cumhurbaşkanı’nın son G20 toplantısındaki temaslar ve Çin ziyaretinden sonra bütün provokasyonlar ve tertipler boşa çıkarıldı. Çin-Türkiye dostluğunun temelleri atıldı. Çin’in toprak bütünlüğünü tanıdığını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, Uygur Türklerinin Çin’in toprak bütünlüğü çerçevesinde özgürce yaşamalarını istedi.

Kısacası Aydınlık Başyazarının deyişiyle ‘Uygur’ yalanları ayaklarına dolandı

Ülkemizin çıkarları için, Çin’le dostluk adımları atılınca kışkırtıcıların faaliyeti yoğunlaştı.

Önce “İbadet yasak” denildi. Hâlbuki Sinciang’da 30 binden fazla din görevlisi, 25 bin cami var. 530 kişiye bir cami düşüyor. İbadet serbest, terör propagandası yasak. Uygur bölgesindeki terörizm faaliyeti sonucu IŞİD, Suriye’nin kuzeyinde Uygur birliği bile kurmuştu.

Her eve zorla bir Çinli yerleştirildiği de iddia edildi. Bu da tutmayınca kültürel mirasın yok edildiği ilan edildi. Sinciang Uygur Özerk Bölgesi’nde 189 kurumun çalıştığı 9.542 kültürel miras bölgesi bulunuyor. Uygur Mukamı ve Manas Destanı UNESCO listesine girdi. Müzik aletleri, kilimleri, etles ipeği gibi kültürel öğeler özel koruma statüsüne alındı. Sinciang’da 112 kütüphane, 173 müze, 57 galeri, 119 kültür merkezi bulunuyor. Bölgede Yaşar Kemal’in, Sabahattin Ali’nin kitaplarını bile rahatlıkla edinebiliyorsunuz.

Uygurların söz hakkı olmadığı iddiası da gerçek değil. Sinciang-Uygur Özerk Bölgesi’nin Başkanı Şöhret Zakir ve Çin Ulusal Halk Meclisi’nin Başkan Yardımcısı Erkin Emirbaki Uygur’dur. ÇKP’nin en üst organı olan Merkez Komitesi’nde de üç Uygur üye bulunmaktadır.

Yalanda sınır yok: En sonunda ünlü Uygur ozanı Heyit’i bile gıyabında öldürdüler. “Öldürdükleri” Uygur ozanın evine misafir olduk.

Yalan yayıcılar, Uygurların “kamp”larda işkenceye alındığını belirtiyor. Aydınlık konuya “merkezinden” girdi. Bugünkü manşetimizde detayları yayımlıyoruz.

Sonuç: Yalan hızlıdır ama hakikat onu mutlaka yakalar ve geçer.

Aydınlık Müdürü Tunç Akkoç’un sahadan yaptığı araştırma ve incelemeler konuya son noktayı koydu.

Çin’in Uygur halkına yönelik açtığı eğitim merkezleri üzerinden yayılan tüm yalanlara son noktayı koyuyoruz. Bu merkezler, terörle mücadele konusunda dünyaya yeni bir örnek sunuyor. Suçu önlüyor, toplumu aydınlatıyor ve halkı teröristlerin etkisinden kurtarıyor.

Batı dünyası bir süredir Çin’in Sinciang Uygur Özerk Bölgesi’ndeki eğitim merkezlerini konuşuyor. ABD ve Atlantik kampı bu merkezleri gerekçe yaparak Çin’e baskı yapmaya çalışırken, Batılı medya kuruluşları da “toplama kampı” algısı yaratmak için akıl almaz yalanlar uyduruyor. Aydınlık Gazetesi işte bu “toplama kampı” denilen merkezlere girdi, gerçeği eğitim alan Uygurlardan dinledi.

Çin Devleti, Sinciang Uygur Özerk Bölgesi’ndeki bölücülüğün ve aşırı dinciliğin kökünü kazımakta kararlı. O yüzden sadece güvenlik tedbirleriyle yetinmiyorlar. Ekonomik kalkınma hamleleri, eğitim ve kültür hayatında çığır açan ilerlemeler, sağlık ve ulaşım alanlarında yapılan büyük yatırımlarla beraber Sinciang büyük bir dönüşüm yaşıyor. Bu süreçte ise kritik yapılanmaların başında Eğitim Merkezleri geliyor. Halkın eğitim merkezlerinde toplanarak eğitim ve çalışma içinde dönüştürülmesi, Çin’in geleneksel yöntemlerinden biri. Ancak bu modeliyle Eğitim Merkezleri, Çin’de sadece Sinciang Uygur Özerk Bölgesi’nde var. Eyalette birçok ilçede faaliyet yürüten merkezlerin kuruluşunda her bölgenin ve ilçenin kendi ihtiyacı esas alınıyor. Biz, öncelikle Aksu ilinin Vensu ilçesindeki, (Uygurca ismi Üç Turfanlar) Eğitim Merkezi’ni ziyaret ettik.

317 ÖĞRENCİLİ KAMPUS

Vensu “Üç Turfanlar” Eğitim Merkezi şehir merkezinin hemen dışında, 30 bin metrekare alan üzerine kurulmuş bir yerleşke. Vensu Eğitim Merkezi’nin girişinde hemen karşımızda duran ana binanın üstünde “Hukuka Saygı Binası” yazıyor. Sağ ve sol tarafımıza düşen binalarda ise “Erdeme Saygı Binası” ve “Kuralları Tam Manasıyla Kavrama Binası” levhaları asılı.

Yerleşkenin girişinde Okul Müdiresi bir Uygur öğretmen! Rabiagül Rentula bizi son derece sıcak karşılıyor. Gayet nazik ve güler yüzlü. Dünyanın en merak ettiği yerlerden birinin içine doğru birlikte ilerliyoruz. Koridorlarda yürürken çeşitli odaların levhalarını okuyor, açıklamalar yapıyor. Biz de tüm merak ettiklerimizi Müdire Rentula’ya soruyoruz. Bu odaların; sinema ve kültür salonu, çay sanatı salonu, spor salonu, halk dansları salonu, bilgisayar salonu ve çeşitli hobi sınıfları olduğunu anlıyoruz. Nisan 2017 tarihinde kurulan bu merkezde 317 öğrencinin eğitim gördüğünü ve hepsinin Uygur olduğunu öğreniyoruz. Hepsi Aksu iline bağlı ilçelerden ve nahiyelerden gelen gençler. Bugüne kadar Vensu Eğitim Merkezi 273 mezun vermiş ve bu mezunlardan hiçbiri suça karışmamış.

Okul Müdiresi Rabiagül Rentula: “Eğitim programı 4 ana dersten oluşuyor. 1. Ulusal dil, 2. Hukuk ve vatandaşlık bilgisi, 3. Meslek eğitimi, 4. Aşırı dincilikten arınma.”

İSTEDİĞİMİZ SINIFA GİRİYORUZ

Rastgele odalardan bir tanesine, dans salonuna giriyoruz. Kız ve erkek öğrenciler bize halk dansları ve çağdaş dans gösterisi sunuyorlar. Öğretmenleri Asya Hanım da öğrencilerini bir süre gururla izledikten sonra aralarına katılıyor. Dans gösterisinden sonra gençlerle sohbet imkânı buluyoruz. Sınırlama, denetim, kaç-göç yok. İstediğimiz öğrencinin yanına gidip sohbet edebiliyoruz. Ziyaretimizin can alıcı farkı bu. Görevlilerden gelen herhangi bir müdahale yok. Rastlege tüm odalara giriyor çıkıyor, istediğimiz herkese sorular soruyoruz. Pek çoğunda Müdire yanımızda bile değil. Birebir sohbet imkânı yakalıyoruz. Neden bu eğitim merkezine geldiklerini, memnun olup olmadıklarını, şikâyetlerini, ne zaman mezun olacaklarını, ailelerini ve başka merak ettiklerimizi tek tek yanıtlıyorlar:

HER ŞEY ÜCRETSİZ

Ablikim: Okulumuz çok güzel. Hocalarımız bize çok iyi davranıyorlar. Her şey ücretsiz olduğu için çok memnunum. Liseyi bitirdikten sonra tarımsal ürünler satış dükkânı açmıştım. Bir gün internette yasadışı aşırı dinci ve ayrılıkçı görüntüler izledim. Bu görüntüleri arkadaşlarımla paylaştım. Diğer etnik gruplara mensup insanların dükkânıma girmesini yasakladım ve hatta onlara küfür ettim. O yüzden buradayım. Bir ay sonra gireceğim sınavı kazanırsam mezun oluyorum ve kendi bahçecilik dükkânımı açacağım.

Yusuf: Aşırı dinci eylemlerden etkilendiğim için bu okula geldim. İnternet üzerinden yasadışı görüntüler yaydım. Şimdi özgürüz, mezun olduktan sonra daha özgür olacağız. Bir yıldır buradayım, bir ay sonra mezun olacağım. Mezun olunca lokanta açmak istiyorum.

Bahtıgül Tursun: Bir dönem aşırı dincilerin illegal radyolarını dinledim. “Yasaları dinlemeyin” diyorlardı. Bu okula gelmeyi kendim istedim. 31 yaşındayım. Bir yıldır bu okuldayım. İki çocuğum var, evde kocamın yanındalar. Tatillerde eve gidiyorum.

Ömercan: Bölücülükle ilgili yasadışı görüntüler izledim internetten. Yaşadığım köyde Hanlara küfür ediyordum ve onlara karşı nefret yayıyordum. Şimdi bir buçuk yıldır eğitim merkezindeyim. Köklü bir değişime uğradım. Sinciang tarihi ve hukuk dersleri aldıktan sonra yaptıklarımın yanlış olduğunu anladım. Çin mutfağı derslerini bitirip memlekette lokanta açacağım. Bozidun nahiyesinden geliyorum, 30 yaşındayım.

Nurbay Mahmati: 25 yaşındayım. Vensu ilçesinin Gülenata nahiyesinden geliyorum. İnternet üzerinden izlediğim videolarda, Uygur kadınların sadece iki gözü açık bırakan çarşafı giymeleri gerektiği söyleniyordu. Bunlara inanmıştım ve bu videoları yaydım. Burada aldığım dersler sayesinde aşırı dinci düşüncelerin kötü olduğunu, çarşafın yanlış olduğunu anladım. Aşırı düşüncenin sadece dış görünümümü değil, ruhumu da gölgelediğini anladım. Bir Uygur olarak “etres etles” (geleneksel Uygur giysisi) giymenin daha doğru olduğunu düşünüyorum.

Muratdil Tursun: Yeraltı medreselerinde ders gördüm. Dini eğitim almazsam putperest olacağımı söylediler. Parti yetkililerine küfrettim. 25 yaşındayım ve bir yıl iki aydır eğitim merkezindeyim. Köklü bir değişim oldu. Hukuku ihlal etmenin ne demek olduğunu artık biliyorum. Doğru ile yanlışı ayırabiliyorum. Artık Çinceye hakimim. Ailem çok yoksuldu, o yüzden ulusal dili bilmiyordum. Artık kompozisyon yazabiliyorum. Ay sonunda sınava girmeyi planlıyorum, kazanırsam mezun olacağım. Meyve yetiştiriciliğini etkin şekilde öğreniyorum. Bunu devam ettirmek istiyorum. İstanbul’daki tüm dostlara selam söylüyorum.

İbrahim Eşan: Yeraltı medresesine gittim. Eşimi o zamanlar ibadet etmeye zorladım. Çocuğum hastalandığında korsan bir imamı davet ettim. Çağdaş tedavi yöntemlerine inanmıyordum. Bir yıldır bu okuldayım. Bilime inanmalıyız. Doğru dürüst hastaneye gidilmeli. Ulusal dili ilerlettikçe diğer insanlarla daha kolay irtibat kurabiliyorum. Tarımda da bilimsel yöntemlerle çalışmak gerektiğini anladım. Daha önce yaptıklarım çok yanlıştı. Hukukun üstünlüğüne inanıyorum. Gelirimi artırmak için meyve yetiştiriciliği yapacağım. Karım evde, altı yaşında çocuğum var. Haftada iki gün görüşüyoruz, eve gidiyorum. Eşim de okulu ziyaret ediyor. Dün telefon etti.

Görüştüğümüz öğrencilerden Fatmagül İslam’ın öyküsü çok öğretici. Çocukken Çin’in iç kesiminden Sinciang’a kaçırılmış. 2005’te 13 yaşındayken bir Uygur mafya patronunun eline düşerek onun talimatıyla hırsızlığa zorlanmış. Dövülmüş, işkenceye maruz bırakılmış. İmam nikâhıyla iki kez evlendirilmiş. “Uygurlar Müslüman, Çinliler ise putperest, o yüzden onların mallarını paralarını çalman gerekiyor” diye öğretilmiş. Ailesinin başvurusunu ve takibi üzerine 14 yıl sonra bulunmuş. Fatmagül’ün beyanı şöyle : “Burada aldığım eğitim sayesinde hem ulusal dili hem de Uygur dilini çok iyi öğrendim. Hukuka uyan ve hukuku ihlal eden davranışları çok iyi ayırt edebiliyorum artık. Kendi hakkımı hukuka dayanarak savunmayı öğrendim. Bir kız çocuğum var kocamın yanında, 11 yaşında adı Aliya. Burada aile gibiyiz, çok mutluyuz. Haftada bir kızımla görüşüyorum.”

TERÖRDEN ESER KALMADI!

Sinciang Uygur Özerk Bölgesi, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Batı sınırında yer alan, ülkenin yüzölçümü bakımından en büyük eyaleti. Sekiz ülkeyle 5 bin 700 kilometrelik sınırı var. Kuşak ve Yol İnisiyatifi’nin çekirdek bölgesinde yer alması sebebiyle stratejik öneme sahip. Sinciang, tarihten günümüze çok etnikli yapısı ve bugün de 47 farklı etnik gruba ev sahipliği yapmasıyla özel bir niteliğe sahip. 25 milyonluk nüfusunun yarısına yakınını Uygurlar oluşturuyor. O yüzden de adı “Uygur Özerk Bölgesi.”

90’lı yıllardan bu yana ABD güdümündeki ayrılıkçı ve aşırı dinci Uygur örgütleri bölgede faaliyet yürütüyorlar. 5 Temmuz 2009 tarihindeki Urumçi olayları ile bölücü terör zirveye ulaşmış. Bu tarihten sonra da Çin Halk Cumhuriyeti Hükümeti, aşırı dinci ayrılıkçılara karşı kararlı ve çok boyutlu bir mücadele yürütüyor. Resmi rakamlara göre; 2014 yılından bu yana bin 588 terör amaçlı hücre yok edilmiş, 12 bin 995 terörist tutuklanmış, 2 bin 52 patlayıcı ele geçirilmiş, 4 bin 858 yasadışı aşırı dinci faaliyet nedeniyle 30 bin 645 kişi cezalandırılmış.

HÜKÜMET AFFEDEREK DÖNÜŞTÜRÜYOR

Sinciang Uygur Özerk Bölgesi Kamu Diplomasisi Şube Müdürü Lie Jien, dokuz günlük ziyaret boyunca bize eşlik etti. Jien 51 yaşında, Sinciang Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Kendisine yönelttiğimiz sorulara şu yanıtları verdi:

 “Aşırı dincilikten etkilenmiş gönüllü kursiyerler bu merkezlerde eğitim görüyorlar. Nispeten gönüllüler, çünkü okula gelmezlerse gözetim altına alınabilirler hatta hapishaneye gönderilebilirler. Dolayısıyla yüzde yüz oranında bir gönüllülük ve özgürlük yok, lakin bir seçim var. Esasında Hükümet’in uyguladığı bir genel aftır bu. Bu yöntem terörizmi önlemeye ve aşırı dinciliğin yeşerdiği kaynakları kurutmaya hizmet ediyor.

Aşırı dinciliğin sıradan vatandaşlar üzerinde etkili olmasının sebepleri, eğitimli ayrılıkçıların güdülerinden farklıdır. Aşırı dinciliği bilinçli olarak savunan ayrılıkçıların amacı politiktir. Onlar Sinciang’ın Çin’den koparılmasını istiyorlar, o yüzden insanların beynini yıkamaya, karşı çıkanlara da “insan hakları” sopası sallayarak susturmaya çalışıyorlar. Sıradan vatandaşları kolayca kandırabilmek için bu ayrılıkçı aydınlar dini kullandı. İnsanlar kolayca kandırılabildi, çünkü okuryazarlık oranı çok düşük ve hukuk bilgisi çok yetersiz.

Baktığınız zaman teröre katılım sağlayanlar da o yüzden tamamen bilgisiz ve genç insanlar. Gençleri özellikle korsan medreselerde örgütlediler. Yerel yönetim arkada bıraktığımız dönemde tedbir alma konusunda yetersiz kaldı. 2017 yılından bu yana yürütülen top yekûn mücadele kampanyası ile kalıcı başarılar kazanıldı.

DEVLET ETKİN OLMAZSA DİNİ SUİSTİMAL OLUR

Korsan medreseler yasaklanmalı. Merkezi Hükümet ve Yerel Yönetim, kapsamlı bir din yönetimi yapmalı. Aslında şu anda bu dediğim gerçekleşiyor. Devletin fonksiyonu din işlerinde önemlidir. Devlet etkin olmazsa, dini suiistimal ve spekülasyon olur. Aşırı dincilik ortaya çıkar. Biz dini, inanç ve ibadet özgürlüğünü koruyoruz. Aşırı dinciliğe ise ağır darbe indiriyoruz. Elebaşlarına göz açtırmayacağız.

Kandırılan, masum vatandaşlara ise farklı muamele yapıyoruz. Suç hafif ise affı esas almalı. Bu da yerel yönetimlerin Eğitim Merkezi ile uygulanıyor zaten. Gördüğümüz kadarıyla faaliyetlere iştirak eden kişilerin yüzde doksanı iyi insanlardır. Din ve milliyet ayrımı yapmıyoruz. Kimsenin hukuku çiğnemesine, vatanı bölmeye çalışmasına müsaade etmeyiz. Dolayısıyla bir tarafta “ağır darbe”, diğer tarafta “önleyici tedbir” yöntemlerini uyguluyoruz.

Vatandaşlar topluma zarar verebilecek veya tehdit oluşturabilecek bir durumdaysa Eğitim Merkezlerine gitmeleri gerekir. Örneğin helal et veya yemek yeme tercihine herkes saygı duyar. Ama “helal sandalye” deyip “Bunları Hanlar yaptı, Müslümanlar oturamaz” denirse veya “Bu yolları Hanlar yapmış, bu yollarda yürümeyin” derlerse, toplumsal huzuru bozarlar ve hukuku yıkarlar. Hiç bir devlet buna izin vermez. Bu tür görüşlere özgürlük tanımak, bunu yapan insana da zarardır.

İMAMLARI KATLETTİLER

Aksu ili, Başkent Urumçi’nin güneyinde yer alıyor. 3 milyon nüfusu ve 36 etnik grubu barındıran Aksu, Tanrı Dağları’nın güney eteklerinde, çöl, nehir ve orman üçlüsünü bir arada görebileceğiniz bir doğal yapıya sahip. Kuzey ve Güney Sinciang’ı birleştiren demir ve karayollarının kavşak noktası. Burası ayrılıkçı hareketlerin yoğun faaliyet yürüttüğü bir yer. 18 Eylül 2015 tarihinde, teröristler Aksu ili, Baicheng kasabasında kömür madenine saldırarak 16 kişiyi öldürdü, 18 kişiyi de yaraladı. Aksu, 90’lı yıllarda ise suikastlara sahne oldu. 6 Kasım 1997’de Aksu İslam Derneği Başkanı ve Baicheng İlçesi Büyük Camii Başimamı Molla Yunus Sıddık’ı vurarak öldürdüler. 1 yıl sonra 27 Ocak 1998’de Baicheng ilçesi Büyük Camii İmamı Ablidi Haci’yi de vurarak öldürdüler. Aksu’nun bu özel durumu sebebiyle, bu bölgede her ilçede eğitim merkezi kurulmuş.

Türkiye-Çin dostluğu dutarın ipek tellerinde

Aydınlık, Urumçi ziyareti sırasında Türkiye ile Çin arasında krize neden olan ünlü halk ozanı Abdurrehim Heyit’i ziyaret etti.

9 Şubat’ta önce sosyal medyadan, ardından pek çok yerli ve yabancı basın kuruluşu tarafından Heyit’in bir türküsü nedeniyle Çin’de sekiz yıl hapse mahkûm edildiği, cezasının ikinci yılında ise zulüm altında hayatını kaybettiği iddia edilmiş ve Çin karşıtlığı için fırsat arayanlar harekete geçmişti. İyi Parti lideri Meral Akşener, Saadet lideri Temel Karamollaoğlu, HDP’li Ömer Faruk Gergerlioğlu ve Türk Dışişleri konuyu araştırmadan Çin’i kınayan bir açıklama yapmıştı. Çin ise ünlü ozanın öldüğü haberlerinin gerçeği yansıtmadığını yayınladığı bir video ile ilan etmişti. Aydınlık, Abdurrehim Heyit’in evine giderek yaşanan gerginliği, Heyit’in Çin’e bakışını ve muhteşem türkülerini kendi ağzından dinledi, Türk-Çin dostluğuna dair çok önemli mesajlar kaydetti. İşte o görüşmenin ayrıntıları…

‘BURALARDA SOKAĞA ÇIKAMAZDINIZ’

Sinciang bölgesini ziyaretimiz sırasında yetkililerden haber geliyor, halk ozanı Abdurehim Heyit ile görüşme yapabileceğimizi söylüyorlar. Yarım saat içinde Heyit’in yaşadığı sokağa giriyoruz. Sıradan bir apartmanın beşinci ve son katında, küçük bir dairede yaşıyor. Bizi kapıda karşılıyor, ayakkabılarımızı çıkarıp içeri giriyoruz. Türkiye’den misafir kabul ettiği için sevinçli görünüyor. İstanbul’dan geldiğimizi öğrenince ayrıca mutlu oluyor. 1992, 2015 ve 2016’da olmak üzere üç defa İstanbul’a geldiğini öğreniyoruz. İstanbul deyince Sultanahmet’i Ayasofya’yı ve Boğaziçi’ni hatırlıyor. Tekrar gelebileceğini belirtiyor. “Birçok noktada birbirimize benziyoruz” diyor ve ekliyor: “Temenni ediyorum ki iki ülke arasındaki ilişkiler daha güzel olacak. Umuyorum ki iki halk arasındaki paylaşım, daha yoğun olacak.”

DEVLETTEN ALDIĞI MAAŞLA GEÇİNİYOR

Heyit, 1981-1999 yılları arasında başkent Pekin’deki Çin Merkezi Milliyetler Şarkı ve Dans Topluluğu’nda çalıştığını özellikle vurguluyor: “Uygur halk müzikleri seslendirdim ve geleneksel müzik aletlerini çaldım. Ayrıca besteler yaptım.”

Şuan geçimini nasıl sağladığını sorumuzda ise şu yanıtı veriyor: “En üst düzeyde devlet sanatçısıyım. Devlet bana düzenli maaş (10 bin RMB) veriyor.”

‘ÇİN’DE HER ETNİK GRUP EŞİTTİR’

Heyit, meşhur ve kadim 12 Uygur makamının tamamına hakim. Geleneksel Uygur şarkılarını icra etmenin yanı sıra, kendi besteleri de var. Kendi ifadesiyle “yaklaşık iki bin yıllık Uygur müzik tarihinin bir temsilcisi”. Derken konu konuyu açıyor, ve Uygurların sorunlarına geliyor. “Uygurlar mutlular mı, sorunları var mı” diye soruyoruz, samimi konuşuyor: “Ben bir Çinli sanatçı ve Pekin’de yıllarca çalışmış biri olarak, her açıdan çok memnunum. Uygurların özel olarak bir dertleri yoktur. Biz Çin’de 56 etnik grup olarak yaşamaktayız. Her etnik grup eşittir. Milli dayanışmamız iyidir ama daha sıkı olmalı.”

SEKİZ YIL CEZA ALDIĞI YALAN

Ve geliyoruz en güncel soruya… Geçen aylarda Heyit’in türküleri nedeniyle sekiz yıl hapis cezası alarak zulüm gördüğü yalanı, dünyanın gündemine oturmuştu. Bu kez Heyit’e ulusal güvenliği tehdit ettiği gerekçesiyle hapis cezası alıp almadığını soruyoruz, şu yanıtı veriyor: “Geçen yıl bazı şüpheler nedeniyle cezai soruşturma geçirdim ve iki hafta boyunca polis nezaretinde gözetim altında kaldım. Nihayetinde soruşturma bugün bitmiş durumda ve sorun olmadığı ortaya çıktı.”

ŞİMDİ SAZ ZAMANI

Artık sohbeti bırakıp bu ünlü ozanı dinleme zamanı… Dutar denilen iki telli sazın ustası, çalgısını eline alıyor ve iki telden çıkmasını hiç beklemediğiniz ezgilerle gönlümüzü fethediyor. Ardından güçlü ve tok sesiyle aşk şarkıları söylüyor. Vedalaşma zamanı geldiğinde ise, büyük bir nezaket ve mutlulukla bizi arabamıza kadar uğurluyor.

[3d-flip-book mode="thumbnail-lightbox" urlparam="fb3d-page" 
id="12654" title="false" lightbox="dark"]

• Antalya EXPO 2016’daki öngörüsüzlük hovardalığı6 Nisan 2026
• Avukatlar Günü’nde Birlik ve Hukuk Vurgusu6 Nisan 2026
• Antalya Vatan Partisi’nden TRÇİ İttifakı konusunda ziyaret turu4 Nisan 2026
• Burdur Emekli Meclisi Sendikası toplantısı2 Nisan 2026
• Amerika Yallah!2 Nisan 2026
• Bahçeli’nin verdiği ders2 Nisan 2026
• BES’ten Vatan Partisi’ne ziyaret2 Nisan 2026
• Emekli yazıları81 Nisan 2026
• Vatan Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek: ”Türkiye NATO tuzağına sürüklenemez”1 Nisan 2026
• Neoliberalizm yuva yıkıyor31 Mart 2026